II SA/Wr 1804/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy Grażyna Jeżewska – sprawozdawca po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: umorzyć postępowanie. F. G. wniósł skargę do NSA na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Po wniesieniu skargi do Sądu, wdowiec, F. G., w dniu 8 sierpnia 2003r., zmarł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uprawnienie, o którym mowa w art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, póz. 395 ze zm.), należy do sfery osobistych uprawnień strony, jest ściśle z nią związane i nie wchodzi w skład masy spadkowej. Wprawdzie w wyniku jego uzyskania wypłacane jest świadczenie pieniężne, lecz w myśl art. 5 ust.1 przywołanej ustawy następuje to na wniosek złożony w organie emerytalno-rentowym wraz z decyzją stwierdzającą nabycie tych uprawnień. Zgodnie natomiast z art. 136 ust. l ustawy z dnia 17 grudnia I998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, póz. 1118 ze zm.) mającym odpowiednie zastosowanie w rozpatrywanym zakresie, na podstawie odesłania zawartego w art. 7 ustawy z dnia 31 maja 1996r., wspomniane świadczenie, jak również prawo do udziału w dalszym postępowaniu przysługuje określonym w tym przepisie osobom bliskim jedynie pod warunkiem wcześniejszego złożenia wniosku przez osobę uprawnioną (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 1997r., sygn. II UKN 77/99, opublikowany w OSNP z 1998r., nr 2, póz. 55). Rozpatrywane świadczenie ma zatem osobisty charakter rentowy, zbliżony bardziej do zadośćuczynienia niż odszkodowania, który sprzeciwia się tym samym uznaniu go za składnik majątku. Za takim stanowiskiem przemawia rodzaj świadczenia (periodyczne), sposób jego wypłaty (z emeryturą lub rentą), i organ go dokonujący (emerytalno-rentowy). Z art. 30 § 4 kpa stosowanego na podstawie odesłania art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wynika, iż w razie śmierci strony w toku postępowania, którego przedmiotem są prawa osobiste, ściśle związane z osobą zmarłą, jak to miało miejsce w omawianej sprawie, następcy prawni strony nie wstępują w jej miejsce, a w konsekwencji postępowanie należy umorzyć. Po wejściu w życie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, taką sytuację procesową reguluje przepis art. 161 § 1 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą zmarłego. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia.