II SA/Wr 1833/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie NSA Protokolant Henryk Ożóg /sprawozdawca/ Jolanta Sikorska Andrzej Wawrzyniak Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 Uzasadnienie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu( dalej Naczelny Sąd Administracyjny ) wyrokiem z dnia 1 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA / Wr 1160 / 99 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] oraz utrzymaną przez ten organ w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania T. J. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że organy administracji publicznej orzekające w sprawie naruszyły reguły prawa procesowego w ten sposób, iż nie wyjaśniły istotnych okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy. Organy te pominęły fakt, że rodzina ( synowie ) nie są w stanie zapewnić opieki skarżącemu w miejscu zamieszkania oraz w ogóle nie wyjaśniły przesłanki czy gmina ma możliwość zapewnienia skarżącemu opieki w miejscu zamieszkania. Organy te nie wyjaśniły wyczerpująco czy skarżący wymaga całodobowej opieki. Wskutek wykonania wskazanego wyżej wyroku Sądu Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. ( dalej: Dyrektor MOPS ) decyzją z dnia [...] r. , nr [...] wydaną na podstawie art. 43 ust. 1, art. 19 ust. 1 i la i art. 55e ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm . ), dalej; ustawy, odmówił T. J. skierowania do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że po rozpatrzeniu wniosku T. J. z dnia [...] r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności we W. wydał w dniu [...] r. postanowienie w którym stwierdził, że nie występują przesłanki do skierowania T. J. do domu pomocy społecznej, gdyż jest on sprawny w zakresie samoobsługi, zdolny do zaspokajania potrzeb 2 Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 życiowych i samodzielnego korzystania z opieki zdrowotnej i ze względów medycznych nie wymaga całodobowej opieki i usług pielęgniarskich. Ponadto istnieje możliwość zapewnienia niezbędnej pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego - przez gminę w formie usług opiekuńczych. W odwołaniu od powyższej decyzji T. J. podniósł, że ponownie Dyrektor MOPS kwestionuje potrzebę umieszczenia go w domu opieki społecznej na podstawie tej samej podstawy prawnej, " którą uchylił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 2000 r. ". T. J. zarzucił ponadto, że niezgodnie z prawdą Dyrektor MOPS ustalił, że jego sprawność w zakresie samoobsługi i korzystania z opieki zdrowotnej jest dobra oraz, że istnieje kalectwo widoczne i niewidoczne, gdyż nie wszyscy pensjonariusze domów opieki społecznej są inwalidami z widocznym kalectwem. Decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. , nr [...] został wymeldowany z miejsca stałego pobytu i jest bezdomny. Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym wyżej wyroku ustalił, że z zaświadczenia lekarskiego wynika, że potrzebuje on całodobowej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. ( dalej SKO ) po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że z akt sprawy ( wywiadu środowiskowego z dnia [...] r., aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] r., opinii ośrodka pomocy społecznej dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej i opinii Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności we W., (dalej; Powiatowego Zespołu ) wynika, że T. J. nie wymaga całodobowej opieki, gdyż jest sprawny ruchowo, zdolny do samoobsługi, samodzielnego zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych i nie korzystał z usług opiekuńczych. T. J. wymaga pomocy w takich czynnościach, jak: 3 Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 gotowanie, pranie, sprzątanie i w tym zakresie istnieje możliwość udzielenia pomocy przez gminę w formie usług opiekuńczych. Argument strony, że odmowa skierowania do domu pomocy społecznej jest niezasadna, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzednią decyzję wydaną na tej samej podstawie prawnej, co kwestionowana decyzja nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w poprzednim postępowaniu Dyrektor MOPS dokonał oceny sytuacji zdrowotnej na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego we własnym zakresie, a zakwestionowana decyzja została wydana na podstawie negatywnej opinii Powiatowego Zespołu uwzględniającej całość dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. T. J. nie przedstawił żadnych nowych dowodów kwestionujących ustalenia w analizowanej dokumentacji medycznej. Jeżeli chodzi o argument bezdomności to T. J. nie można uznać za bezdomnego, gdyż pomimo, iż został wymeldowany z miejsca stałego pobytu, to z wywiadów środowiskowych wynika, że od [...] r. mieszka w innym lokalu przy ulicy M. we W. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że SKO zastosowało niewłaściwą podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, gdyż poprzednia decyzja wydana na tej samej podstawie prawnej została uchylona przez Sąd. Wskazał, że SKO błędnie zarzuca mu, że jest sprawny ruchowo, gdyż istnieje kalectwo widoczne - dysfunkcja sprawności ruchowej i kalectwo niewidoczne, które u niego występuje. Skarżący zarzucił, że nie może korzystać z usług opiekuńczych gminy, gdyż wynajmuje kwaterę u osoby obcej i jest zależny od jej woli jako właściciela oraz to, iż nieprawdą jest, że od [...] r. mieszka przy ul. M. we W. i wobec tego jest osobą bezdomną bez stałego miejsca zameldowania i zamieszkania. W odpowiedzi na skargę SKO wskazało, że z materiału dowodowego zgromadzonego przez Dyrektora MOPS wynika, że skarżący nie wymaga całodobowej opieki, gdyż jest sprawny ruchowo, zdolny do samoobsługi, 4 Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 samodzielnego zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych i nie korzystał z usług opiekuńczych oraz, że wymaga pomocy w takich czynnościach jak: gotowanie, pranie, sprzątanie. Powyższe ustalenia wskazują, że nie wymaga on całodobowej opieki z uwagi na stan zdrowia. Nietrafny jest więc, zarzut skarżącego dotyczący jego sprawności ruchowej. Skarżący nie korzystał dotychczas z usług opiekuńczych i nie występował o udzielenie pomocy w tej formie. Natomiast zamieszkiwanie w wynajętym pokoju nie może być okolicznością uniemożliwiającą korzystanie z usług opiekuńczych. Odnośnie zarzutu skarżącego w zakresie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzedniej decyzji wydanej na tej samej podstawie prawnej, co decyzja będąca przedmiotem skargi, SKO przytoczyło argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Również odnośnie zarzutu bezdomności SKO przytoczyło argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i jednocześnie wyjaśniło, że wskazanie daty zamieszkania w lokalu przy ul. M. - od [...]r. nastąpiło wskutek błędu pisarskiego, który nie miał istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 135, poz. 1271 ze zm. ) stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. odmawiająca skierowania T. J. do domu pomocy społecznej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 19 ust 1 ustawy, według którego w razie niemożności zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę lub gminę, osoba wymagająca opieki może ubiegać się o skierowanie do domu pomocy społecznej oraz § 17 ust 1 - 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 września 2000 r. w sprawie domów pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 82, poz. 929 ); dalej rozporządzenia, z którego wynika, że do domu kieruje się na podstawie: pisemnego wniosku osoby ubiegającej się o skierowanie złożonego do ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania lub pobytu; wywiadu środowiskowego ( rodzinnego ) przeprowadzonego przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej, zawierającego w szczególności pisemne stwierdzenie braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę; opinii ośrodka pomocy społecznej dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie; opinii właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o skierowanie powiatowego zespołu orzekania o stopniu niepełnosprawności stwierdzającej wystąpienie przesłanek wymienionych w art. 19 ust 1 ustawy oraz określającej typ domu, do którego osoba ubiegająca się powinna być skierowania, decyzji o przyznaniu zasiłku stałego wyrównawczego lub renty socjalnej wraz ze zgodą osoby ubiegającej się na ponoszenie opłaty za pobyt w domu oraz zgodą na potrącenie opłaty z zasiłku stałego wyrównawczego lub renty socjalnej, w przypadku skierowania do domu ponadlokalnego; decyzji organu emerytalno - rentowego ustalającej wysokość renty lub emerytury wraz ze zgodą osoby ubiegającej się na ponoszenie opłaty i 6 Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 zgodą na jej potrącenie ze świadczenia emerytalno- rentowego, zgodnie z odrębnymi przepisami; oświadczenia o wysokości dochodu osoby ubiegającej się, rodziny zobowiązanej do ponoszenia opłaty, dochodu dziecka, w przypadku gdy opłatę ponosić będzie opiekun prawny. Z ust. 3 przytoczonego przepisu § 17 rozporządzenia wynika, że dokumenty kompletuje właściwy ośrodek pomocy społecznej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zasadna. Organ I instancji przed podjęciem decyzji o odmowie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej uwzględnił zmianę stanu prawnego i zgromadził dokumenty określone w § 17 ust. 1 rozporządzenia ( za wyjątkiem pkt 6 i 9, który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie), które weszło w życie z dniem 11 października 2000 r. W aktach sprawy znajduje się bowiem, pisemny wniosek skarżącego o skierowanie go do domu pomocy społecznej, wywiad środowiskowy z dnia [...] r., wywiad środowiskowy przeprowadzony u osób, o których mowa w art. 39 ustawy, aktualizacja wywiadu z dnia [...] r. , opinia ośrodka pomocy społecznej z dnia [...] r. dotycząca stopnia sprawności osoby zainteresowanej, opinia powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. dotycząca wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 19 ust. 1 ustawy i decyzja organu emerytalno - rentowego ustalająca wysokość emerytury wraz ze zgodą skarżącego na ponoszenie opłaty za dom opieki społecznej oraz na jej potrącanie ze świadczenia emerytalnego, oświadczenie o wysokości dochodu osoby ubiegającej się o skierowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławczego we W. prawidłowo ustaliło, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 19 ust. 1 ustawy, z którego wynika, że w razie niemożności zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę lub gminę osoba wymagająca całodobowej opieki może ubiegać się o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Z opinii Powiatowego Zespołu z dnia [...] r. wynika, że istnieje możliwość 7 Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 zapewnienia skarżącemu w miejscu zamieszkania usług opiekuńczych przez gminę, mimo że rodzina ( synowie ) nie jest w stanie zapewnić skarżącemu tych usług, co zostało stwierdzone w wywiadzie u osób, o których mowa w art. 39 ustawy oraz w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] r. Ponadto z wywiadów środowiskowych, opinii ośrodka pomocy społecznej dotyczącej stopnia sprawności skarżącego, i przede wszystkim z opinii Powiatowego Zespołu wynika, że skarżący nie wymaga całodobowej opieki i usług pielęgniarskich, gdyż jest osobą sprawną ruchowo, zdolną do samoobsługi, samodzielnego zaspokajania swoich potrzeb życiowych, nie korzystającą z pomocy w formie usług opiekuńczych, a wymaga jedynie pomocy w takich czynnościach jak: pranie, sprzątanie , gotowanie i istnieje możliwość zapewnienia usług opiekuńczych przez gminę. Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącego, że organy administracji orzekające w sprawie zarzucają, iż jest on sprawny ruchowo i fizycznie, " jakby chciały wymusić na skarżącym widoczne kalectwo", aby mógł otrzymać skierowanie do domu pomocy społecznej. Natomiast zarzut skarżącego, że występuje u niego kalectwo niewidoczne mające wpływ na skierowanie go do domu pomocy nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, gdyż w opinii Powiatowego Zespołu brak jest stwierdzenia, że skarżący jest osobą niepełnosprawną. Z wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. wynika, że skarżący miał orzeczoną III grupę inwalidzką w okresie od [...] r. do [...] r. i jest sprawny ruchowo. Argument skarżącego, że odmowa skierowania do domu pomocy jest niezasadna, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzednią decyzję wydaną na tej samej podstawie prawnej, co zaskarżona decyzja nie zasługuje na uwzględnienie. Poprzednie decyzje organów I i II instancji zostały uchylone z powodu nie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Natomiast podstawa prawna ( art. 19 ust 1 ustawy ) decyzji w sprawie skierowania lub odmowy skierowania do domu pomocy w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie uległa 8 Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 zmianie. SKO w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę słusznie wskazało, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o negatywną opinię Powiatowego Zespołu uwzględniającą dokumentację medyczną skarżącego oraz zaświadczenie o jego stanie zdrowia z dnia [...] r., a więc w oparciu o dokument określony w § 17 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia mający stwierdzić wystąpienie u skarżącego przesłanek z art. 19 ust. 1 ustawy. i Nietrafny jest zarzut skarżącego, iż nie może korzystać z usług opiekuńczych gminy, ponieważ wynajmuje pokój w mieszkaniu u obcej osoby i musi udawać zdrowszego niż jest. Fakt wynajęcia pokoju u osoby obcej nie oznacza, iż skarżący nie może mieć zapewnionych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez gminę. Z orzecznictwa sądowego wynika ponadto, że skoro usługi opiekuńcze oferowane przez gminę mogłyby pomóc zainteresowanej w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, a zainteresowana nie chce z nich skorzystać, a jednocześnie stan jej zdrowia nie wskazuje, że wymaga ona stałej całodobowej opieki i pielęgnacji, to należy dojść do wniosku, że nie zachodzą przesłanki określone w cytowanym art. 19 ust 1 ustawy, które by uzasadniały skierowanie do domu pomocy społecznej ( wyrok NSA z dnia 11 maja 1999 r. I SA 1901 / 98 LEX nr 47402 ). Argument skarżącego, iż powinien zostać skierowany do domu pomocy społecznej, gdyż jest osobą bezdomną, ponieważ został wymeldowany z miejsca stałego pobytu i mieszka od [...] r. we W. przy ul. M., gdzie wynajmuje pokój, nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że skarżący mieszka przy ul. M. we W., a więc nie jest osobą bezdomną, a wynajmując pokój posiada do niego tytuł prawny. Ponadto z orzecznictwa sądowego wynika, że nie można uznać za zasadne twierdzenia, że bezdomność i niepełnosprawność są przesłankami wystarczającymi do umieszczenia w domu pomocy społecznej ( wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1999 r. I S.A. 1932 / 98 LEX nr 47405 ). 9 Sygn. akt 4 II SA./ Wr 1833/ 2001 W świetle tych okoliczności zaskarżona decyzja jak i decyzją ją poprzedzająca nie narusza prawa. 10 Skargę zatem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270) należało oddalić.