II SA/Wr 1840/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca) Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz W. L. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem skargi W. L. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r. nr [...]odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego. Pismem z dnia [...]r. skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o przyznania dodatku mieszkaniowego. W oświadczeniu o stanie majątkowym podał, że jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni [...]m², poza tym nie posiada majątku nieruchomego ani ruchomego, jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, bieżące wydatki pokrywa z pożyczek udzielanych przez znajomych. Współwłaściciel zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego nie zamieszkuje w lokalu i nie ponosi kosztów związanych z opłatami za lokal. Organ pierwszej instancji, powołując się na art. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz.734 ze zm.) odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Z uzasadnienie decyzji wynika, że dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem przyznawanym na podstawie danych zawartych we wniosku. Organ ma obowiązek zbadać sprawę wszechstronnie w szczególności w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W protokole z przeprowadzonego w dniu [...]r. wywiadu środowiskowego w mieszkaniu wnioskodawcy stwierdzono, że występują duże dysproporcje między stanem faktycznym, a dochodami wykazanymi w deklaracji o dochodach. Ustalono bowiem, że mieszkanie jest wyremontowane (kuchnia w trakcie remontu), w mieszkaniu są nowe meble, a Pan L. deklaruje brak dochodów. Ustalenia te spowodowały, iż odmówiono skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego. Od decyzji tej skarżący się odwołał i zarzucił, że uzasadnienie decyzji sporządzono "w oparciu o jednostronne wygodne i celowe zinterpretowanie faktów" Twierdzi, że w trakcie wywiadu przedstawił dużo szerszy materiał dowody, który nie został zaprotokołowany, a wiedza uzyskana z oględzin lokalu po części została przedstawiona w sposób subiektywny, po części zatajona. Skarżący twierdzi, że nie występują dysproporcje między stanem faktycznym, a wykazanymi dochodami. Lokal mieszkalny, który zajmuje stanowi współwłasność jego oraz Pani A. D.. Lokal ten został wyremontowany w [...] r. nakładem pracy własnej oraz ze środków pochodzących ze sprzedaży mieszkania w Ł. Ze względu na brak środków remont przerwano. W lokalu brak instalacji gazowej, gdyż jedyny zleceniobiorca wykonujący prace remontowe wykonał tę instalację wadliwie. Zarządca budynku z tego powodu instalację gazową w tym lokalu odciął. Ustalenia o trwającym remoncie w kuchni poczyniono na podstawie: wiszącej na przewodzie elektrycznym żarówki, braku mebli, zlewu oraz znajdujących się w kuchni worka cementu, kleju cementowego, drutu i narzędzi. Skarżący wyjaśnił, iż materiały te i narzędzia służą mu do tworzenia rzeźb z betonu. Rzeźby są podarunkami dla przyjaciół. Zainteresowanie tą twórczością wyraziła także szkoła do, której uczęszcza skarżący. Rzeźby, jak podaje, zostały udostępnione na wystawę organizowaną pod koniec czerwca. Z tych względów skarżący uważa, iż stwierdzenie o trwającym w lokalu remoncie było całkowicie bezpodstawne. Pracownik socjalny ze stanu i wyposażenia pomieszczeń wyciągnął nieprawidłowe wnioski. Ponadto wskazuje, że przeprowadzenie remontu było konieczne, gdyż mieszkanie było w bardzo złym stania. Nowe meble znajdują się tylko w jednym pokoju są to: szafka, witrynka, komoda szafka nocna z firmy Bodzio, która produkuje najtańsze meble, oraz sofa kupiona w sklepie Ikea po obniżonej cenie. W pokoju brak dywanu, żyrandola, zasłon i karniszy. Meble i sprzęty znajdujące się w pozostałych pomieszczeniach pochodzą z poprzedniego mieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołano przepis art. 7 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wskazano, iż przepis ten pozostawia organowi pierwszej instancji pewien zakres uznania administracyjnego w przyznawaniu dodatków mieszkaniowych osobom, których status majątkowy odbiega od wykazanego w deklaracji o dochodach. Uznanie administracyjne jest przewidzianą przez prawo możliwością wyboru rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, ustawa określa jedynie przesłanki, jakie organ zobowiązany jest brać pod uwagę rozstrzygając sprawę. Dodatek mieszkaniowy jest forma pomocy z budżetu Państwa osobom o niskich dochodach, których nie stać na uiszczenie opłaty za zajmowany lokal. Uznano, iż skoro skarżący utrzymuje siebie, opłaca naukę w szkole prywatnej, nie zalega z opłatami związanymi z utrzymaniem mieszkania, remontuje mieszkanie, dokonuje wydatków na zakup sprzętów, nie można uznać go za osobę ubogą, której nie stać na opłacenie mieszkania. Wyjaśnienia skarżącego, iż jego bieżące wydatki finansują przyjaciele uznano za niewiarygodne. Powołano się na doświadczenie życiowe wskazujące, iż nie można przez czas dłuższy utrzymywać się, opłacać nauki, uiszczać opłat za mieszkanie i spłacać kredytu bankowego na zakup mieszkania wyłącznie z pożyczek od przyjaciół. W ocenie organu odwoławczego Pan L. posiada dochody, których nie ujawnił. Są, zatem podstawy do uznania, iż występuje rażąca dysproporcja między dochodami wskazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym skarżącego. A to uprawnia do zastosowania przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pan L. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., tym samym zasądzenie od pozwanego na rzecz Zarządcy budynku, w którym skarżący posiada lokal mieszkalny kwoty [...]zł – odpowiadającej wydatkom poniesionym w okresie od [...]do [...]r. oraz [...]zł na rzecz skarżącego tytułem zadośćuczynienia oraz kosztów z tytułu konieczności wytoczenie procesu. W uzasadnieniu podnosi zarzuty wcześniej przedstawione w odwołaniu od decyzji organy pierwszej instancji. Ponadto zarzuca, że organ pierwszej instancji nie przedstawił wraz z odwołaniem pełnej dokumentacji przekazanej przez skarżącego. Wskazuje na to, w ocenie skarżącego, treść uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, który nie ustosunkował się do faktu, iż zalega z płatnościami w szkole - na dowód, czego przedstawił wezwania do zapłaty ze szkołę prywatną. Wyjaśnił także, że opłat za mieszkanie nie może uiszczać dopiero od czasu, kiedy skończył się okres, na jaki przyznano dodatek mieszkaniowy (tj. od [...]r.), co podnosił także w trakcie wywiadu środowiskowego, a kredyt mieszkaniowy spłaca współwłaścicielka lokalu, która kredyt ten zaciągnęła. Skarżący zauważa ponadto, że uzależnienie przyznania świadczenia od posiadania zaległości w płatnościach za lokal mieszkalny, w jego ocenie, jest uzależnieniem przyznania tego świadczenia od popełnienia przestępstwa. Do skargi załączył szereg dokumentów związanych ze sprawą zgodnie z wykazem zamieszczonym w skardze. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentacją. Dodatkowo wskazano, że skarżący korzystał z dodatku mieszkaniowego od [...] r. w tym czasie deklarował bardzo niskie dochody jednocześnie przeprowadzał remont lokalu, wyposażał go w meble, zdecydował się na naukę w prywatnej szkole. Okoliczności te świadczą w ocenie organu, iż skarżący nie potrzebuje wsparcia w postaci dodatku mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie u.p.s.a. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w tym zakresie należy stwierdzić, iż organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, przyznaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. W art. 7 ust. 3 tej ustawy zastrzeżono dla organów administracji prawo odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o dochodach gospodarstwa domowego, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Decyzja wydana z powołaniem się na art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych musi być poprzedzona postępowaniem, mającym na celu ustalenie czy występują rażące dysproporcje między deklarowanymi dochodami osoby (gospodarstwa domowego), ubiegającej się o przyznanie dodatku mieszkaniowego a faktycznym stanem majątkowym tej osoby (gospodarstwa domowego) ustalonym przez organ administracji w toku postępowania. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej w skrócie Kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą m.in. zasady postępowania zawarte w artykułach 7 i 77 §1 Kpa, w myśl, których organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają one obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Realizacją zasady wyrażonej w art. 8 Kpa jest także wynikający z art.107 §3 Kpa obowiązek wskazania przez organ administracji w uzasadnieniu decyzji: faktów, które organ ten uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także obowiązek wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie wszystkie wymienione wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zostały naruszone. Organy administracji przyjęły bowiem, iż skarżący wykazał brak dochodów w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku przyznanie dodatku mieszkaniowego a jednocześnie ponosił koszty bieżącego utrzymania (żywność, opłaty związane z lokalem mieszkalnym), opłacał naukę w szkole prywatnej, spłacał kredyt zaciągnięty na zakup mieszkania, przeprowadził remont lokalu mieszkalnego, dokonał zakupu nowych mebli. Ustalenia te dały podstawę organowi odwoławczemu do przyjęcia, że występuje rażąca dysproporcja między deklarowanym brakiem dochód, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, pozwalającym na ponoszenie znacznych wydatków. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu a stwierdzając, iż skarżący spłaca kredyt, poniósł wydatki na remont i zakup nowych mebli nie ustalił, kiedy faktycznie zdarzenia te miały miejsce i czy mogą stanowić podstawę do zastosowania art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z dołączonego do skargi aktu notarialnego dokumentującego zakup w dniu [...]r. przez Pana W. L. i Panią A. D. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. M. nr [...] we W. wynika, że cena sprzedaży ustalona została na kwotę [...]zł, z czego skarżący zapłacił kwotę [...]zł przed podpisaniem umowy, a Pani A. D. kwotę [...]zł z kredytu długoterminowego zaciągniętego na cele mieszkaniowe. Koszty związane z nabyciem ponieśli kupujący proporcjonalnie do udziałów w nieruchomości lokalowej. Przedstawiony przez skarżącego akt notarialny wskazują, iż kredyt na zakup lokalu mieszkalnego zaciągnęła Pani A. D. stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, iż skarżący ponosi wydatki na spłatę tego kredytu nie znajdują uzasadnienia w materiale dowodowym. Podobnie jak stwierdzenie, iż skarżący przeprowadził remont lokalu oraz dokonał zakupu nowych mebli. W toku postępowania nie ustalono, bowiem kiedy zdarzenia te miały miejsce. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym u Pana L. w dniu [...]r. zapisano "Mieszkanie wyremontowane, czyste (nowe meble), kuchnia w trakcie remontu. Wnioskodawca od [...] r. pobiera dodatek mieszkaniowy...". Ustalenie, kiedy skarżący dokonał zakupu nowych mebli oraz kiedy przeprowadził remont lokalu mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia jego uprawnień do pomocy w formie dodatku mieszkaniowego, o który ubiega się w [...] r. Organ odwoławczy nie ustosunkował się także do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, w szczególności do stwierdzenia, iż wnioski jakie wyciągnął pracownik socjalny ze stanu lokalu mieszkalnego są bezpodstawne. Prowadzony remont został, bowiem przerwany z uwagi na brak środków finansowych, a materiały – cement, drut, narzędzia wykorzystywane były do innych niż remontowe prac. Jeśli w latach wcześniejszych skarżący korzystał z dodatku mieszkaniowego z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych wówczas winno wynikać, jakie był stan lokalu mieszanego i jego wyposażenie. Organy obu instancji jednak nie przedstawiły tych dowodów. Nie ustosunkowano się także do wskazanych przez skarżącego zaległości w płatności czesnego w szkole prywatnej, do której uczęszcza oraz wyjaśnień, iż opłaty związane z zajmowanym lokalem uiszczał, bowiem korzystał z dodatku mieszkaniowego do [...]r. W ocenie Sądu postawiony skarżącemu zarzut posiadania dochodów, z których pokrywał wydatki na zakup mebli, remont mieszkania, opłacenie czesnego w szkole, spłatę kredytu zaciągniętego na zakup mieszkania, a także opłat za lokal mieszkalny nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Z tych względów brak także podstaw do przyjęcia, iż organy administracji wykazały, że między deklarowanymi dochodami skarżącego a jego faktycznym stanem majątkowym występuje rażąca dysproporcje, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Wykazanie tej rażącej dysproporcji daje dopiero organom administracji prawo do zastosowania przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W rozpatrywanej sprawie doszło, zatem do przekroczenia granic uznania administracyjnego, na które organ odwoławczy powoływał się w decyzji. W sprawie niezbędne jest, zatem przeprowadzenie postępowania, w wyniku, którego organ administracji ustali czy faktycznie występowały rażące dysproporcje między deklarowanym przez skarżącego dochodem, a faktycznym stanem majątkowym skarżącego. Biorąc pod uwagę zakres zgłoszonego w skardze żądania, należy wyjaśnić, iż sady administracyjne stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych nie są, zatem uprawnione do zasądzania jakichkolwiek kwot z tytułu roszczeń cywilnoprawnych na rzecz stron postępowania. Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.c u.p.s.a orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania przed Sądem uzasadnia art. 200 u.p.s.a. W przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji nie orzeczono, uwzględniając charakter tej decyzji.