II SA/Wr 1825/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Protokolant: Iwona Procajło po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi M. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 7 sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia 6 maja 2003 r. nr [...] M. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 7 sierpnia 2003 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia 6 maja 2003r nr [...], którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego , byłego pracownika Kopalni Węgla Brunatnego A S.A. w B., choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono, że skarżący pracował w Kopalni Węgla Brunatnego w B. na stanowisku konserwatora tras, wulkanizatora taśm przenośnikowych na okrywce, operatora maszyn budowlanych i sprzętu technologicznego, robotnika przy pracach ciężkich na odkrywce i w związku z wykonywaną pracą, w latach 1981 - 2002 był eksponowany na hałas ponadnormatywny o zmiennym nasileniu od 73-93. W D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. M. W. był badany w dniu 4.08.2002r. z powodu postępującego niedosłuchu w kierunku choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu. W dniu 02.09.2002r. wydano orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej -zawodowego uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu . Przeprowadzone badania laryngologiczne wykazały : obie błony bębenkowe zmleczałe, wciągnięte, o zatartych szczegółach anatomicznych,, zwłaszcza po stronie lewej gdzie stwierdza się też zmiany tympanosklerotyczne. Tympanometria: ucho prawe - krzywa typu A spłaszczona, ucho lewe -krzywa typu B, brak odruchów z mięśni strzemiączkowych po stronie lewej". Wynik tych badań zdaniem Ośrodka Medycyny Pracy wykluczał uszkodzenie słuchu z powodu choroby zawodowej i dawał podstawę do orzeczenia, że niedosluch był spowodowany przewlekłym zapaleniem uszu środkowych o charakterze zrostowym - Tympanoskleroza lewostronna.. W trybie odwoławczym M. W. został skierowany za pośrednictwem D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. Oddział w J. G. na badanie do Instytutu Medycyny Pracy w S., gdzie przebywał na obserwacji klinicznej w dniach od 06.02.2003r. do 18.02.2003r. Dnia 26.02.2003r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu pochodzenia zawodowego /poz. 15/. W orzeczeniu lekarskim stwierdzono, iż "Podczas obecnej hospitalizacji badaniem otoskopowym stwierdzono: UP błona bębenkowa lekko przekrwiona, wciągnięta, pogrubiała bez refleksu. UL błona bębenkowa wciągnięta, zmleczała w dolnych kwadrantach o zatartych strukturach anatomicznych. Przeprowadzona obecnie diagnostyka audiologiczna obejmująca audiometrię tonalną i impedancyjną (obiektywną) wykazała obustronne zaburzenia percepcji bodźców akustycznych typu mieszanego. Przesunięcie progu słuchu określone dla częstotliwości 1000, 2000 i 4000HZ z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki na wiek wynosi: dla ucha prawego - 21dB, dla ucha lewego -46dB. Stwierdzone w badaniu przedmiotowym obustronne zmiany pozapalne ucha środkowego oraz charakter niedosłuchu nie odpowiadają skutkom biologicznym działania hałasu ponadnormatywnego. Brak podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii choroby i rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu". Na podstawie powyższych opinii i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dochodzenia epidemiologicznego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu pochodzenia zawodowego. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. zarzucił , że wbrew stwierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji powodem postępującego niedosłuchu była praca wykonywana w hałasie przekraczającym dopuszczalne normy. Podniósł też, że od dnia 9.06.1998r miał zakaz pracy w hałasie jednak mimo tego zalecenia nadal pracował w warunkach szkodliwych. Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów odwołania stwierdzając, że wprawdzie M. W. był narażony w pracy na ponadnormatywne działanie hałasu, jednakże stwierdzona orzeczeniami lekarskimi przyczyna powstania niedosłuchu nie daje podstaw do orzeczenia związku przyczynowego powstałej choroby z wykonywaną pracą. Wskazano, że podstawę rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu stanowi udokumentowane narażenie zawodowe na działanie ponadnormatywnego hałasu w środowisku pracy, długi okres pracy w narażeniu na hałas - około 10 lat i więcej oraz spełnienie kryterium określającego stopień upośledzenia słuchu. W rozpoznawanej sprawie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych były zgodne co do faktu, iż pomimo narażenia na ponadnormatywny hałas, stwierdzone w badaniu przedmiotowym obustronne zmiany pozapalne ucha środkowego oraz charakter niedosłuchu nie odpowiada skutkom biologicznym działania hałasu ponadnormatywnego. W związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii choroby i rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. W skardze do sądu M. W. nadal twierdzi, że uszkodzenie słuchu potwierdzone orzeczeniami lekarskimi powstało w wyniku narażenia na ponadnormatywny hałas podczas pracy zawodowej, co daje podstawę do uznania, iż jest to choroba zawodowa. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec przeprowadzonej reformy sądownictwa administracyjnego przedmiotowa skarga, choć wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako właściwy (rzeczowo i miejscowo) z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Po myśli art. 1 § 1 i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz. 1269) jak i art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym sądy - sprawując kontrolę -stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że kontrolowana decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji uchybiają prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu - stąd skarga jako zasadna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do postanowień § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 6, poz. 294 z późn. zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Warunkiem zatem uznania określonej choroby za chorobę zawodową jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze choroba taka musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, o którym wyżej mowa, a po wtóre winna być spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej - to znaczy do jej powstania powinny przyczynić się czynniki szkodliwe, występujące na stanowisku pracy osoby zainteresowanej. Zgodnie z tym przepisem przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z czynnikami mogącymi mieć wpływ na zdrowie pracownika, a więc istnienie określonego związku przyczynowego objętego wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 15 przedmiotowego wykazu chorób zawodowych znajduje się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". Redakcja § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia w związku z art. 7 kpa zakreśla ramy interpretacyjne tego przepisu w ten sposób, że odmowa uznania choroby zawodowej jest uzasadniona wówczas, gdy wszystkie czynniki oceny wymienione w § 1 ust. 2 dają podstawę do negatywnego wnioskowania dla zainteresowanej strony, tj. stanowią dostateczną podstawę do wyłączenia związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem, a działaniem czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy (orzecz. Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1988 r., III PRN 6/88). Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie, że sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie brak jest jednak podstaw do wykluczenia związku pomiędzy stwierdzoną u skarżącego chorobą a warunkami pracą w przypadku bowiem pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Działanie czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy ma bowiem przesądzające znaczenie dla rozpoznania choroby zawodowej. Wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to oczywiście możliwości wykazania, że - mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. W sprawie jest niesporne, że skarżący ma znaczne uszkodzenie słuchu. Niesporne jest również to ,że w związku z wykonywaną pracą przez 20 lat eksponowany był na hałas ponadnormatywny o zmiennym nasileniu od 73-93 dB. Załączona do akt sprawy dokumentacja wskazuje też, że od 1998r miał zakaz pracy w hałasie, jednakże z charakterystyki stanowiska pracy skarżącego wynika, że do 2002r nadal pracował jako operator maszyn budowlanych i narażony był na hałas ponadnormatywny. W trakcie badań lekarskich, którym poddano skarżącego , wskazywano wprawdzie jako przyczynę upośledzenia słuchu stany zapalne ucha środkowego Jednakże rodzaj stwierdzonego niedosłuchu określony jako mieszany a więc przewodzeniowo odbiorczy nie wyklucza możliwości powstania uszkodzenia słuchu w związku z wykonywaniem przez skarżącego pracy w warunkach nadmiernego narażenia na hałas. Odbiorcze uszkodzenie słuchu spowodowane uszkodzeniem ucha wewnętrznego / ślimaka/ i/lub nerwu słuchowego jest bowiem charakterystyczne dla osób narażonych na ponadnormatywny hałas. Samo więc stwierdzenie , że uszkodzenie słuchu jest wynikiem stanów zapalnych uszu , w sytuacji gdy skarżący w środowisku pracy narażony był na ponadnormatywny hałas przez okres ponad 20 lat i wpływu tego hałasu na powstały u skarżącego niedosłuch nie wykluczono, nie daje podstaw do uznania , tak jak to przyjęły organy orzekające w sprawie, że stwierdzony u skarżącego niedosłuch nie został spowodowany działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w związku z wykonywaną pracą. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego na podstawie art. 145 § 1 cyt. ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.