II SA/Wr 1813/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg /sprawozdawca/, del. do WSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia NSA Lidia Serwiniowska, Asesor WSA Anna Onyśków, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji samochodu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz A. . kwotę 20 /słownie: dwadzieścia/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania poniesionych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Starosta Powiatu W. na podstawie art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./, zwaną dalej ustawą i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. Nr 59, poz. 632 ze zm./, zwanego dalej rozporządzeniem, oraz art. 104 § 1 kpa odmówił A. G. rejestracji samochodu osobowego marki "Opel ASTRA" nr rej. [...]. W uzasadnieniu wskazano brak podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku A. G. o rejestrację samochodu osobowego. Postanowieniem bowiem z dnia [...]r. Nr [...] Prokurator Okręgowy we W. przekazał pojazd wnioskodawcy wraz z dowodem rejestracyjnym oraz kluczykami, zakazując jego zbycia do czasu rozstrzygnięcia przez sąd w przedmiocie dowodów rzeczowych lub stwierdzenia własności samochodu. Podstawą rejestracji pojazdu jest uzyskanie dowodu jego własności, które może nastąpić po prawomocnym orzeczeniu sądu rozstrzygającym o prawie własności. W odwołaniu od tej decyzji A. G. wniósł o zarejestrowanie tego samochodu podnosząc, że skoro został mu on zwrócony, to jego zarejestrowanie jest konieczne. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 72 ust. 1 cytowanego Prawa o ruchu drogowym, rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu, 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana, 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane, 4) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, 5) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest zarejestrowany po raz pierwszy w kraju. Również § 2 ust. 1 wspomnianego wcześniej rozporządzenia jednoznacznie określa dokumenty jakie wnioskodawca obowiązany jest przedstawić przy wniosku o zarejestrowanie pojazdu, a wśród nich wymienia w punkcie 1 dowód własności pojazdu. Jednocześnie ani przepisy Prawa o ruchu drogowym, ani powołanego rozporządzenia nie przewidują wyjątku czy odstępstwa od tej zasady, a w takim razie odmowa rejestracji samochodu na nazwisko wnioskodawcy – skoro jest poza sporem, że w chwili obecnej nie dysponuje on prawem własności samochodu – jest w pełni uzasadniona. Podkreślono, że organy rejestrujące pojazdy nie są właściwe do ustalania prawa własności pojazdu – ustalenie to należy do sądów powszechnych. Nie może też stanowić podstawy do zarejestrowania pojazdu fakt, że postanowieniem prokuratora pojazd ten, jako dowód rzeczowy w sprawie karnej, został przekazany A. G. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. G. wniósł o zarejestrowanie samochodu na jego nazwisko. Podniósł, że umowa między komisem a W. M. zawarta została z naruszeniem prawa, o czym świadczą podejmowane przez prokuraturę działania. W ocenie skarżącego ważna jest więc umowa, mocą której kupił on samochód w roku [...] od E. K. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie. Przypomniano, że zgodnie z § 6 rozporządzenia dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: umowa sprzedaży, umowa zamiany, umowa darowizny, umowa dożywocia, faktura VAT lub rachunek uproszczony, prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. A. G. przyznaje, że w [...] r. oddał samochód do komisu w celu sprzedaży i że ten samochód został sprzedany W. M. Podnosi natomiast, że umowa ta narusza prawo, a zatem w dalszym ciągu winien być traktowany jak właściciel pojazdu. Z akt sprawy wynika, że samochód stanowi dowód rzeczowy w sprawie, którą prowadzi Prokurator Okręgowy przeciwko A. B. i innym podejrzanym o przestępstwo z art. 286 §1 k.k., w związku z art. 294 § 1 k.k. Stwierdzono, że w takim stanie faktycznym niemożliwa jest rejestracja samochodu na nazwisko A. G. Organy administracji publicznej nie są władne rozstrzygać zagadnień z zakresu stosunków cywilnoprawnych, w szczególności kwestii ewentualnej ważności umowy sprzedaży zawartej między W. M. a autokomisem. Powołano się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 1997 r. (SA/Rz 1454/96POP 1999/3/75), z którego wynika, że kwestia oceny ważności i zgodności z prawem czynności cywilno prawnych nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji administracyjnej - wobec generalnej zasady orzekania w takich sprawach przez sądy powszechne. Skoro zatem organ rejestrujący pojazdy nie jest właściwy do ustalenia prawa własności pojazdu gdyż ustalenie to należy wyłącznie do sądów powszechnych, nie mógł organ ten stwierdzić, jak chciałby tego skarżący, że umowa sprzedaży na rzecz W. M. jest nieważna. Takiej oceny nie może dokonać organ administracji nim uczyni to sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Negatywna decyzja w tej sprawie jest co najmniej przedwczesna. Z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ wynika, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe /art. 71 ust. 1/. Rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 /art. 72 ust. 1 pkt 1/. Rejestracji dokonuje, na wniosek właściciela starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania /siedzibę/, wydając dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne ... /art. 73 ust. 1/. A. G. dołączył do skargi kopię umowy kupna sprzedaży zawartą dnia [...]r. między nim a sprzedającym: E. K., zam. w S., "na sprzedaż samochodu marki "Opel-Astra" rok prod. [...], pojemn. [...] cm3, nr silnika /.../, nr podwozia /.../, za kwotę [...]zł." Wprawdzie w [...]r. skarżący wstawił nabyty samochód do komisu w celu sprzedaży i pojazd ten miał zostać zbyty przez komisanta innej osobie jednakże w toku śledztwa, którym – ogólnie mówiąc, objęto działalność komisu, zwrócono go A. G. Tą "inną osobą" jest W. M. ale w postępowaniu karnym samochód, w którego posiadanie – jak się wydaje wszedł, organy ścigania nakazały mu wydać i przekazać A. G., jako pokrzywdzonemu. W postanowieniu Prokuratora Okręgowego we W. z dnia [...]r., [...] mówi się wyraźnie o skarżącym jako właścicielu pojazdu, dalej natomiast, że samochód ten jest przedmiotem przestępstwa z art. 286 § 1 kk i in., dokonanego przez I. i L. N. oraz A. B., więc uznano go za dowód rzeczowy, w końcu – że wymieniony dowód rzeczony jest zbędny dla dalszego postępowania karnego i postawiono przekazać go wraz z kluczykami i dowodem rejestracyjnym w użytkowanie z zakazem zbycia do czasu rozstrzygnięcia przez sąd w przedmiocie dowodów rzeczowych lub stwierdzenia własności samochodu – pokrzywdzonemu A. G. W. M. wniósł zażalenie na to postanowienie ale okazało się ono nieskuteczne – Prokurator Apelacyjny we W. bowiem utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Nie ustalono jednakże czy istnieje spór między skarżącym i W. M. o prawo własności do tego samochodu, czy też któraś z tych osób wszczęła stosowne postępowanie przed sądem cywilnym, czy postępowanie karne toczące się w tej sprawie /czy też spoczywające/ obejmuje czyny popełnione przed zawarciem umowy kupna sprzedaży między skarżącym i E. K., czy też po wstawieniu samochodu "Opel Astra" do komisu. Należy zgodzić się, ze stwierdzeniem, że organ administracyjny nie może we własnym zakresie rozstrzygnąć kwestii komu przysługuje własność wspomnianego auta, nie może tego czynić również Sąd administracyjny, jednakże ustalenie stanu faktycznego sprawy jest podstawowym obowiązkiem administracyjnego organu orzekającego w sprawie /art. 7 i art. 77 § 1 kpa/ a tego obowiązku organy obu instancji należycie nie wypełniły. Z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych powinno natomiast wynikać dlaczego dowód własności pojazdu, przedstawiony przez wnioskującego o jego rejestrację skarżącego, budzi wątpliwości /czy też jego byt prawny ustał/ i że usunięte one być powinny tylko w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym. W ten sposób jednocześnie zostanie zrealizowana ustawowa dyrektywa wynikająca z przepisu art. 9 kpa. Zasadom tym w sprawie uchybiono, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Biorąc powyższe pod uwagę, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ... /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ Sąd orzekł jak w pkt I i III sentencji wyroku. Sąd natomiast nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ gdyż wstrzymać wykonanie decyzji można jedynie wówczas gdy ma ona przymiot wykonalności. Przymiotu takiego nie mają w zasadzie decyzje negatywne, a taką jest decyzja zaskarżona.