II SA/Wr 1794/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie WSA - Lidia Serwiniowska Asesor WSA - Maria Tkacz - Rutkowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dowódcy Ś. Okręgu Wojskowego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na wykonywanie pracy dodatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepis § 74 ust. l, 2 i 3 oraz § 75 ust. l i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 z 1997r.), a także art. 49 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 30.06.1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 10, poz. 55 z 1997r.) i art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku mjr A. L. - st. oficera TAMob., Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] odmówił wnioskodawcy udzielenia zezwolenia na wykonywanie pracy dodatkowej w Zespole Szkół Zawodowych w D. na stanowisku nauczyciela marketingu. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...]r. mjr A. L. zwrócił się z wnioskiem o zezwolenie na wykonywanie pracy dodatkowej w Zespole Szkół Zawodowych w D. na stanowisku nauczyciela marketingu. Zgodnie z art. 49 ust. 3 w/w ustawy dowódca jednostki wojskowej może zezwolić żołnierzowi zawodowemu na wykonywanie pracy zarobkowej, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych przez żołnierza oraz wpływa dodatnio na podwyższenie jego kwalifikacji, a także nie narusza prestiżu zawodu żołnierza. Organ zaznaczył, że ustawodawca w ust. 5 wymienionego wyżej przepisu udzielił delegacji Ministrowi Obrony Narodowej do wydania aktu wykonawczego w celu określenia szczegółowych zasad oraz trybu postępowania w sprawach wydawanych zezwoleń na podejmowanie pracy. W oparciu o powyższą delegację Minister Obrony Narodowej w wydanym rozporządzeniu z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, z 1997r., poz. 38) w § 75 ust. l określił, iż praca zarobkowa może być wykonywana przez żołnierza zawodowego w formie pracy dodatkowej w jednostkach wojskowych na stanowiskach pracowników cywilnych, a zatrudnienie może obejmować nie więcej niż połowę czasu pracy na określonym stanowisku pracownika cywilnego i mieć miejsce poza jednostką wojskową, w której żołnierz zawodowy pełni służbę oraz poza jednostką bezpośrednio podległą. Wskazał, że mając na uwadze przedstawiony stan prawny należało orzec jak w decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący A. L. podał, że praca dodatkowa na stanowisku nauczyciela marketingu nie koliduje z wykonywaniem zadań służbowych i sprzyja rozwijaniu jego zainteresowań. Zarzucił, że przepisy rozporządzenia stanowiące podstawę wydanej decyzji odmownej są sprzeczne z ustawą. Jeżeli bowiem ustawa zezwala na pracę, to rozporządzenie nie może być sprzeczne z ustawę. Powołany zaś w uzasadnieniu decyzji wydanej przez organ I instancji przepis w § 75 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych dotyczy wykonywania pracy dodatkowej w jednostkach wojskowych i w żaden sposób nie odnosi się do niego. Podniósł, ze ogromna liczba żołnierzy zawodowych z innych jednostek wykonuje pracę dodatkową oraz, że zezwolenia na taką pracę były wydawane również w jego jednostce. Wskazując na powyższe, wniósł o wnikliwe rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 49 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 30.06.1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 10, poz. 55 z 1997r.), § 75 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 z 1997r.) oraz § 2 ust. 1pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16.03.1993 r. w sprawie określenia organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu (Dz. U. Nr 23 z 1993r., poz 101) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podał, że w jego ocenie odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie bowiem do art. 49 ustawy z dnia 30.06.1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierzowi zawodowemu nie wolno, z zastrzeżeniem ust. 3, podejmować prac zarobkowych. Dowódca jednostki wojskowej wyjątkowo może zezwolić żołnierzowi zawodowemu na wykonywanie takiej pracy z tym, że rodzaj pracy nie może kolidować z wykonywaniem podstawowych zadań służbowych żołnierza a ponadto, muszą być spełnione przesłanki określone § 75 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19.12.1996r. (Dz. U. 1997 r., Nr 7, poz. 38 z późn. zm.). Powyższa wyjątkowość regulacji prawnej nakazuje organom wojskowym unikanie interpretacji, która mogłaby mieć charakter rozszerzający, tak jak to uczynił skarżący w swoim odwołaniu "wskazując na lekarzy". Dowódca Ś. Okręgu Wojskowego podał dalej, że działając w ramach zakresu swojej właściwości, po zbadaniu sprawy stwierdził, iż skarżący nie spełnia wymogów określonych w § 75 powołanego wyżej rozporządzenia. Mjr A. L. pełniąc służbę zawodową na stanowisku starszego oficera Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego o specjalności czołgowo - samochodowej, na którym jest wymagana ciągła dyspozycyjność, nie mógłby pogodzić tej służby z wykonywaniem dodatkowej pracy nauczyciela marketingu bez ujemnego wpływu na wykonywanie jego podstawowych zadań jako żołnierza zawodowego. W skardze na powyższą decyzję A. L. podniósł, podobnie jak w odwołaniu, że jego zdaniem decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa podanych w odwołaniu. Dodatkowo podał, że poprzednio pracował w jednostce na podobnym stanowisku i pracował również dodatkowo jako nauczyciel i nie kolidowało to z obowiązkiem służbowym. Podniósł, że przyczyny, dla których odmówiono mu zgody na wykonywanie pracy dodatkowej są dla niego niezrozumiałe. Wskazując na powyższe, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 30.06.1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 10, poz. 55 z 1997r. z późn. zm.) żołnierzowi zawodowemu nie wolno, z zastrzeżeniem ust. 3, podejmować prac zarobkowych. Ustęp 3 owego przepisu stanowi, że dowódca jednostki wojskowej może zezwolić żołnierzowi zawodowemu na wykonywanie pracy zarobkowej, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych przez żołnierza oraz wpływa dodatnio na podwyższenie jego kwalifikacji, a także nie narusza prestiżu zawodu żołnierza. Od obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę zarobkową jest zwolniony żołnierz zawodowy będący w stanie nieczynnym, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2. (ust. 4). Przepis ten w ust. 5 zawiera delegację ustawową dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 3. Powołując się na powyższą delegację ustawową Minister Obrony Narodowej wydał w dniu 19.12.1996 r. rozporządzenie w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. 38 z 1997r. z późn. zm.). Przepis § 74 owego rozporządzenia stanowi, że: "Zezwolenie na pracę zarobkową w przypadkach wymienionych w art. 49 ust. 3 ustawy, z zastrzeżeniem art. 49 ust. 4 ustawy, może być udzielone na wniosek żołnierza zawodowego skierowany do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową. (ust. 1). W zezwoleniu określa się miejsce pracy, okres oraz wymiar czasu pracy, w jakim żołnierz może wykonywać pracę zarobkową. (ust. 2). Dowódca jednostki wojskowej, który udzielił zezwolenia na pracę zarobkową, może je cofnąć w każdym czasie, jeżeli ustały przyczyny uzasadniające udzielenie tego zezwolenia, określone w art. 49 ust. 3 ustawy, zapewniając żołnierzowi odpowiedni czas potrzebny do rozwiązania stosunku pracy lub innego stosunku prawnego w dodatkowym miejscu pracy. (ust. 3)." Powołany zaś w podstawie materialnoprawnej wydanych w spawie decyzji przepis § 75 owego rozporządzenia stanowi, że: "Praca zarobkowa może być wykonywana przez żołnierza zawodowego, posiadającego szczególnie przydatne kwalifikacje, w formie pracy dodatkowej w jednostkach wojskowych na stanowiskach pracowników cywilnych, na których są wymagane takie kwalifikacje. (ust. 1). Zatrudnienie może obejmować nie więcej niż połowę wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracownika cywilnego i mieć miejsce poza jednostką wojskową, w której żołnierz zawodowy pełni służbę, oraz poza jednostką bezpośrednio podległą. (ust. ). Z wnioskiem o zatrudnienie, o którym mowa w ust. 1, występuje dowódca (szef, komendant) jednostki (instytucji, szkoły) wojskowej, w której żołnierz ma być zatrudniony, lub zainteresowany żołnierz. (ust. 3)." Porównując treść przepisu § 75 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych z zakresem upoważniania ustawowego zawartego w art. 49 ust. 5 ustawy z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych należy uznać, że przepis § 75 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej określonej w art. 49 ust. 5 ustawy skoro ostatnio wymieniony przepis prawa upoważniał Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia wyłącznie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 3. Pojęcie zasad i trybu postępowania obejmuje wyłącznie kwestie procesowe (zasady i tryb postępowania), nie zaś materię dotyczącą rodzaju i miejsca wykonywania pracy dodatkowej. Tymczasem Minister Obrony Narodowej w § 75 ust. 1 w/w rozporządzenia ograniczył możliwość wykonywania pracy zarobkowej przez żołnierza zawodowego jako pracy dodatkowej do wykonywania jej jedynie w jednostkach wojskowych. Tej treści unormowanie zostało podjęte z przekroczeniem delegacji ustawowej wynikającej z art. 49 ust. 5 ustawy z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych i jest sprzeczne z definicją pracy zarobkowej podanej w art. 49 ust. 2 ustawy. Ostatnio wymieniony przepis prawa rangi ustawowej takich ograniczeń nie ustanawia. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 49 ust. 3 ustawy w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych jest decyzją uznaniową. Wprawdzie zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Ocena, czy dodatkowa praca koliduje z wykonaniem obowiązków służbowych żołnierza, należy do jego przełożonych" (por. wyrok NSA z dnia 09.02.2001r., sygn. II SA 3072/00, LEX nr 53762), to jednak w decyzji odmownej organ winien był wskazać z jakich przyczyn odmówił żołnierzowi zawodowemu wydania zezwolenia na wykonywanie przez niego pracy dodatkowej. Organ I instancji, wydając decyzję odmowną w ogóle stanowiska swojego w tym względzie nie uzasadnił. W uzasadnieniu wydanej decyzji ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Nie poczynił w sprawie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i nie odniósł ich do obowiązujących w tej mierze przepisów prawa. Decyzja wydana przez organ pierwszej instancji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa. Ponadto organ uniemożliwił tym samym skarżącemu polemikę ze stanowiskiem zajętym w wydanej decyzji. Rozpatrując odwołanie organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z powołaniem się na wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej przepis § 75 ust. 1 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, a ponadto dopiero po raz pierwszy ocenił, że pełniona przez skarżącego służba zawodowa na stanowisku starszego oficera Terenowego Aparatu Mobilizacyjnego o specjalności czołgowo - samochodowej, na którym jest wymagana ciągła dyspozycyjność powoduje, że skarżący nie mógłby pogodzić tej służby z wykonywaniem dodatkowej pracy nauczyciela marketingu bez ujemnego wpływu na wykonywanie jego podstawowych zadań jako żołnierza zawodowego. Oparcie decyzji na przepisie prawa wydanym z przekroczeniem delegacji ustawowej oraz dokonanie dopiero po raz pierwszy w decyzji drugoinstancyjnej oceny, czy dodatkowa praca koliduje z wykonaniem obowiązków służbowych żołnierza, skutkowało konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt a) i pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy ją rozpoznające, mając na względzie to co powiedziano wyżej odnośnie meritum ocenią, czy dodatkowa praca, którą skarżący chce wykonywać koliduje z wykonaniem jego obowiązków służbowych jako żołnierza, a wydaną w tej mierze decyzję uzasadnią zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa.