II SA/Wr 1896/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spraw. Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Janowska Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...], kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O. działając na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 2a ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1, art. 27 ust. 4 i 6 pkt 2 oraz art. 30 w związku z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej po rozpatrzeniu wniosku S. W. nie przyznał mu zasiłku stałego wyrównawczego. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż wnioskodawca ma orzeczony przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. znaczny stopień niepełnosprawność na czas określony do 31 maja 2005r., nie mniej jednak nie spełnia on przesłanki kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, bowiem faktyczny dochód na osobę w rodzinie wynosi 413,57zł., przy kwocie 318,80zł stanowiącej kryterium kwalifikacyjne, a określonej przez art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. W., wnosząc w nim o zmianę decyzji i przyznanie mu stałego zasiłku wyrównawczego. Podnosił w nim, iż nie zgadza się z decyzją, gdyż poczynione ustalenia w zakresie wysokości dochodów rodziny są błędne, bowiem dochód szwagra – P. L., nie powinien podlegać wliczeniu do dochodów rodziny, gdyż szwagier nie zamieszkuje z nimi, lecz ze swoimi rodzicami w N. Nadto odwołujący wskazał, iż siostra, a małżonka P. L., jest na utrzymaniu rodziców i stąd też przeciętny dochód w rodzinie został obliczony nieprawidłowo. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz.856 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, bowiem przepis art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ustanawia kryterium dochodowe, które uzależnia prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od kwoty granicznej podlegającej okresowej waloryzacji, zróżnicowanej ze względu na skład osobowy rodziny. W świetle art. 2a ust. 1 i 2 ustawy za rodzinę uważa się zaś zarówno osoby spokrewnione jak i nie spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Dochód zaś stanowi suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W związku z powyższym argumentował organ, iż ustalony na podstawie wywiadu środowiskowego dochód w rodzinie wnioskodawcy przekraczał kwotę kryterium dochodowego wynoszącego dla rodziny wnioskodawcy 1594zł tj. po 318,80zł na osobę. Dochód w rodzinie wnioskodawcy wynosił bowiem 2097,85zł. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ stwierdził, iż nawet jeśli przyjąć, iż szwagier wnioskodawcy nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego to i tak brak byłoby podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku stałego wyrównawczego, albowiem przyjmując, że rodzina składałaby się z 4 osób, to jej faktyczny dochód wynosił 1497,46zł czyli stanowi kwotę po 374,36zł na osobę, zaś kryterium dochodowe ustalone zgodnie z przepisami odpowiadałoby kwocie 1300zł to jest po 325zł na osobę w rodzinie. Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się S. W. oraz F. W. We wniesionej skardze domagali się oni zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania zasiłku stałego wyrównawczego według orzeczenia o stopniu niepełnosprawności od 10 marca 2003r. do 31 maja 2005r. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący dowodzili, iż wadliwie zostało ustalone kryterium dochodowe przez organy, albowiem szwagier wnioskodawcy nie zamieszkuje z nim, Skarżący podnosili także, iż niezrozumiałym dla nich jest to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wyliczając dochód ich rodziny, bez wliczania dochodu szwagra i tak przyjęło, iż wnioskodawca nie spełnia ustawowej kwoty kryterium dochodowego. Skarżący kwestionowali także nie uwzględnienie przede wszystkim przez organy administracji publicznej okoliczności, iż wnioskodawca jest osobą chorą, niepełnosprawną i pokrzywdzoną przez los, która wymaga leczenia i pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazując, iż skarżący nie podnoszą żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga S. W. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] nr [...], które działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz.856 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...], Nr [...], odmawiającą S. W. przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Świadczenie pomocy społecznej powinno służyć również umacnianiu rodziny. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. (art. 2 ust. 1-4 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. (Dz. U. Nr 1998r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Słusznie wskazały organy obu instancji, iż jedną z form pomocy społecznej przewidzianej w ustawie z dnia 29 listopada 1990r. (Dz. U. Nr 1998r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) określoną w art. 27 ust. 4 w/w ustawy, jest zasiłek stały wyrównawczy, który przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy, przy czym zasiłek ten ustala się jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a faktycznie posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. Art. 27 ust. 4 pkt. 2 w/w ustawy od 1 stycznia 2003r. (zmiana Dz.U.03.7.79 art.2) stanowił bowiem, iż zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 4 ust. 1. Jednocześnie ustęp 6 tegoż przepisu przewidywał, iż zasiłek stały wyrównawczy, o którym mowa w ust. 4, ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby, 2) w przypadku osoby w rodzinie, jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie, 3) wysokość zasiłku, o którym mowa w pkt 1 i 2, nie może być wyższa od kwoty zasiłku stałego, o którym mowa w ust. 5. Zasiłek stały wyrównawczy nie może być niższy od 19 zł. Powyższy przepis oznacza, iż ustawodawca uzależnił prawo do świadczenia z pomocy społecznej od kwoty granicznej, ustalanej dla każdej rodziny odrębnie z uwzględnieniem jej składu osobowego, w tym liczby osób dorosłych i dzieci w wieku poniżej 15 lat. Przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje odmową przyznania świadczenia z pomocy społecznej. W myśl art. 4 ust. 1. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie, z zastrzeżeniem art. 24a, art. 27a, art. 31a, art. 33g ust. 1-3 i art. 33p, nie przekracza od 1 czerwca 2003r. (por w tym zakresie ust. 2 Obwieszczenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2003 r.; M.P. z 2003 r., Nr 21, poz. 326) 1) na osobę samotnie gospodarującą – 461zł, 2) na pierwszą osobę w rodzinie - 418 zł, 3) na drugą i dalsze osoby w rodzinie powyżej 15 lat - 294 zł, 4) na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat - 210 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11. Z lektury akt administracyjnych, a to wywiadu środowiskowego, wynika, iż rodzina wnioskodawcy składa się z 5 osób, to jest wnioskodawcy, jego dwójki rodziców, siostry oraz jej męża, Źródło dochodu tej rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku stanowiły emerytury rodziców w kwotach 860,30zł i 637,55 zł oraz wynagrodzenie szwagra – P. L. w kwocie 600zł. Łączny zatem dochód rodziny odpowiadał kwocie 2097,85zł, co po jej podzieleniu na 5 osób dawało kwotę 419,57zł. Kwota zaś kryterium dochodowego ustalonego przez ustawodawcę w art. 4 ustawy o pomocy społecznej wynosiła łącznie dla 5 osobowej rodziny wnioskodawcy 1594zł. Na kwotę tę składa się kwota 418zł na pierwszą osobę w rodzinie oraz iloczyn kwoty 294zł i 4 pozostałych w rodzinie dorosłych osób (418zł dodać 294zł razy 4) Ustalone, zatem kryterium dochodowe na jedną osobę w rodzinie skarżącego odpowiadało kwocie 318,80zł i było wynikiem dzielenia kwoty 1594zł przez 5. Godzi się także podkreślić, iż za rodzinę uważa się stosownie do brzmienia art. 2 a pkt 1 ustawy osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, zaś pod pojęciem dochodu rodziny rozumieć należy sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej (art. 2a ust. 1 pkt 3 ustawy) Mając zatem na uwadze przytoczone przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz ustalony prawidłowo przez organy administracji publicznej stan faktyczny sprawy uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż organy administracji w sposób wadliwy ustaliły stan faktyczny sprawy, a to poprzez przyjęcie, iż szwagier skarżącego zamieszkuje w O. i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą i jego rodzicami, należy wskazać, iż po pierwsze takiemu przyjęciu przeczy treść przeprowadzonego w dniu 2 czerwca 2003r przez pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania skarżącego wywiadu środowiskowego oraz brak innych poza twierdzeniami skarżącego dowodów, które pozwalałyby na dokonanie w tym zakresie odmiennych ustaleń. Po wtóre nawet jeśli teoretycznie przyjąć, iż szwagier skarżącego nie zamieszkuje w O. i nie prowadzi wspólnie ze skarżącym gospodarstwa domowego, a zatem jego dochód nie podlega wliczeniu do dochodu rodziny to i tak niemożliwym jest, w świetle obowiązujących przepisów, przyznanie skarżącemu zasiłku stałego wyrównawczego. Rodzina wnioskodawcy składałaby się bowiem wówczas z 4 osób, a to wnioskodawcy, rodziców i siostry. Ustawowe kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy odpowiadałoby kwocie 1300zł (418zł dodać 294zł razy 3), co po podzieleniu przez 4 dawałoby kwotę 325zł na osobę w rodzinie. Faktyczny zaś dochód rodziny skarżącego odpowiada kwocie 1497,46zł (emerytury rodziców 860,30zł dodać 637,55zł). Podzielenie tej kwoty przez liczbę osób w rodzinie tj. 4 daje kwotę 374,36zł. Kwota ta jest wyższa od kwoty kryterium dochodowego, a zatem pomimo, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawność, niemożliwym było uwzględnienie jego skargi. Ustosunkowując się do zarzutu skargi o kierowaniu się wyłącznie przez organy przepisami i ustawami, wskazać należy, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa), co powoduje, iż zobligowane są do działania wyłącznie na podstawie obowiązujących norm prawnych oraz ich stosowania w całym postępowaniu. Ustawodawca nie pozostawił organom swobody w podejmowaniu decyzji w tym zakresie, lecz jednoznacznie określił warunki i okoliczności, które muszą organy ustalić i wziąć z urzędu pod uwagę rozpoznając żądania w zakresie udzielenia pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.