II SA/Wr 1891/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w N. na podstawie § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 104 Kpa orzekł, iż nie stwierdza istnienia choroby zawodowej narządu ruchu wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych u A. D. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż A. D. zatrudniony był od 2 lutego 1971r. do 14 września 1974r. w Obwodowym Urzędzie Pocztowym w B. na stanowisku listonosza, a następnie od 19 września w przedsiębiorstwach budowlanych na stanowisku robotnika budowlanego oraz zbrojarza betoniarza. W dniu 14 lutego 2002r. Instytut Medycyny Pracy w S. wydał orzeczenie lekarskie, w którym stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu, gdyż występujące u A. D. ograniczenia ruchomości kręgosłupa krzyżowo-lędźwiowego z bolesnością uciskową L5-S1, osłabienie lewego podudzia i stopy oraz lewego stawu skokowego i kolanowego nie jest spowodowane sposobem wykonywania pracy, lecz stwierdzonymi zmianami zwyrodnieniowymi i dyskopatycznymi, które są widoczne w badaniu rtg kręgosłupa szyjnego i piersiowego. Organ wskazywał nadto, iż analizie poddano także warunki pracy i narażenie zawodowe A. D. na powstanie choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. D., podnosząc w nim, że nie godzi się z powyższą decyzją, gdyż jest ona dla niego krzywdząca, bowiem w jego przekonaniu choroby nabawił się wyłącznie podczas wykonywania pracy na stanowisku zbrojarza konstrukcji żelbetonowej w zakładzie pracy, wykonując przez 26 lat te same czynności (dźwiganie, schylanie), co spowodowało, iż w listopadzie 2002r. zmuszony był poddać się operacji W [...] Centrum Rehabilitacji w K. A. D. podał także, iż w dalszym ciągu przebywa na zwolnieniu lekarskim, gdyż nie jest zdolny do wykonywania jakiejkolwiek pracy, co w wieku 50 lat jest dla niego bardzo dotkliwe. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. na podstawie art. 138 § 1 Kpa oraz w związku z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych utrzymał w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że A. D. pracę zawodową podjął w 1971r. na stanowisku listonosza, zaś od1974r. do 1976r. świadczył pracę na stanowisku robotnika budowlanego, a od 1976r. jest zbrojarzem. Przeprowadzone badania i to zarówno w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K jak też w Instytucje Medycyny Pracy w S. nie pozwoliły na uznanie, iż rozpoznane zmiany są schorzeniem związanym z warunkami wykonywania pracy, a tym samym, iż jest są one chorobą zawodową. Organ argumentował także, iż pod uwagę wzięto analizę narażenia zawodowego, badanie przedmiotowe, ortopedyczne, neurologiczne oraz charakter stwierdzonych zmian w układzie kostno-stawowym. Przeprowadzone dwukrotnie badania dowodzą, iż rozpoznane u wymienionego schorzenia mają etiologię samoistną i nie zostały spowodowane warunkami pracy. Nadto organ wskazał, iż schorzenia, które nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych za takowe nie mogą być uznane. Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się A. D. wnosił o jej uchylenie i orzeczenie o ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego w celu prawidłowego ustalenia choroby zawodowej względnie wypadku przy pracy. A. D. w złożonej skardze wskazywał, iż nie godzi się z zaskarżoną decyzją, bowiem wie kiedy i w jakich okolicznościach nabawił się choroby, a mianowicie w dniu 30 .07.1999r. (piątek) około godziny 16.00 pracując na budowie w charakterze zbrojarza, przy podniesieniu zbrojenia o wadze około 70kg odczuł silny ból w kręgosłupie i tego dnia nie mógł już dłużej świadczyć pracy i stąd też zwolnił się u brygadzisty. W poniedziałek udał się do lekarza zakładowego i rozpoczął leczenie. O zaistniałym wypadku przy pracy nie zgłaszał w zakładzie pracy do momentu, gdy choroba się nasiliła i wówczas dokonał zgłoszenia wypadku przy pracy, lecz pracownicy służb bhp poinformowali go, żeby złożył wniosek o ustalenie choroby zawodowej, co też uczynił. Skarżący wskazał jednocześnie, iż pracodawca protokołem powypadkowym z dnia 13 maja 2002r. uznał, że zdarzenie z dnia 30 lipca 1999r. nie jest wypadkiem przy pracy. A. D. argumentował nadto, iż z dokumentacji medycznej jednoznacznie wynika, iż leczenia kręgosłupa rozpoczął bezpośrednio po tym zdarzeniu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga A. D. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151KPA). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 - LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Przedmiotem oceny jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] Nr [...] , którą na podstawie art. 138 § 1 Kpa oraz w związku z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych utrzymano w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w N. z dnia [...], Nr [...], którą stwierdzono brak podstaw do ustalenia u A. D. choroby zawodowej narządu ruchu. Pojęcie choroby zawodowej w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji określał § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawach chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Stosownie więc do tego przepisu chorobą zawodową jest choroba, która jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Dane schorzenie może być uznane, w świetle powołanych przepisów, za chorobę zawodową o ile zostało spowodowane czynnikiem występującym w środowisku pracy. Organ rozpoznający sprawę winien zatem ustalić wystąpienie łącznie dwóch przesłanek materialnoprawnych, a to czy dana choroba ujęta jest w załączniku do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11. 1983r. oraz czy dana choroba spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zgodnie, bowiem z § 1 ust. 2 omawianego rozporządzenia, przy ocenie czynnika szkodliwego uwzględnia się rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, a także sposób wykonywania pracy. Godzi się także podnieść, iż przepisy rozporządzenia regulują także tryb postępowania w zakresie ustalania choroby zawodowej (§ 7-9), który został zachowany w niniejszej sprawie. Powyższe uregulowania nie oznaczają jednakże, iż organy zwolnione są z obowiązku stosowania przepisów prawa procesowego, a szczególności art. 7 Kpa. Wskazać należy bowiem, iż w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się konstrukcję domniemania związku schorzenia z warunkami pracy w razie zaistnienia przesłanek z § 1 ust. 1 rozporządzenia. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999r., nr III RN 110/98 zajęto stanowisko, iż "w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie". W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1982r., nr II SA 372/82 (ONSA z 1982r., nr 1, poz. 33) zawarto pogląd (nadal aktualny), że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Podnieść należy także, iż organy orzekające w sprawach o ustalenie istnienia choroby zawodowej nie są bezwzględnie związane treścią orzeczeń właściwych jednostek organizacyjnych do rozpoznania chorób zawodowych - poradni chorób zawodowych, klinik chorób zawodowych, oddziałów chorób zawodowych, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, lecz ich obowiązkiem jest krytyczna i wnikliwa analiza sporządzonych przez te jednostki opinii. W toku postępowania dotyczącego ustalenia choroby zawodowej obowiązują, bowiem wszystkie podstawowe zasady postępowania administracyjnego, na co wskazywano już powyżej. Organ administracji publicznej stosownie do art. 7 i art. 77 §1 KPA, w toku postępowania administracyjnego, zobowiązany jest pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w sposób przewidziany prawem, wyjaśniając stan faktyczny, a następnie rozpatrując cały materiał dowodowy. Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie nie zostało zakończone dopóki organ nie ustalił czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie w rozpoznawanej sprawie, w tym także, w zakresie przyczyn stwierdzonych zmian w układzie kostno-szkieletowym skarżącego, ich charakteru, oraz ocenie czynnika szkodliwego rodzaju, stopnia i czasu narażenia zawodowego, a także sposobu wykonywania pracy. Identyfikując się z treścią wyroku NSA z dnia 11 maja 1998r., nr I S.A. 1200/98 - LEX nr 458333 uznano, iż orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1Kpa. Bez tej opinii bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłych w granicach wskazanych w art. 80 Kpa i organy inspekcji sanitarnej dokonały analizy znajdujących się w aktach opinii w kontekście innych dowodów zgromadzonych w sprawie. Z jasnych, przekonywujących i logicznych wywodów opinii medycznych, na co wskazują organy obu instancji, wynika jednoznacznie, że po przeprowadzeniu analizy narażenia zawodowego, badaniu przedmiotowym, ortopedycznym i neurologicznym oraz mając na uwadze charakter stwierdzonych zmian w układzie kostno-stawowym brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy. Rozpoznane bowiem u skarżącego zaburzenia czucia w obrębie bocznej połowy łydki oraz palców stopy lewej, a także znaczne ograniczenie ruchomości kręgosłupa krzyżowo-lędźwiowego, osłabienie lewego podudzia i stopy oraz lewego stawu skokowego i kolanowego, jak też zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego i piersiowego nie mają charakteru zawodowego, lecz są schorzeniami samoistnymi, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych i które nie są wywołane sposobem wykonywania pracy. Rozpoznane u skarżącego schorzenia narządu ruchu nie są wymienione w wyżej powołanym wykazie chorób zawodowych. Pod poz. 12 załącznika do powołanego wyżej rozporządzenia figurują bowiem jedynie schorzenia określane jako przewlekłe choroby narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy, nadmiernym przeciążeniem. Schorzenie skarżącego takich cech nie nosi, a tym samym słusznie uznały organy inspekcji sanitarnej, iż brak jest podstaw, w tym stanie faktycznym, do uznania choroby zawodowej - narządu ruchu wymienionej w pozycji 12 załącznika do rozporządzenia. Godzi się także podnieść, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze (por System Informacji Prawnej- LEX 77663) Z lektury akt administracyjnych oraz treści skargi wynika nadto jednoznacznie, iż A. D. okoliczności zaistnienia choroby zawodowej wiąże i mocno ten fakt akcentuje z nagłym, zewnętrznym zdarzeniem, jakie miało miejsce w dniu 30 lipca 1999r., kiedy to około godzin 16.00 świadcząc pracę na budowie na stanowisku zbrojarza, przy podnoszeniu zbrojenia o wadze około 70 kg poczuł tak silny ból w kręgosłupie, że uniemożliwił on mu świadczenie pracy do końca dniówki roboczej. Po tym zdarzeniu skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim i od tego właśnie zdarzenia rozpoczął się trwający do chwili obecnej proces jego leczenia. Wobec takich faktów oraz tak skonstruowanych zarzutów skarżącego należy stanowczo stwierdzić, iż za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie (nawet wymienione w wykazie chorób zawodowych) wywołane nagłym, zewnętrznym i krótkotrwałym zdarzeniem, które zaszło w związku z pracą, a z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Akcentowane przez skarżącego elementy z zdarzenia mającego miejsce w dniu 30 lipca 1999r. składają się, bowiem na istotę wypadku przy pracy w rozumieniu art. 6 tzw. ustawy wypadkowej z 12 czerwca 1975r. (Dz. U z 1983r. nr 30 poz. 144) o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(obowiązującej w dniu zdarzenia). Alternatywnym żądaniem skarżącego zamieszczonym w skardze było także ustalenie wypadku przy pracy. W świetle powyższego należy podkreślić, iż organy inspekcji sanitarnej nie są właściwe do ustalania przyczyn i okoliczności zaistnienia wypadków przy pracy. Przeprowadzona, zatem kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa, a skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw faktycznych jak i prawnych, a tym samym podlega oddaleniu. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.