II SA/Wr 1823/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Asesor WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi W. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz W. D. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W.; zwany dalej Kierownik Urzędu, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z póź. zm./ zwana dalej ustawą pozbawił W. D. uprawnień kombatanckich z tytułu "utrwalanie władzy ludowej" od [...]r. do [...]r. przyznanych w ZBoWiD. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż W. D. otrzymał uprawnienia kombatanckie w ZBoWiD z wyżej wymienionego tytułu na podstawie zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w J. G. z [...]r. według którego służył on w Wojsku Polskim. W toku postępowania wyjaśniającego na podstawie akt ZBoWiD ustalono, że W. D. nie spełnia warunków art. 1, ust. 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy o kombatantach. Z powyższego wynika, że uprawnienia w ZBoWiD w [...]r. W. D. uzyskał wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej". Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uprawienia te uzyskały na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w l. [...]-[...] w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. D. oświadczył, że: uprawnienia w ZBoWiD uzyskał wyłącznie i tylko dlatego, że był do [...]r. żołnierzem KBW w sł. zawodowej. Jak każdy żołnierz, w każdej formacji i armii służył po to by wykonywać rozkazy przełożonych. Mimo, iż zapis w aktach ZBoWiD ma formę polityczną, wówczas jednak przepisy tak stanowiły. Dotyczy to również np. orderów, odznaczeń itp., których nikt dotąd nie kwestionuje czy nie odbiera. Nadmienia, iż wniosek "o kombatanctwo" złożył w [...]r. dlatego, że namówili go do tego koledzy z pracy, którzy będąc w AK również w tymże roku upomnieli się pisemnie "o kombatanctwo". Urząd uzasadnia: "Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uprawnienia te uzyskały na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w l. [...]-[...] w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". Skarżący oświadcza, iż on do takich "wyłącznie" nie zalicza się. Zmieniły się przepisy więc uzupełnił o "coś jeszcze" swoje dokumenty ale "zawieruszyły" się w zarządzie. Skarżący nie ma pewności czy Kierownik Urzędu zapoznał się z uzupełnionymi przez niego oświadczeniami 2 świadków - więźniów, z którymi dzielił los i w tej samej celi więziennej i poddawany był represjom niemieckiej policji politycznej w T. M. Jako niepełnoletni chłopiec był osadzony bez wyroku w więzieniu od [...] do [...]r. Musiał znosić poniżenie, głód i szykany ze strony okupanta. Decyzją z dnia [...]r. [...] Kierownik Urzędu, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz 25 ust. 2 pkt 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. [...] o pozbawieniu W. D. uprawnień kombatanckich. W motywach decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, iż W. D. uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją ZW ZBoWiD w J. G. z dnia [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie: [...]r. do [...]r. za służbę w Ludowym Wojsku Polskim. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. Powyższy stan sprawy ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD, a także informacji podanych przez skarżącego w toku postępowania weryfikacyjnego i zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że w/w uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Na mocy przywołanego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy stwierdzono, że postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującą ustawą o kombatantach. W postępowaniu weryfikacyjnym Urząd postępował zgodnie z art. 10 i 73 § 1 kpa. W skardze na powyższą decyzję W. D. podniósł, iż Kierownik Urzędu rozpatrując sprawę nie wziął pod uwagę wszystkich dokumentów, które znajdują się w jego posiadaniu. Decyzję wydano powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Kierownik Urzędu nie zadał sobie trudu by dostrzec w dokumentach skarżącego oświadczenia dwóch świadków: Z. F. i H. M. potwierdzających, iż był także ofiarą represji nazistowskich w okresie wojny. Jako piętnastoletni polski chłopiec osadzony i torturowany w [...] i [...]r. w więzieniu w T. M. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Odnośnie zarzutów skargi dotyczących przebiegu postępowania i działalności kombatanckiej, Kierownik Urzędu stwierdził, iż nie mają wpływu na wynik sprawy w świetle obowiązujących przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./. Ustawa ta jednakże utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271 /art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1271/. Art. 97 § 1 tych Przepisów wprowadzających /.../ stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa. Skarga jest zasadna. Przed podjęciem decyzji w indywidualnej sprawie organ orzekający zobowiązany jest, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, zbadać wszechstronnie sprawę, a w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego /art. 7 i art. 77 kpa/. Następnie dokonać oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona /art. 80 kpa/. Zasady te zostały naruszone w niniejszej sprawie. Według art. 25 ust. 2 pkt 2 powołanej na wstępie ustawy "Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby: które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r." Z akt sprawy wynika, że W. D. otrzymał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji ZW ZBoWiD w J. G. z dnia [...]r. /zaświadczenie ZBoWiD nr [...] z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...]r. do [...]r. " Z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień w J. G. z dnia [...]r. wynika, że skarżący pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim od [...]r. do [...]r. w tym w jednostce, która prowadziła walki z reakcyjnym podziemiem od [...] do [...]r. Bezspornym zatem jest, iż Kierownik Urzędu zasadnie podjął w tej sytuacji decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Skarżący w piśmie z dnia [...]r. a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, iż był osadzony w więzieniu, w T. M. i poddany represjom niemieckiej policji politycznej. Skarżący podaje, iż okoliczność tę potwierdzają oświadczenia dwóch świadków - więźniów. W materiale dowodowym sprawy znajduje się pismo skarżącego z [...]r., skierowane do Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej przy Zarządzie Wojewódzkim w J. G., w którym zwraca się on "z prośbą o dodatkowe zweryfikowanie kombatanctwa z tytułu pobytu w więzieniu w T. M. w okresie [...] - [...]r." Na potwierdzenie zawartych w tym piśmie okoliczności W. D. przedstawił: zeznania 2 świadków - H. M. i Z. F. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich i to niezależnie od terminu, w którym zarzut taki w toku tego postępowania podniesiono /por. uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002r. sygn. akt OPS 13/01, OPS 11/01 - ONSA 2002/3/100 oraz wyroki NSA z dnia 31 lipca 2001 sygn. akt V SA 3431/00-ONSA 2002/3/131 i z dnia 2 kwietnia 2001r. sygn. akt VSA 2044/00/. W rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu zaniechał podjęcia czynności procesowych zmierzających do wyjaśnienia podniesionych przez skarżącego okoliczności /art. 7 i art. 77 kpa/. Dopiero więc zebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie i prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne pozwoliłyby rozstrzygnąć, czy skarżący w myśl obowiązujących przepisów ustawy nie powinien zachować uprawnień kombatanckich na podstawie innego /innych/ tytułu /tytułów/. Kierownik Urzędu naruszył wymienione przepisy postępowania administracyjnego, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Utraciwszy bowiem jeden tytuł do uprawnień kombatanckich skarżący mógł uzyskać inny znany ustawie. Niezależnie od wyżej powiedzianego, wskazać trzeba, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 orzeczono niezgodność z Konstytucją art. 22 ust. 3 omawianej ustawy, który to przepis określał, że wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich mogą być kierowane przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce do dnia 31 grudnia 1998r., a zatem przepis ten utracił moc. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających /.../. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /.../.