II SA/Wr 186/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus Sędziowie: WSA Andrzej Cisek NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na czynność Wojewody D. w przedmiocie określenia wysokości przysługującego świadczenia pieniężnego z tytułu rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 1991 r., sygn. akt I C 2549/90, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 1991 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa A. S. przeciwko Skarbowi Państwa – Kierownikowi Urzędu Rejonowego we W. o ustalenie, Sąd Wojewódzki we W. Wydział I Cywilny ustalił, że J. K. i Z. J. K. były współwłaścicielkami po połowie nieruchomości położonej w K. w województwie s. przy ul. C. [...], obejmującej parcelę gruntową o powierzchni około 14 arów, zabudowaną dwoma budynkami o kubaturach: 14x6x4,5 m i 7x7x3,5 m oraz budynkiem gospodarczym o kubaturze 10x5x3, które to mienie nieruchome w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły na terenach nie wychodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a dalej idące żądanie oddalił. W dniu [...] Kierownik Urzędu Rejonowego we W. na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.), § 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalenia wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32) i art. 217 kpa, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego A. S. o wydanie zaświadczenia stwierdzającego uprawnienia do ekwiwalentu za mienie pozostawione na terenie nie wchodzącym w skład obecnego obszaru Państwa, wydał zaświadczenie nr [...]. Organ administracyjny zaświadczył, że A. S. jest osobą uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione na terenach nie wchodzących w skład obecnego terytorium Polski w miejscowości K. województwo s. W wyżej wskazanym zaświadczeniu podano, że: 1. Pozostawione nieruchomości składały się z dwóch budynków mieszkalnych o łącznej powierzchni użytkowej 112 m2 , budynku gospodarczego o kubaturze 150 m2 , paceli gruntowej o powierzchni 1400 m2. 2. Uprawnienia A. S. udokumentowano przedkładając oryginalne dokumenty, a mianowicie: - wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu Wydział I Cywilny z dnia 5 kwietnia 1991 r. sygn. akt I C 2549/91 ustalający zakres i rodzaj pozostawionego majątku przez babkę J. K. i matkę Z. J. K., - postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Śródmieście Wydział I Cywilny z dnia 31 października 1990 r. sygn. akt I Ns 950/90 stwierdzające nabycie praw do spadku po matce J. M. K. przez córkę Z. J. S. w całości oraz stwierdzające nabycie praw do spadku po Z. J. S. przez męża J. S., syna A. M. S. oraz córkę M. K. S.-M. po 1/3 części każde z nich, - akt notarialny sporządzony w Kancelarii Notarialnej we W. przed notariuszem J. O. z dnia [...] Rep. [...] Nr [...], mocą którego spadkobiercy po Z. J. S., to jest J. S. i M. S.-M. wskazują A. S. do otrzymania ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami obcego obszaru państwa, - opis pozostawionych nieruchomości sporządzony przez A. S., - oświadczenie A. S. o nie otrzymaniu rekompensaty z tytułu pozostawionego mienia za granicą, - operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego w grudniu 1998 r. Ponadto Kierownik Urzędu Rejonowego we W. wskazał, iż wartość pozostawionego mienia wyszczególnionego w wyroku sądowym z dnia 5 kwietnia 1991 r., a opisanego w pkt 1 niniejszego zaświadczenia, określona została przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym sporządzonym w grudniu 1998 r. na łączną kwotę [...]. Na podstawie przedłożonych oryginalnych dokumentów oraz oświadczenia A. S. – złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej – podpisanego w obecności pracownika Urzędu Rejonowego we W. o nie uzyskaniu rekompensaty za mienie pozostawione za granicą – stwierdzono, że uprawnienia wynikające z przedłożonych dokumentów nie zostały dotychczas zrealizowane. W dniu [...] do Wojewody D. wpłynął wniosek A. S. o ujawnienie w wojewódzkim rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty oraz wysokości rekompensaty na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego A. K. w dniu [...], ustalającego wysokość nieruchomości na kwotę [...]. Wnioskujący wybrał świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. Pismem z dnia [...] Wojewoda D. odmówił określenia wysokości należnej rekompensaty na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...]. Organ wywodził, że przepisy ustawy z dnia [...] o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) nie dają Wojewodom podstawy ani do dokonania waloryzacji wartości pozostawionej nieruchomości, określonej w zaświadczeniu, ani do określenia wysokości rekompensaty w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę już po wydaniu zaświadczenia. Wojewoda wskazał, że art. 17 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stanowi, iż Bank Gospodarstwa Krajowego wypłacając świadczenie pieniężne dokonuje waloryzacji zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na dzień realizacji prawa do rekompensaty. Pismem z dnia [...] A. S. wniósł o uchylenie zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego we W. nr [...] z dnia [...] i wydania decyzji administracyjnej w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Następnie postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 2 oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, Wojewoda D. przekazał Ministrowi Skarbu Państwa, jako organowi właściwemu, wniosek wraz z kompletem akt dotyczący uchylenia zaświadczenia nr [...] z dnia [...]. W dniu [...] do Wojewody D. wpłynęło wezwanie A. S. z dnia [...] do usunięcia naruszenia prawa przez ujawnienie prawa do rekompensaty w wysokości 20 %, na podstawie operatu z 2006 r. Pismem z dnia [...] Wojewoda D., w odpowiedzi na powyższe wezwanie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...]. Organ podkreślił, że nie jest możliwe ujawnienie w wojewódzkim rejestrze danych dotyczących wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty oraz wysokości rekompensaty w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...], sporządzony przez rzeczoznawcę już po wydaniu przez Kierownika Urzędu Rejonowego we W. zaświadczenia potwierdzającego prawo do rekompensaty. Skarżący A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność Wojewody D. – odmowę określenia wysokości przysługującego świadczenia pieniężnego z tytułu rekompensaty za pozostawioną nieruchomość na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] wraz z wnioskiem o uznanie uprawnienia do ujawnienia w wojewódzkim rejestrze danych dotyczących wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty oraz wysokości rekompensaty w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] oraz "uznanie za fakt powszechnie znany: wieloletnie i oficjalnie oraz publicznie nieuzasadnione nie wykonanie dyspozycji art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami", a także "znaczną, rażącą różnicę pomiędzy efektem rewaloryzacji wartości nieruchomości według współczynnika wzrostu dóbr konsumpcyjnych, a różnicą pomiędzy wyceną rynkową nieruchomości z 1998 roku oraz 2006 r. dokonaną przez rzeczoznawców majątkowych". W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie skarżący powołał się na wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 czerwca 2004 r. (nr skargi 31443/96) w sprawie Broniowski przeciwko Polsce oraz rezolucję przejściową ResDH(2005), dotyczącą tego wyroku, przyjętą przez Komitet Ministrów Rady Europy w dniu 15 lipca 2005 r. podczas 933 sesji Zastępców Ministrów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzje administracyjne, postanowienia i czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), są zgodne z prawem, jeżeli są zgodne z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd administracyjny może je uchylić lub stwierdzić ich nieważność, bądź stwierdzić bezskuteczność czynności, tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy oraz w przypadkach określonych w obowiązujących przepisach prawa (art. 145 i art. 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Podstawę materialnoprawną podjętej w tej sprawie czynności Wojewody D. stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.). W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy w sytuacji, gdy skarżący posiada zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] potwierdzające jego prawo do otrzymania ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione poza obecnym terytorium Polski w miejscowości K. woj. s. o wartości [...], określonej w operacie szacunkowym z grudnia 1998 r., może skutecznie domagać się od Wojewody waloryzacji wartości przedmiotowej nieruchomości, bądź określenia wysokości rekompensaty na podstawie operatu sporządzonego po wydaniu zaświadczenia. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma bezpośredniego znaczenia treść wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 czerwca 2004 r. (nr skargi 31443/96), bowiem dotyczy on innego stanu faktycznego i prawnego. W sprawie Broniowski przeciwko Polsce skarżący otrzymał zaledwie około 2 % należnego odszkodowania przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.) i z tego powodu był w sytuacji gorszej niż ci, którym nie przyznano żadnej rekompensaty. W świetle przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. tym, którzy nie otrzymali dotychczas żadnego ekwiwalentu, przyznano 15 % wartości utraconej nieruchomości, jednak nie więcej niż 50.000 zł, natomiast tym, którzy podobnie jak skarżący Broniowski otrzymali znacznie mniejszy procent wartości utraconej nieruchomości, nie przyznano żadnej rekompensaty. Rezolucja przejściowa ResDH(2005) dotycząca wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie Broniowski przeciwko Polsce, przyjęta przez Komitet Ministrów Rady Europy w dniu 15 lipca 2005 r. podczas 933 sesji Zastępców Ministrów, także nie ma bezpośredniego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż nie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w Polsce po wejściu w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie jest pozbawiony prawa do rekompensaty i mają wobec niego zastosowanie przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Istota sporu, jak już wyżej zaznaczono, dotyczy jedynie tego, czy istnieją podstawy do dokonania przez organ administracyjny waloryzacji wartości przedmiotowej nieruchomości, bądź do określenia wysokości rekompensaty na podstawie operatu sporządzonego po wydaniu zaświadczenia. Stosownie do art. 7 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego. W myśl ust. 4 tego artykułu, na decyzji lub zaświadczeniu, o których mowa w ust. 3, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13. Unormowania zawarte w art. 13 w ust. 1 określają formy, w jakich jest realizowane prawo do rekompensaty, zaś w ust. 2 stanowią, iż zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20 % wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20 % wartości pozostawionych nieruchomości. Stosownie do ust. 3 art. 13, w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, (to jest gdy osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni), wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3. Przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie przewidują zatem – w stosunku do nieruchomości objętej zaświadczeniem wydanym pod rządami uprzednio obowiązujących przepisów – możliwości dokonania przez organ administracyjny waloryzacji wartości przedmiotowej nieruchomości, ani też określenia wysokości rekompensaty na podstawie operatu sporządzonego po wydaniu zaświadczenia. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżona czynność Wojewody D. została podjęta z naruszeniem prawa. Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.