II SA/Wr 1872/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 29 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej daty, od której przyznano skarżącej świadczenie; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 33e ust. 1 pkt 2, art. 33g ust. 1 i 3, art. 35a i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa przyznał skarżącej M. Ł. pomoc pieniężną w okresie od dnia [...] r. do dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie, a od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie – z tytułu sprawowania osobistej opieki i wychowywania dziecka niespokrewnionego. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że zgodnie z art. 33g ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej, wysokość pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej wychowującej dziecko w wieku od 7 do 18 lat, niespokrewnionej z tym dzieckiem – wynosi miesięcznie 50 % kwoty bazowej 1621 zł, pomniejszone o 50 % dochodu dziecka. Organ wskazał, że dziecko powierzone opiece skarżącej od [...]r. posiada własny dochód w postaci alimentów w kwocie [...] zł miesięcznie. W odwołaniu wniesionym od tej decyzji M. Ł. wywodziła, że świadczenie pieniężne przyznano jej niezgodnie z datą zapadłego w sprawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. G. z dnia [...]r. Skarżąca podniosła ponadto, że dziecko przebywa u niej od [...]r. na podstawie wydanego w tym dniu postanowienia Sądu Rejonowego w J. G., ustalającego miejsce pobytu dziecka u skarżącej na czas trwania postępowania. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J G., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 33e ust. 1 pkt 3, art. 33g ust. 1 i 3, art. 35a i art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej daty, od której przyznano świadczenie pieniężne i w tym zakresie orzekło o przyznaniu przedmiotowego świadczenia od dnia [...]r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w sprawie jest ustalenie organu I instancji dotyczące nabycia przez M. Ł. uprawnień do świadczeń z tytułu sprawowania osobistej opieki i wychowywania dziecka niespokrewnionego, czego skutkiem było wydanie decyzji o przyznaniu świadczeń pieniężnych z powyższego tytułu. Sporna w sprawie natomiast jest data, od której zostało przyznane świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż przełomową datą w sprawie jest [...]r., to jest data wydania postanowienia o ustanowieniu dla małoletniej E. Ż. rodziny zastępczej w osobie skarżącej. Organ I instancji przyznał przedmiotowe świadczenie od [...]r., sugerując się datą uprawomocnienia powyższego postanowienia. Tymczasem naczelną zasadą mającą charakter bezwzględnie obowiązujący przy udzielaniu świadczeń z pomocy społecznej jest zasada zawarta w art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, w myśl której świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia złożyła w dniu [...]r., a zatem organ rozpatrując ten wniosek powinien był przyznać świadczenie od [...] r. Data [...]r., kiedy to postanowienie o ustanowieniu rodziny zastępczej stało się prawomocne, ma znaczenie jedynie w stosunkach cywilnoprawnych, na przykład w przedmiocie złożenia przez stronę środka zaskarżenia (art. 363 kpc). Kolegium podkreśliło, że postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z datą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z datą ich wydania (art. 578 kpc) oraz że pomocy pieniężnej udziela się za okres pobytu w rodzinie zastępczej, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie w wykonaniu orzeczenia sądu. Wskazując na powyższe organ odwoławczy wywiódł, że w tej sytuacji organ I instancji powinien kierować się nie datą uprawomocnienia orzeczenia sądu, a jedynie datą złożenia przez stronę wniosku o przyznanie świadczenia wraz z pełną potrzebną do sprawy dokumentacją. Zdaniem Kolegium data złożenia skutkuje przyznaniem należnego świadczenia od początku miesiąca kalendarzowego, w którym wniosek był złożony, mimo istnienia uprawnienia strony do otrzymania powyższego świadczenia już w miesiącu poprzednim. Na powyższą decyzję J. M. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej od dnia [...]r., czyli od terminu wskazanego przez nią w odwołaniu od decyzji MOPS w J. G.. Oświadczyła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło jej roszczenia do wypłaty świadczenia dla rodziny zastępczej od dnia [...]r., to jest od dnia, w którym wychowywane w ramach rodziny zastępczej dziecko zostało faktycznie u niej umieszczone. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest to, od jakiej daty należało przyznać skarżącej pomoc pieniężną z tytułu sprawowania osobistej opieki i wychowywania dziecka niespokrewnionego. Organ I instancji uważał, że pomoc tę należało przyznać od dnia [...]r., to jest od daty uprawomocnienia się postanowienia o ustanowieniu rodziny zastępczej. Zdaniem organu II instancji pomoc przysługiwała skarżącej od [...]r., ponieważ wniosek o świadczenie wraz z dokumentacją został złożony w dniu [...]r., a zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z dokumentacją. W opinii skarżącej przedmiotową pomoc należało przyznać od dnia [...], to jest od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone u niej i w którym wydano postanowienie o ustaleniu miejsca pobytu dziecka w mieszkaniu skarżącej. Stosownie do przepisu art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Przepis § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. Nr 120, poz. 1284) stanowi, iż pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej udziela się za okres pobytu dziecka w tej rodzinie, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie w wykonaniu orzeczenia sądu opiekuńczego. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych zostało wydane na podstawie art. 33g ust. 7 i 8 ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 33g ust. 8 pkt 1 tego rozporządzenia Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania pomocy pieniężnej. Powyższy przepis dał zatem Radzie Ministrów kompetencję do szczególnego uregulowania wskazanych w nim kwestii, odmiennego od zasad ogólnych, wynikających bezpośrednio z ustawy. Przyjąć w tej sytuacji należy, iż przepis § 17 cytowanego wyżej rozporządzenia jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej i wprowadza zasady przyznawania przedmiotowego świadczenia oraz szczegółowe warunki finansowania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej odmienne od zasad i warunków przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Przepis § 17 rozporządzenia nie jest sprzeczny z art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, ale stanowi wobec niego przepis szczególny. Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy naruszył prawo materialne błędnie przyjmując, iż w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma przepis art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, a nie § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych. Organ I instancji również naruszył prawo materialne nie stosując unormowania zawartego w § 17 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Tak więc decyzje organów obu instancji w części dotyczącej daty, od której przyznano skarżącej pomoc pieniężną, naruszały prawo materialne, przy czym naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadziło do wadliwego określenia daty, od której skarżącej pomoc ta przysługiwała. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej daty, od której przyznano skarżącej świadczenie. W myśl art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie zaznaczono, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu, bowiem wstrzymanie jej wykonania byłoby niekorzystne dla skarżącej, ponieważ uniemożliwiałoby wypłacenie przyznanego jej świadczenia. Podkreślić w tym miejscu ponownie wypada, że w sprawie tej nie jest sporne, iż skarżącej przysługiwała pomoc pieniężna dla rodziny zastępczej, a spór dotyczył tylko i wyłącznie daty, od której pomoc tę należało przyznać.