II SA/Wr 187/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W.z dnia ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przebudowy strefy wejścia- wykonania podestu przy lokalu mieszkalnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i "przydzielenie radcy prawnego" wskazując, że jest "rencistą" I grupy i nie może wykonywać żadnej pracy, a gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, łącznie ich dochód wynosi 1.972, 63 zł. Dodał, że zmuszony został zawiesić działalność gospodarczą, bo brak było zleceń. Poinformował, że jego syn ze swoją rodziną mieszka w A., a córka skarżącego ciągle pracuje w delegacji i nie może mu pomóc. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący powtórzył wcześniejszą argumentację dodając, że jego dzieci czasem pomagają mu rzeczowo lub finansowo, a wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił "mieszkanie o pow. 60 m2 w 5%". Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca- mimo wezwania Sądu z dnia 25 marca 2013 r. -nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego inne osoby (np. córkę) prowadzące z nim gospodarstwo domowe; nie wyjaśnił w jakiej wysokości otrzymuje "pomoc finansową lub rzeczową od swoich dzieci"; nie przedłożył kompletnych wyciągów (tylko wybrane operacje) z posiadanych przez siebie i swoją żonę rachunków bankowych; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wskazał z jakiego źródła czerpał środki na pokrycie wpisu sądowego od skargi w sprawie o sygn akt II SA/Wr 679/12 ; nie wyjaśnił także dlaczego nie likwiduje (tylko zawiesił) działalność gospodarczą pod firmą "Z." (zajmująca się m.in.: ....) i nie wskazał co się stało ze składnikami majątkowymi używanymi przy prowadzeniu ww. działalności; nadto- nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków; nie przedstawił dokumentu wskazującego, że ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym. Z treści wniosku wynika, że skarżący posiada jedynie pięcioprocentowy udział w prawie własności w zamieszkałym przez siebie lokalu, a zatem to pozostali współwłaściele (jego dzieci) powinny ponosić koszty jego utrzymania. Niezrozumiała jest również argumentacja skarżącego, że "niezręcznie" jest mu prosić swoje dzieci (pomimo, że są to osoby ustawowo mające obowiązek alimentacyjny wobec skarżącego) o wsparcie finansowe", jednak nie ma już oporów aby występować o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli żądać opłacenia mu kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego z budżety Państwa (tj. z pieniędzy innych obywateli). W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być pokrywane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.