II SA/Wr 1867/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Asesor WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. C. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę Decyzją z dnia [...]r[...] Prezydent Miasta W., na podstawie art. 6 pkt 6 lit. "c", art. 28 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56) uznał za nienależny i "przypisać" do zwrotu pobrany przez A. C. zasiłek za okres od [...]r. do [...]r. w łącznej kwocie [...]zł. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż w dniu [...]r. rejestrując się w Urzędzie A. C. nie poinformował, że nadal ma zarejestrowaną działalność gospodarczą - handel artykułami spożywczymi, przemysłowymi pochodzenia krajowego i zagranicznego za wyjątkiem sprzedaży napojów alkoholowych, na które wymagane jest zezwolenie i art. koncesjonowanych. Powyższą działalność A. C. wyrejestrował dopiero w dniu [...]r. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W tym stanie faktycznym i prawnym w związku z faktem posiadania w dacie rejestracji zarejestrowanej działalności gospodarczej i wyrejestrowanej dopiero w dniu [...]r. odmówiono A. C. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, a zatem pobrane zasiłki za okres od [...]r. do [...]r. w łącznej kwocie [...] zł należało uznać za świadczenie nienależne i przypisać do zwrotu. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, obowiązana jest do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji A. C. wniósł o jej uchylenie. Wyjaśnił, iż miał zarejestrowaną działalność gospodarczą, a w rzeczywistości jej nie prowadził. Potwierdzić może to dokumentacja Urzędu Skarbowego w W. z której wynika, iż z uwagi na nieprowadzenie działalności gospodarczej nie płacił podatku. Podniósł, iż gdyby prowadził działalność, to zmuszony byłby do zapłaty należnego podatku. Uważa, że mimo tego, iż miał zarejestrowaną działalność gospodarczą, to z uwagi na jej nieprowadzenie pozostawał bezrobotnym. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda D., działając na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia zaznaczono, że A. C. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w W. dnia [...]r. i przedłożył świadectwa pracy dokumentujące okresy zatrudnienia: - od [...]r. do [...]r., - od [...]r. do [...]r., - od [...]r. do [...]r., - od [...]r. do [...]r., oraz od [...]r. do [...]r., a umowa o pracę została rozwiązana z przyczyn dotyczących pracodawcy. W dacie rejestracji skarżący oświadczył między innymi, że nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Na tej podstawie decyzją z dnia [...]r. uznano skarżącego z dniem [...]r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji na zasadach ustawowych. Dalej ustalono, że w dniu [...]r. A. C. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. oświadczenie, że w roku [...] w związku z nieprowadzeniem działalności gospodarczej nie osiągnął dochodu z tego tytułu, oraz że z dniem [...]r. zlikwidował działalność. Skarżący oświadczył również, że nie zgłaszał o zarejestrowaniu działalności, ponieważ od [...]r. nie prowadził działalności gospodarczej i "w momencie zarejestrowania się w Urzędzie Pracy przeoczył powyższy temat. W związku z zawieszeniem działalności nie przywiązywał wagi do załatwienia formalności związanej z jej likwidacją w Wydziale Handlu i uzyskaniem odpowiedniej pieczątki w dowodzie osobistym". Ponieważ wyszło na jaw, że od dnia [...]r. do [...]r. A. C. miał zarejestrowaną działalność gospodarczą - handel art. spożywczymi, przemysłowymi pochodzenia krajowego i zagranicznego za wyjątkiem sprzedaży napojów alkoholowych, na które wymagane jest zezwolenie i art. koncesjonowanych, wydano postanowienie z dnia [...]r., Nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie uznania A. C. za osobę bezrobotną z dniem [...]r. i przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji na zasadach ustawowych. Następnie po przeprowadzeniu postępowania w dniu [...]r. i ustaleniu, że skarżący podjął działalność gospodarczą w [...] roku i uzyskiwał z tytułu jej prowadzenia w latach [...] - [...] dochód i nie dokonał jej wyrejestrowania, podjęto decyzję Nr [...], w której uchylono decyzję z dnia [...]r. w sprawie uznania A. C. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia [...]r. i odmówiono uznania skarżącego za osobę bezrobotną, a po jej uprawomocnieniu wydano zaskarżoną decyzję. Następnie wydano zaskarżoną decyzję. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 200 lr. Nr 6, poz. 56) za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Skarżący w dacie rejestracji tj. [...]r. miał zarejestrowaną działalność gospodarczą, którą podjął w [...] roku i dlatego nie mógł być osobą bezrobotną w rozumieniu przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wobec tego zasiłki pobrane przez skarżącego za okres [...]r. do [...]r. zasadnie w zaskarżonej decyzji, jako świadczenie nienależnie pobrane przypisano skarżącemu do zwrotu w oparciu o przepis art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. C. Skarżący uważa, że decyzja Powiatowego Urzędu Pracy w W. oraz Wojewody D. jest niesłuszna z następujących powodów: U podstawy obu wymienionych decyzji legła, zdaniem skarżącego, błędna interpretacja pojęcia "bezrobotny". Zdaniem obu organów orzekających w tej sprawie skarżący nie nabył statusu osoby bezrobotnej albowiem mimo zawieszenia działalności gospodarczej nie dokonał formalnego wykreślenia z rejestru działalności gospodarczej. Tym samym tak Powiatowy Urząd Pracy w W. jak i Wojewoda D., statusu skarżącego jako osoby nie spełniającej kryteriów "osoby bezrobotnej" oparli na formalno-prawnej przesłance tj. niewyrejestrowaniu działalności gospodarczej. Skarżący przyznaje, iż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w roku [...]. Zaniechał zaś przez niedopatrzenie wykreślenia tej działalności z rejestru Urzędu Miasta w W. Dopiero po utracie pracy w A w roku [...], gdzie był zatrudniony na stanowisku Kierownika Działu Eksploatacji, skarżący zarejestrował się jako osoba poszukująca pracy i przedłożył świadectwa pracy dokumentujące okres zatrudnienia: - od [...]r. do [...]r; - od [...]r. do [...]r.; - od [...]r. do [...]r.; - od [...]r. do [...]r.; - od [...]r. do [...]r; umowa o pracę została rozwiązana z przyczyn dotyczących pracodawcy. Podczas rejestracji urzędnicy Powiatowego Biura Pracy w W., nie kwestionowali statusu skarżącego jako bezrobotnego pomimo tego, że w jego dowodzie osobistym figurował zapis o prowadzeniu działalności gospodarczej, przyjmując do podstawy decyzji o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych oświadczenie o zawieszeniu działalności. Można zatem przyjąć, że Powiatowy Urząd Pracy w W. przyczynił się do utwierdzenia w skarżącym przekonania, iż wystarczy powiadomić Urząd Skarbowy o zawieszeniu działalności gospodarczej aby wypełnić obowiązek wynikający z Ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Dopiero po przerejestrowaniu się do Powiatowego Urzędu Pracy we W., urzędnik przyjmujący zgłoszenie dostrzegł, że nadal, mimo zawieszenia działalności gospodarczej w dowodzie osobistym figuruje zapis o prowadzeniu firmy. Po tym ustaleniu polecił uporządkować stan faktyczny i prawny działalności gospodarczej co skarżący uczynił. Zgodnie z ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu status bezrobotnego ma osoba poszukująca pracy zarobkowej, nie zatrudniona i nie wykonująca takiej pracy ale zdolna i gotowa do jej podjęcia. Zachodzi zatem pytanie czy bezrobotnym jest także osoba która zawiesiła de facto działalność gospodarczą i zaprzestała z tego powodu uzyskiwać dochód, ale zaniechała wykreślić tej działalności z rejestru. "Zdaniem skarżącego fakt, gdyż poprzez zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, przestał świadczyć pracę i uzyskiwać dochody równocześnie poszukiwał zatrudnienia co zgłosił (poszukiwanie pracy) podczas rejestracji jako bezrobotny. Akt rejestracji skarżący dokonał nie po to by uzyskać zasiłek dla bezrobotnych ale w celu uzyskania pracy." Ta okoliczność oraz fakt zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej dowodzą, że skarżący w sposób rzeczywisty był bezrobotnym i tym samym spełniał kryteria osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. Należy zatem, odrzucić przyjęte niesłusznie w obu zaskarżonych decyzjach jako wyłączne kryterium formalne, a przy ustaleniu faktycznej sytuacji skarżącego przyjąć kryteria materialne to jest faktyczny stan rzeczy. Mając zatem na względzie powyżej zaprezentowaną argumentację skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie, że spełniał on przesłanki dające podstawę do uznania go jako osoby bezrobotnej - z prawem do poboru zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Ustawa ta jednakże utraciła moc z chwilą wejścia w życie, z dniem 1 stycznia 2004r. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1271 (art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Art. 97 § 1 tych Przepisów wprowadzających (...) stanowi, że "Sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. [...]. Decyzją tą wydaną - po wznowieniu postępowania - na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylono decyzję z dnia [...]r. w sprawie uznania A. C. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Jednocześnie na podstawie art. 2 ust.1 pkt 2 lit. "f", art. 6 ust. 6 lit. "a" ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. 1997, nr 25, poz. 128 ze zm.) odmówiono uznania A. C. za osobę bezrobotną z dniem [...]r. i pozbawiono prawa do zasiłku od dnia [...]r. Decyzja z dnia [...]r. Wojewody D. nie została zakwestionowana przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, stała się zatem decyzją prawomocną. Wprawdzie w trybie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sąd "stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia". Jednakże biorąc pod uwagę, że skarżący uznał zasadniczą tezę tych orzeczeń Sąd nie objął tych decyzji swoją kontrolą. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca natomiast są następstwem tych wcześniejszych orzeczeń wydanych we wznowionym postępowaniu. W podstawie materialnoprawnej zaskarżonej decyzji powołany został przepis art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu. Przepis ten stanowi "Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, obowiązana jest do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji" (art. 28 ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się: 1) świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach". W stanie faktycznym sprawy skonkretyzowanie tych przepisów odbyło się zasadnie. Skoro przyjęto, iż skarżący w dacie rejestracji tj. [...]r, miał zarejestrowaną działalność gospodarczą, którą podjął w [...] roku to tym samym nie mógł być osobą bezrobotną. W myśl bowiem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "f" ustawy - "bezrobotnym" oznacza osobę nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nie uczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności (...). Stąd też pobrane przez skarżącego zasiłki dla bezrobotnego w podanym okresie, należało uznać za świadczenie nienależne w rozumieniu powołanego wyżej unormowania, a w konsekwencji nakazać ich zwrot. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na marginesie podjętego rozstrzygnięcia zauważyć należy, iż stosownie do art. 28 ust. 8 powołanej ustawy "Starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia odstąpić od żądania zwrotu, całości lub części, nienależnie pobranego świadczenia." Wymagałoby to jednak odrębnego wniosku skarżącego.