II SA/Wr 188/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-10-17
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Olga Białek, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego w celu usunięcia nieprawidłowości w budynku, które mogą zagrażać życiu i zdrowiu ludzi, jest zgodne z prawem, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania nałożonego obowiązku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie wykonania zastępczego jest uzasadnione, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości zagrażających życiu i zdrowiu, a inne środki egzekucyjne okazały się nieskuteczne lub byłyby mniej efektywne. Organ egzekucyjny prawidłowo wybrał środek egzekucyjny, kierując się zasadą bezpośredniego prowadzenia do wykonania obowiązku i minimalnej uciążliwości dla zobowiązanego, a także uwzględniając charakter zagrożenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zastosowaniu wykonania zastępczego w celu usunięcia nieprawidłowości w przewodzie kominowym budynku. Nakaz usunięcia nieprawidłowości nie został wykonany przez zobowiązanych, mimo upływu terminu. Skarżąca zarzuciła bezprzedmiotowość nałożonego obowiązku, brak przesłanek do jego wykonania, sprzeczności w ustaleniach organów oraz zawyżony koszt wykonania zastępczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi T. F. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia (...) stycznia 2019 r. nr (...) w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego w związku z niewykonaniem obowiązku usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w budynku mieszkalno-usługowym mogących zagrażać zdrowiu i życiu ludzi i bezpieczeństwa mienia przez wykonanie określonych robót budowlanych oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem (Nr [..] z dnia [..] r.), wydanym po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez T. F., [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [..] z dnia [..] r. Nr [..] orzekające, że obowiązek usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [..] we [..] (obręb [..], A[..], działka nr [..]) mogących zagrażać zdrowiu i życiu ludzi i bezpieczeństwu mienia poprzez wykonanie określonych robót budowlanych, wskazany w tytułach wykonawczych nr [..] i [..] z dnia [..]r. zostanie wykonany zastępczo za T. F. i H. K. na ich koszt i niebezpieczeństwo przez podmiot wskazany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [..], a przybliżony koszt wykonania obowiązku wyniesie [..] zł (słownie: [...] złotych).
W uzasadnieniu postanowienia organ orzekający wyjaśnił, że decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [..] Nr [..] z dnia [..] r. nakazano T. F. i H. K. usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [..] we [..] (obręb [..], [..], [..]), mogących zagrażać życiu zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, poprzez oczyszczenie z substancji smolistych przewodu kominowego dymowego, do którego podłączony jest kocioł centralnego ogrzewania etażowego na opał stały w pomieszczeniu przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [..] w budynku w terminie 1 miesiąca od ostatecznego rozstrzygnięcia. Jednocześnie zakazano użytkowania ww. kotła na opał stały do czasu oczyszczenia przewodu kominowego dymowego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a w zakresie zakazu użytkowania kotła na opał stały decyzja podlegała natychmiastowemu wykonaniu. O wykonaniu tego obowiązku strony miały zawiadomić organ dołączając powykonawczą opinię kominiarską sporządzoną przez uprawnionego mistrza kominiarskiego.
Decyzja stała się ostateczna z upływem 28 lutego 2018 r., a termin wykonania nakazu upłynął z dniem 28 marca 2018 r. Pomimo upływu tego terminu organ nadzoru budowlanego nie został poinformowany o wykonaniu nakazu.
W wyniku podjętych przez powiatowy organ nadzoru budowlanego czynności poprzedzających wystawienie w dniu [..] r. tytułów wykonawczych, organ uznał, że obowiązek wynikający z decyzji [..] z dnia [..] r. nie został wykonany w części dotyczącej oczyszczenia z substancji smolistych przewodu kominowego dymowego, do którego był podłączony kocioł centralnego ogrzewania etażowego na opał stały w pomieszczeniu piwnicznym przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [..] w przedmiotowym budynku.
W dalszej części uzasadnienia [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – wyjaśniając przesłanki podjętego postanowienia – wskazał, że w przypadku, gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, to wierzyciel zgodnie z dyspozycją art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Przy egzekucji dotyczącej spełnienia obowiązków wynikających z przepisów Prawa budowlanego, z uwagi na charakter tegoż postępowania, organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych, tj. grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Mając powyższe na uwadze, organ dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego w okolicznościach danej sprawy powinien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, a przede wszystkim zasadą wynikającą z treści art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a. Przepis ten wprowadzając zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonywania obowiązków obliguje organ egzekucyjny do badania, który z tychże środków prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród nich najmniej uciążliwie dla zobowiązanego.
Wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, które można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt (art. 127 u.p.e.a.).
Ze względu na niewykonanie przez zobowiązanych obowiązku polegającego na usunięciu nieprawidłowości stwierdzonych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [..] we [..] (obręb [...]), mogących zagrażać życiu i zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, poprzez oczyszczenie z substancji smolistych przewodu kominowego dymowego, do którego podłączony jest kocioł centralnego ogrzewania etażowego na opał stały w pomieszczeniu przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [..]w budynku w terminie 1 miesiąca od ostatecznego rozstrzygnięcia orzeczony obowiązek należało – zdaniem organu skierować do wykonania zastępczego.
Normujący zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego art. 128 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje, że organ egzekucyjny stosujący ten środek doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego i postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. W postanowieniu tym organ może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (art. 128 § 2 u.p.e.a.). Ponadto zgodnie z art. 128 § 1a u.p.e.a, ww. postanowienie zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego.
W ocenie organu odwoławczego, efektywności zastosowanego przez organ pierwszej instancji środka egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie nie sposób podważyć. Przede wszystkim zauważyć należy, iż obowiązek podlegający wykonaniu został nałożony z uwagi na możliwość zagrożenia zdrowiu i życiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, bowiem znajdująca się w kominie sadza szklista i smoła są trudne do usunięcia, a zaniedbane zatkają komin, są skrajnie łatwopalne i przy każdym rozpaleniu istnieje groźba, że taki komin się zapali. Przewód ten znajduje się nadal w niewłaściwym stanie technicznym. Dopóki nie zostanie on oczyszczony nie będzie w pełni sprawny. Wynikiem tego może być pożar budynku i budynków sąsiednich.
Nakaz nie został dotąd wykonany, a zobowiązane nie podejmują skutecznych działań, które mogłyby do tego doprowadzić. Z korespondencji zobowiązanych kierowanej do organu pierwszej instancji wynika, że nie mają one zamiaru podjąć takich działań w przyszłości. Upomnienie czy też informacja, że nakaz zostanie przymusowo wykonany nie zmieniło postawy zobowiązanych. Zobowiązane nadal uchylają się od wykonania nakazu. W takich okolicznościach koniecznym było wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz zastosowanie jednego ze środków egzekucyjnych, który doprowadzi do wykonania nakazu.
Zgodnie z przepisami organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania jednego z dwóch środków egzekucyjnych, tj. grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. W okolicznościach niniejszej sprawy to nie grzywna w celu przymuszenia będzie najmniej uciążliwym środkiem egzekucyjnym dla zobowiązanych tylko wykonanie zastępcze. Nałożenie grzywien doprowadziłoby jedynie do wydłużenia okresu, w którym nakaz byłby realizowany, a środek ten gdyby okazał się nieskuteczny, doprowadziłby i tak do orzeczenia wykonania zastępczego.
Zdaniem [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ pierwszej instancji wskazał słusznie, że grzywna celu przymuszenia w realiach niniejszej sprawy, stanowiłaby zbędną uciążliwość. Wykonanie zastępcze będzie natomiast środkiem bardziej efektywnym i mniej uciążliwym dla zobowiązanych niż grzywna w celu przymuszenia.
Opisane powyżej postanowienie zostało zaskarżone przez T.F. skargą skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uchylenie postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [..] Nr [..] z dnia [..]r. o zastosowaniu wykonania zastępczego.
Jednocześnie T. F. zaskarżonemu w całości postanowieniu zarzuciła:
- bezprzedmiotowość wobec braku obowiązku wykonania przez nią prac wskazanych w zaskarżonym postanowieniu z przyczyn wskazanych w postanowieniu PINB nr [..] z [..] r.; przyczyną nakazania oczyszczenia komina było bowiem hipotetyczne zagrożenie bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia w postaci ewentualnego pożaru komina przy rozpaleniu kotła; tymczasem - jak wskazują zgodnie PINB i DWINB - kocioł centralnego ogrzewania został usunięty z pomieszczenia przynależnego do mieszkania nr [..], zaś miejsce, w którym był on podłączony do przewodu kominowego, został zamurowany. Przewód kominowy nie jest używany, na chwilę obecną nie istnieje zagrożenie, które było przyczyną nakazania oczyszczenia komina,
- brak przesłanek do późniejszego powoływania przez PINB i DWINB innych przyczyn uzasadniających oczyszczenie komina i w konsekwencji wykonanie zastępcze, tj. przywrócenie kominowi pełnej sprawności i konieczność wykorzystania komina do wentylacji, co jest niedopuszczalne, tym bardziej, że brak jest wskazania, czy używanie komina jako przewodu wentylacyjnego również może stanowić zagrożenie życia i zdrowia ludzi i bezpieczeństwa mienia,
- brak okoliczności i dowodów na twierdzenia, że H. K. nie wykonuje obowiązku jedynie z uwagi na postawę skarżącej, a wszelkie ewentualnie podjęte przez nią działania byłyby nieskuteczne z tej samej przyczyny, jak też że H. K. podjęła działania zmierzające do wykonania obowiązku. PINB nie wyjaśnia jakie działania podjęła H. K. i z jakiej konkretnie przyczyny nie przyniosły one skutku, jednocześnie wskazuje, że podejmowanie jakichkolwiek działań przez H. K. nie przyniosłoby skutku, a DWINB w zaskarżonym postanowieniu przyjmuje te gołosłowne i wewnętrznie sprzeczne twierdzenia za swoje, bez próby ich wyjaśnienia choćby w najmniejszym zakresie,
- brak uzasadnienia na określenie przybliżonego kosztu wykonania zastępczego na kwotę [..] zł, który to koszt jest znacznie zawyżony, nieadekwatny do ilości i rodzaju czynności, które ewentualnie należałoby podjąć;
- brak jakiegokolwiek odniesienia się przez DWINB do zarzutów zażalenia i ograniczenie się do przepisania ustaleń faktycznych i uzasadnienia PINBu, a w konsekwencji nierozpoznanie sprawy.
W doręczonej Sądowi w dniu 20 marca 2019 r. odpowiedzi na skargę [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i odwołał się do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podając dodatkowo, że zarzuty i twierdzenia skargi pozostają bez wpływu na treść wydanych w sprawie rozstrzygnięć.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca przedłożyła do akt sprawy pisma z dnia 29 kwietnia 2019 r. i z dnia 15 października 2019 r. wraz z załączonymi do nich dokumentami.
Ponadto postanowieniem starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia [..] r. przyznane zostało skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Natomiast zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Sądu z dnia 27 września 2019 r. wydanym na podstawie § 21 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. poz. 1177) sprawa została wyznaczona do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne, określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zaskarżonego aktu z przepisami procedury administracyjnej, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja (postanowienie albo inny akt) została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia albo innego aktu) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto - zgodnie z treścią art. 134 § 1 wskazanej ustawy - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a stosownie do art. 135 powołanej powyżej ustawy procesowej, Sąd może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala - odpowiednio - w całości lub części (art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Dokonując w rozpoznawanej sprawie kontroli zaskarżonego postanowienia z uwzględnieniem wskazanego wcześniej kryterium legalności Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, co uprawniało Sąd do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną wydanych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć stanowiły przepisy powołanej wcześniej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dział III Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym, rozdział 3 – Wykonanie zastępcze. Zgodnie z art. 127 wskazanej powyżej ustawy wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku polegającego na wykonaniu czynności, czyli wymagającego podjęcia przez zobowiązanego pewnych działań, które mogą być wykonane przez inną osobę. Ten środek egzekucyjny o charakterze niepieniężnym znajduje zastosowanie do obowiązków, które nie mają charakteru osobistego, czyli nie są ściśle związane z osobą zobowiązanego. Należy też wskazać, że wykonanie zastępcze to środek egzekucyjny zaspokajający, czyli prowadzący wprost do osiągnięcia celu egzekucji, którym jest wykonanie obowiązku, przy czym zastosowanie tego środka następuje na koszt zobowiązanego.
Z materiału sprawy wynika, że skarżąca mimo doręczenia jej upomnienia Nr [..] z dnia [..] r. uchyla się od wykonania obowiązku polegającego na oczyszczeniu z substancji smolistych przewodu kominowego dymowego, do którego był podłączony kocioł centralnego ogrzewania etażowego na opał stały w pomieszczeniu piwnicznym przynależnym do lokalu mieszkalnego nr [..] w przedmiotowym budynku, zatem organy orzekające w sprawie zasadnie przyjęły – uwzględniając to, że istotą tego obowiązku jest usunięcie nieprawidłowości, które mogą zagrażać życiu i zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia – że konieczne jest zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, uregulowanego w art. 127 i następnych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Stosownie do wskazanego powyżej przepisu wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt.
W orzecznictwie administracyjnym wskazywano też, że z istoty racjonalnego działania i zasady niezbędności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika obowiązek zastosowania takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji obowiązku. Uznano również, że grzywna w celu przymuszenia co do zasady stanowi środek o mniejszej dolegliwości niż wykonanie zastępcze, jednak organ egzekucyjny powinien porównać wysokość grzywny w celu przymuszenia z kosztami wykonania zastępczego. Nie ma bowiem podstaw, aby przesądzać a prori o wyższym koszcie wykonania zastępczego. Należy też zauważyć, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają, które środki egzekucyjne są mniej uciążliwe dla zobowiązanego, pozostawiając w tym zakresie ocenę organom prowadzącym postępowanie. Organy egzekucyjne wybierając środek egzekucyjny w konkretnej sprawie, powinny każdorazowo mieć na uwadze przedmiot, zakres oraz charakter nałożonego obowiązku, a ponadto uwzględnić jego celowość i uciążliwość dla zobowiązanego (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3318/14, Lex nr 2169126; z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2525/14, Lex nr 2106679). W judykaturze administracyjnej nie wywoływał też kontrowersji pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w sprawie również akceptuje, uznający, że niewątpliwie organ egzekucyjny po ustaleniu jakie środki egzekucyjne ma do wyboru w sprawie powinien zastosować wobec osoby zobowiązanej taką dolegliwość, która prowadzić będzie bezpośrednio do wykonania obowiązku i będzie dla niej najmniej uciążliwa (np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2946/16; z dnia 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2349/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 57/18).
W ocenie Sądu w okolicznościach istniejących w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do zakwestionowania prawidłowości wyboru środka egzekucyjnego przez właściwy organ. Istotna też jest – zdaniem Sądu – efektywność zastosowanego środka egzekucyjnego.
Materiał sprawy wskazuje jednoznacznie, że skarżąca jest zobowiązana do wykonania nakazu objętego tytułem wykonawczym i nie wykonała nałożonego na nią decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [..] z dnia [..] r. Nr [..] obowiązku usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [..] we [..] (obręb[..]) mogących zagrażać zdrowiu i życiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, a takie zachowanie zobowiązanego podmiotu traktowane jest jako uchylanie się od wykonania obowiązku.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, zatem w okolicznościach, które zaistniały w sprawie skierowanie egzekucji do trybu wykonania zastępczego znajduje uzasadnienie w przepisach prawa.
Dodać przy tym należy, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalnoprawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji nakładającej określone obowiązki. Organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego nie bada zatem ponownie decyzji merytorycznej, lecz tylko podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania.
Ponadto istotne jest, że stosownie do treści art. 15 powoływanej ustawy, warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej jest uprzednie przesłanie zobowiązanemu przez wierzyciela pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W analizowanej sprawie spełnione zostały wszystkie wymagania formalne uprawniające organ do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Zgodnie z regulacją art. 128 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127, organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 oraz postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Wyżej wymienione postanowienie zawiera również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego (128 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Analiza przedstawionych wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wskazuje, że spełnione zostały ustawowe przesłanki zastosowania wykonania zastępczego. W dniu [..] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [..] wystawił upomnienie nr [..] wzywające skarżącą do wykonania ww. obowiązku. Następnie wystawił w dniu [..] r. tytuł wykonawczy nr [..] stanowiący podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w dniu [..] r. doręczono skarżącej postanowienie z dnia [..] r. Nr [..] o skierowaniu obowiązku, objętego ww. tytułem wykonawczym, do wykonania zastępczego na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego.
Dodatkowo należy wyjaśnić, że niewątpliwie wykonanie zastępcze obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej jest surowym środkiem egzekucyjnym zmierzającym do wykonania danej decyzji, a więc zmierzającym do respektowania prawa. Zastosowanie tego środka powinno nastąpić wtedy, gdy inne środki egzekucyjne nie odnoszą skutku, a zarazem dany obowiązek może być wykonany przez inną osobę niż zobowiązany. Dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego w okolicznościach danej sprawy, organ egzekucyjny powinien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego wyrażonymi między innymi w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Ponadto Sąd stwierdza, że w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości dopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania opisane w art. 59 § 1 wyżej wymienianej ustawy. Ani organ w postępowaniu egzekucyjnym, ani sąd kontrolując orzeczenia podjęte na tym etapie nie może wnikać w prawidłowość nałożonego na dłużnika obowiązku, który określa tytuł wykonawczy, wydany na podstawie ostatecznej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 29 § 1 wyżej wymienionej ustawy - organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny – uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie – stosownie do przepisu art. 151 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło