II SA/Wr 1864/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spraw. Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w likwidacji w O. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w O. na rzecz skarżącego A Sp. z o. o. w likwidacji w O. kwotę 10 ( dziesięć ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w O. nakazem z dnia 03.06.2002r., NR [...], działając na podstawie art. 9 pkt 2a w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981r. o Państwowej Inspekcji Pracy nakazał Prezesowi spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w O. dokonanie wypłaty pracownikom: E. S. naliczonej kwoty 2252,80zł netto, M. K. kwoty 1494,45zł netto oraz B. S. kwoty 1888,60zł tytułem należnych odpraw za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Na podstawie art. 108 §1 Kpa decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż w wyniku przeprowadzonej w dniach 08-09 maja 2002r. oraz w dniu 15 maja 2002r. kontroli stwierdzono, iż z pracownikami E. S., M. K. oraz z B. S. z dniem 31 stycznia 2002r. nastąpiło rozwiązanie umów o pracę z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Pracodawca do chwili wydania nakazu nie dokonał wypłaty pracownikom odpraw pieniężnych w naliczonych wysokościach, a tym samym zachodziła konieczność wydania nakazu. W dniu 27 marca 2003r. Inspektor Pracy PIP w O. skierował do Prezesa Zarządu spółki upomnienie. W wyniku przeprowadzonej w dniu 10 czerwca 2003r. kontroli w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A w O. Inspektor Pracy stwierdził, iż spółka nie zrealizowała w całości nakazu zapłaty z dnia 3 czerwca 2002r. Na dzień 10 czerwca 2003r. pracodawca zalegał z zapłatą E. S. kwoty 1402,80zł, B. S. kwoty 888,60 zł, zaś M. K. kwoty 684,45zł netto. W dniu 30 czerwca 2003r. Inspektor Pracy PIP w O. wystawił tytułu wykonawczy, dotyczący obowiązku wypłaty przez A spółkę z o.o w O. nie wypłaconych należności pracownikom E. S. kwoty 1402,80zł, B. S. kwoty 888,60 zł, zaś M. K. kwoty 684,45zł netto. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], Inspektor Pracy PIP w O. nałożył na A spółka z o.o w O. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie do dnia 31lipca 2003r. Jednocześnie spółka A wezwana została do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym Nr [...] z dnia [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A w O., wnosząc o jej uchylenie. Wskazała w nim, iż nie zgadza się z decyzją, gdyż jest bezzasadna, a jej wysokość stanowi zagrożenie dla funkcjonowania spółki i wywiązywania się z obowiązku spłaty zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego i ZUS oraz zmusza zarząd do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Odwołujący podnosił także, iż kondycja finansowa spółki jest słaba, a dochód spółki nie pozwalał w pierwszych czterech miesiącach 2003 roku nawet na pokrycie wynagrodzeń pracowników. Zarząd spółki nie zaniechał spłacania odpraw należnych pracownikom oraz wykonał wszystkie zalecenia odnoszące się do warunków pracy załogi, podejmując także wszelkie działania, aby uratować spółkę i spłacić stare zadłużenia, a tym samym nałożenie grzywny jest całkiem niesprawiedliwe i bezzasadne. Postanowieniem z dnia [...]., Nr [...], Okręgowy Inspektor Pracy w O. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W jego uzasadnieniu organ stwierdził, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, bowiem podstawą prowadzenia egzekucji przez organy PIP są przepisy ustawy o postępowaniu w administracji, które w art. 2 § 1 ust. 4 określają uprawnienia PIP w zakresie egzekucji obowiązków niepieniężnych, którymi są wszystkie nakazy PIP, zarówno płatnicze jak i dotyczące zagadnień bhp. Nakaz płatniczy Inspektora Pracy uprawomocnił się i jego wzruszenia dokonać można jedynie w trybie przepisów Kpa. Organ egzekucyjny nie bada zasadności merytorycznej dochodzonych obowiązków i po spełnieniu przesłanek formalnych stosuje przewidziane ustawą środki egzekucyjne, zmierzające do przymuszenia zobowiązanego do realizacji obowiązków zawartych w tytule wykonawczym. Zdaniem organu grzywna nałożona w celu przymuszenia jak każdy środek egzekucyjny ma poprzez swoją dolegliwość zobligować do realizacji konkretnego orzeczenia przez zobowiązanego. Argumentował nadto organ, iż nie wypłacenie pracownikom należnych odpraw pieniężnych, w obecnej trudnej sytuacji społeczno-gospodarczej kraju, jest aktem wysoce nagannym, dla oceny którego i bez znaczenia jest okoliczność, którą to działanie zostało spowodowane. Z treścią powyższego postanowienia nie zgodziła się spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A w O. . We wniesionej skardze ponowiła zarzuty zawarte w odwołaniu, a dotyczące braku środków finansowych na realizację zobowiązań spółki i spowodowanej tym niemożności spłaty sumy 3.000zł należnych pracownikom. Skarżący podniósł także, iż nałożona grzywna w celu przymuszenia w wysokości 5000zł przekracza pozostałą do spłacenia kwotę i nie uwzględnia okoliczności, iż spółka nigdy nie uchylała się od wykonania zobowiązania. Okręgowy Inspektor Pracy w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz wskazując, iż kwestionowana przez skarżącego wysokość grzywny mieści się w przedziale kwotowym zawartym w art. 121 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i biorąc pod uwagę osobowość prawną zobowiązanego plasuje się w jego dolnej granicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarga spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A w O. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270). ). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151KPA). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 - LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie z dnia [...] Nr [...], Okręgowego Inspektora Pracy w O. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Inspektora Pracy PIP w O. z dnia [...] Nr [...], które nakładało na A spółkę z o. o w O. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000zł. Przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa, a w szczególności narusza przepis art. 107 § 3 Kpa oraz art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm.) Przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest nakaz inspektora pracy i wykonanie tego nakazu zaliczyć należy do obowiązków o charakterze niepieniężnym. Postanowienie organu I instancji o nałożeniu grzywny wydane zostało przez właściwy organ i we właściwym trybie z zachowaniem wymogów art. 122 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Także nałożona grzywna mieści się w granicach przewidzianych w art. 121 § 2 ustawy. Nie mniej jednak przyczynę uwzględnienia skargi i w konsekwencji uchylenia zaskarżonego postanowienia stanowi nieustosunkowanie się przez organ II instancji do tej części argumentacji zażalenia, która podważa wysokość nałożonej grzywny. Organ II instancji nie wypowiedział się w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a braku tego nie może konwalidować stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że nałożona grzywna mieści się w granicach przewidzianych w art. 121 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zauważyć, bowiem należy, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 121 § 2 określa maksymalna wysokość grzywny w celu przymuszenia, nie precyzując dolnej granicy tego środka egzekucyjnego. Wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia nie może być zatem oderwana od realiów konkretnej sprawy, tym bardziej jeśli się zważy, iż zobowiązana spółka, w miarę posiadanych środków finansowych starała się realizować nakaz płatniczy Inspektora Pracy. Brak zatem wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia czym kierował się organ uznając za celowe wymierzenie grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5000zł, bez odniesienia się do argumentacji spółki, stanowi naruszenie art. 107 § 3 Kpa oraz art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zauważyć należy także, iż z ogólnej zasady stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego, sformułowanej w art. 7 § 2 ustawy o pea, wynika, że w sytuacji, gdy ustawodawca pozostawił organowi w pewnych granicach możliwość swobody, co do wysokości grzywny nakładanej w celu przymuszenia, powinnością organu jest odpowiednie wyważenie jej wysokości, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 i 3 oparto na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.