II SA/Wr 186/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. A. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby Policji I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. W dniu [...] roku Komendant Miejski Policji we W., po rozpatrzeniu sprawy st.post. K. A. obwinionego o to, że: w dniu [...] roku będąc w stanie nietrzeźwości ([...] promila alkoholu w wydychanym powietrzu) kierował samochodem osobowym marki Opel Kadett o numerze rejestracyjnym [...] i spowodował kolizję drogową, to jest o czyn z art. 178a § 1 k.k., wydał na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (DZ. U. Nr 4z 1998 r., poz. 14) orzeczenie, którym uznał st.post. K. A. winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ wskazał, że przewinienie jakiego dopuścił się skarżący nie budzi wątpliwości, albowiem jego winę potwierdzają zeznania świadka, który był w pojeździe podczas kolizji oraz opinie biegłych pracowni genetycznych Laboratorium Kryminalistycznego KWP we W. i Akademii Medycznej we W., którzy na podstawie zebranych na miejscu zdarzenia śladów jednoznacznie orzekli, że pasażerem był w/w świadek, a tym samym kierującym mógł być jedynie st.post. K. A. Organ wskazał dalej, że na podstawie zebranego materiału dowodowego prokurator Prokuratury Rejonowej W.- K. w dniu [...] roku przedstawił w/w zarzut popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1kk. Z uwagi na oczywistość popełnienia przestępstwa przez K. A. zasadne w ocenie organu było zwolnienie ze służby. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. W odwołaniu tym podał, iż uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia liczy dwa zdania i trudno z takim uzasadnieniem nawiązać merytoryczna polemikę. Dodał, że z powyższych przyczyn uznać należy, że przedmiotowe orzeczenie jest przedwczesne i pochopne oraz wydane na nie w pełni zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Skarżący wskazał, iż w obecnej chwili toczy się postępowanie przygotowawcze - dochodzenie w tej samej sprawie, a zgodnie z obowiązującym prawem karnym i Konstytucją nikt nie może być uznany za winnego do czasu prawomocnego skazania prawomocnym wyrokiem sądu. K. A. dodał, iż w sprawie występują rażące wątpliwości oraz sprzeczności. W dniu [...] roku Komendant Wojewódzki Policji we W. na podstawie § 32 ust. 4 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14) wydał orzeczenie Nr [...], którym uchylił zaskarżone orzeczenie i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ II instancji podał, że w toku postępowania odwoławczego stwierdzono, że przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne posiada liczne wady uniemożliwiające usankcjonowanie ich przez organ odwoławczy. Wskazano, iż w materiale dowodowym postępowania dyscyplinarnego nie udokumentowano należycie faktu przedstawienia obwinionemu zarzutu popełnienia przestępstwa będącego przedmiotem tego postępowania. W zaskarżonym orzeczeniu nie wskazano przesłanek, które dały podstawy do uznania policjanta winnym popełnienia przestępstwa jeszcze przed zakończeniem postępowania karnego. Organ odwoławczy ponadto wskazał, iż zostały rażąco naruszone zasady wydawania orzeczeń dyscyplinarnych określonych w § 26 ust. 1 pkt 8 oraz w § 26 ust. 3 przytoczonego powyżej rozporządzenia. Orzeczeniem z dnia [...] roku [...] Komendant Miejskiej Policji we W. na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14), uznał K. A. winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył skarżącemu karę wydalenia ze służby, ponadto podtrzymał argumentacje zawartą w orzeczeniu z dnia [...] roku. Od powyższego orzeczenia odwołanie wniósł skarżący, podając, że wymierzenie mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby jest przedwczesne ponieważ brak jest dowodów potwierdzających jego winę, a wymierzona kara jest wyjątkowo dolegliwa i krzywdząca. W dniu [...] roku Komendant Wojewódzki Policji we W. na podstawie § 32 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14) wydał orzeczenie Nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie z dnia [...] roku. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ II instancji podał, że w dniu [...] roku prokurator Prokuratury Rejonowej W. K. wydał postanowienie o przedstawieniu st. pos. K. A. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 kk. Zgromadzony w aktach postępowania materiał odwodowy pozwolił Komendantowi Miejskiemu Policji we W. na uznanie, że popełnienie przez obwinionego zarzucanego mu przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie go w służbie. Za powyższym stwierdzeniem, jak wskazał organ II instancji, przemawia treść zeznań złożonych przez świadka , który jednoznacznie wskazał jako kierującego samochodem jednoznacznie wskazał skarżącego oraz opinie biegłych z Laboratorium Kryminalistycznego KWP i z Zakładu medycyny sądowej Akademii Medycznej we W. Wnioski z tych opinii wskazują, że w momencie kolizji w samochodzie miejsce za kierownicą zajmował obwiniony K. A. Wymierzona kara dyscyplinarna wydalenia ze służby jest adekwatna do zarzucanego obwinionemu przestępstwa. Prowadzenie samochodu w stanie upojenia alkoholowego przez policjanta świadczy o rażącym lekceważeniu podstawowych norm prawnych oraz stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Zagrożenia takiego nie może powodować funkcjonariusz Policji, którego głównym zadaniem jest dbanie o porządek i bezpieczeństwo publiczne między innymi na drogach. W skardze na powyższe orzeczenie K. A. wniósł o jego uchylenie. Zarzucił pozbawienie go prawa do obrony, albowiem: "odmówiono przyjęcia pełnomocnika i nie dopuszczono do obrony zawodowego adwokata, oddalono niemal wszystkie istotne dowody w sprawie". Skarżący podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera fałsz i nieprawdę, jakoby "wnioski z tych opinii wskazują, że w momencie kolizji w samochodzie miejsce za kierownicą zajmował obwiniony K. A.". Wskazał, iż w aktach sprawy nie ma opinii takiej treści . Ponadto dodał, że zaskarżona decyzja łamie Pakta Praw Człowieka i Obywatela w Europie oraz zasady Konstytucji Rzeczypospolitej. Uważa zaskarżoną decyzję za przedwczesną i nie opartą na rzetelnym i obiektywnym materiale dowodowym sprawy. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie, gdyż zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. Skarga K. A. nie zasługuje na uwzględnienie bowiem przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu w pełni potwierdziło zawinienie, o którym w orzeczeniu z dnia [...] roku wspominał Komendant Wojewódzki Policji we W. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), jednakże do końca 2003 r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Wskazać należy, że przepis art. 145 § l pkt l lit. b ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 a § l kpa można żądać wznowienia postępowania również, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że skoro stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowienia), to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jest bowiem zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200 /0l). Pogląd ten pozostaje także aktualny w obecnie obowiązującym stanie prawnym, to jest także na tle obowiązywania art. 145 § l pkt l lit. b wyżej powołanej ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrokiem z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt K. 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz, że przepis ten w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego traci moc z dniem 30 września 2003r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 176, poz. 1457). W uzasadnieniu owego wyroku Trybunał Konstytucyjny zgodził się z poglądem wnioskodawcy i Prokuratora Generalnego, iż z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego, przedmiot ten wymaga szerokiej regulacji ustawowej, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego. Zwrócił uwagę, że postulat ten znalazł częściowo odzwierciedlenie w regulacji wprowadzonej na mocy ustawy z 27 lipca 2001 r. zmieniającej m.in. przepisy ustawy o Policji. Ustawodawca dodał do art. 139 ustawy ustęp 1a i 1b, regulując tryb odwoływania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej oraz ustęp trzeci w brzmieniu: "Na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Należy stwierdzić zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, że "chociaż ustawa zapewnia obecnie prawo do sądu, to upoważnienie zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy zachowało swoje brzmienie, przekazując do regulacji podustawowej tak istotną materię jak kształtowanie zasad postępowania dyscyplinarnego i wymierzania w nim kar, właściwość podmiotów wszczynających i prowadzących postępowanie. Pozostawienie tak szerokiej swobody w kształtowaniu postępowania dyscyplinarnego ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych nie daje tak istotnych dla obwinionego gwarancji procesowych. W przypadku żołnierzy zasady ogólne postępowania dyscyplinarnego określa ustawa z dnia 1 września 1997 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 944 ze zm.), przekazując do regulacji podustawowej tylko określenie szczegółowego trybu postępowania. Także ustawa o Służbie Granicznej w szerszym zakresie aniżeli ustawa o Policji reguluje ogólne zasady postępowania dyscyplinarnego. Należy zatem zgodzić się z wnioskodawcą, że upoważnienie ustawowe zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy nie spełnia warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji." Trybunał Konstytucyjny dodał, że w tym stanie rzeczy badanie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, w części dotyczącej przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, jest zbędne. Z chwilą utraty mocy obowiązującej przepisu upoważniającego (art. 139 ust. 2) utraci bowiem moc obowiązującą wydany na tej podstawie akt wykonawczy. Przepisy owego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w uznanym za niekonstytucyjney przepisie art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) były podstawą prawną podjętych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych. Akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą nie powinien być stosowany przez Sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., sygn. III ZP 27/00, OSNP 2001/10/331). Skoro zatem przepis będący postawą prawną wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych został uznany za niekonstytucyjny, stwarza to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 a § l kpa) w związku z czym na podstawie art. 145 § l pkt l lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. Wyrok został wydany w postępowaniu uproszczonym na podstawie przepisu art. 119 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.