II SA/Wr 1808/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk - spr. sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant: referent Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zwolnienia z odbycia zasadniczej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie może być wykonana, 3) zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O. na rzecz G. P. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w O., decyzją z dnia [...], Nr [...], wydana na podstawie art. 60 ust. 1 i 2 w związku z art. 83 ust. 1 i 2, art. 92 ust. 1,2 i 3 oraz art. 100 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1067r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002r. Nr 21, poz. 205), powołał G. P. do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce w B. W uzasadnieniu organ podał, iż powołany do czynnej służby wojskowej jest zdolny do jej odbycia i posiada kategorię A zdolności do czynnej służby wojskowej, zgodnie z orzeczeniem komisji PKC Nr [...] w O., z dnia 29 kwietnia 1997r. Organ dodał, że powołanie następuje ze względu na potrzeby Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w celu spełnienia obowiązku służby wojskowej, w ramach powszechnego obowiązku obrony. Od powyższej decyzji odwołał się G. P., wnosząc o jej anulowanie. Wskazał, że chce kontynuować naukę na IV semestrze w Wyższej Szkole Zarządzania i Marketingu, którą zmuszony był przerwać z uwagi na brak środków do opłacenia studiów. Przy czym wyjechał za granicę, aby zarobić na naukę i w dniu 4 lipca 2003r., na podstawie decyzji rektora ww Szkoły został wpisany na listę studentów, o czym świadczy dołączone zaświadczenie. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 14 ust. 3 i art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1067r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002r. Nr 21, poz. 205) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że przedstawiony przez skarżącego zamiar podjęcia studiów nie stanowi podstawy do udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej, albowiem przepis art. 39 ust. 1 pkt 4 ustawy zezwala na udzielenie odroczenia wyłącznie w przypadku faktycznego pobierania nauki. Organ wywiódł, że skoro skarżący był już odroczony od służby wojskowej z tytułu pobierania nauki na studiach w latach 1998 – 2002, a na skutek kolejnych skreśleń z listy studentów, nie ukończył studiów, zatem jest zobowiązany do odbycie służby. Skargę na powyższą decyzję wniósł G. P., podnosząc, iż nie zgadza się z krzywdzącą dla niego decyzją. W uzasadnieniu wskazał, że przedłożone zaświadczenie z Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w O. nie stanowi o zamiarze nauki, lecz stwierdza fakt kontynuowania nauki, co znaczy że jest studentem i pobiera naukę. Zaakcentował, że nałożenie na niego obowiązku odbycia służy wojskowej, od dnia 30 września 2003r., przekreśla nieodwracalnie jego szansę na ukończenie studiów i tym samym podniesienie kwalifikacji, co zaważy na przyszłości zawodowej. Dodał, że pełny cykl studiów trwa 3 lata, a będąc studentem IV semestru, ma za sobą już 1,5 roku nauki i poniesione koszty z tego tytułu, które zostaną bezpowrotnie utracone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując, iż z chwilą ponownego przyjęcia studenta, pobieranie nauki rozpoczyna się z dniem rozpoczęcia zajęć na uczelni, bez względu na to, czy mamy do czynienia z rozpoczęciem studiów od początku, czy też z powtarzaniem semestru. Organ przyjął i stwierdził, że rozpoczęcie pobierania nauki przez skarżącego mogło nastąpić z dniem 1 października 2003r., tj po powołaniu do zasadniczej służby wojskowej. Ponadto, organ wywiódł wątpliwości do przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia. Podkreślił, że nie spełnia ono wymogów formalnych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2000r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej, zwalniania żołnierzy z tej służby przed jej odbyciem, a także postępowania oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach (Dz. U. Nr 5, poz. 54). W szczególności brak jest wymaganego określonym wzorem podpisu rektora (dyrektora) uczelni lub upoważnienia do takiego podpisu dla innej osoby oraz brak jest pieczęci okrągłej. Nadto sama treść zaświadczenia budzi istotne zastrzeżenia pod względem spójności logicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jej wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest zaskarżona decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w O., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, powołująca skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Zwrócić należy uwagę, że po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, uległ zmianie stan faktyczny sprawy poprzez przedłożenie przez skarżącego zaświadczenia z Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w O., z dnia 3 lipca 2004r., wraz ze złożonym odwołaniem. Mając na uwadze, zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ta sama sprawa G. P. podlegała dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji. Zadaniem bowiem organu odwoławczego nie jest wyłącznie kontrola decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. W rozpoznawanej sprawie organ w uzasadnieniu stwierdził, że " przedstawiony przez skarżącego zamiar podjęcia studiów.." nie stanowi podstawy do udzielenia odroczenia. Jednakże organ nie wskazał, z jakiej okoliczności, czy też dowodu wywodzi ten zamiar. Skarżący w odwołaniu podał motywy niezadowolenia z decyzji pierwszej instancji, wskazał organowi żądanie i dołączył stosowne zaświadczenie. Stąd zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przed organem odwoławczym, wynikał z treści żądania strony i dołączonego dowodu. Ponadto należy podkreślić, że obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zawartej w art. 7 zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zadaniem organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie było przede wszystkim, dokonanie oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organ pierwszej instancji, przy uwzględnieniu zmian stanu faktycznego po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, z uwagi na przedstawione zaświadczenia przy odwołaniu, a przed wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. (por. teza druga wyroku NSA OZ w Lublinie z 21 czerwca 1988r., SA/Lu 151/88 – ONSA 1988. nr 2, poz. 72). Do naruszenia prawa przez organ administracji dochodzi nie tylko w przypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale także i wtedy, gdy organ prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA OZ w Lublinie z 12 kwietnia 2000r., I SA/Lu 1609/98 – niepubl.; wyrok NSA OZ w Gdańsku z 16 grudnia 1998r., I SA/Gd 112/97 – niepubl.). Wyniki oceny materiału dowodowego powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Analiza dowodów i ocena materiału dowodowego powinna być dokonana nie później, niż w momencie wydania decyzji rozstrzygającej sprawę, a motywy rozstrzygnięcia mają wynikać z uzasadnienia decyzji, jako jej integralnej części. Organ odwoławczy, przy rozpoznaniu odwołania w niniejszej sprawie, pominął okoliczność przedłożonego dowodu i nie dokonał jego oceny w trybie art. 77 § 1 i art. 80 kpa, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Takim zachowaniem organ naruszył również postanowienia art. 107 § 3 kpa. Dlatego też, pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, a wynikających z zaświadczenia, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ odwoławczy przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik tej sprawy. Zauważyć należy, że w odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy uzupełnił wskazane wyżej braki, dokonał oceny przedłożonego zaświadczenia przez skarżącego, wskazał motywy, jakimi się kierował nie dając wiary temu dokumentowi. Jednakże, w takiej formie, to znaczy - uzupełnienie decyzji w odpowiedzi na skargę strony do sądu administracyjnego nie jest prawnie skuteczne. (zob. wyrok NSA z 14 grudnia 1999r., III SA 1756/99 – LEX nr 47228). Mając na uwadze podane okoliczności w zakresie uchybienia zasadom procedury administracyjnej w rozpoznawanej sprawie, wskazania do dalszego postępowania dla organu wynikają wprost z wyżej przedstawionych rozważań. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została bez oceny okoliczności istotnej dla wyniku sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcia w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu oraz art. 55 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm. ) w związku z art. 97 § 2 cyt. wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.