II SA/Wr 19/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Mieczyslaw Górkiewicz Sędzia WSA Andrzej Cisek Sędzia NSA Julia Szczygielska /sprawozdawca/ Protokolant: Magda Mikus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2005r. sprawy ze skargi I. S. i R. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia w prawo własności wieczystego użytkowania gruntu oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] ([...]), odmawiającej skarżącym R. i I. S. przekształcenia w prawo własności wieczystego użytkowania gruntu położonego przy ul. M. [...] i G. [...] we W., w granicach działek geodezyjnych o numerach [...], [...] i [...], [...], obręb G.. W uzasadnieniu organ stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało podjęte w oparciu o art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299), a w jego uzasadnieniu podano, że w myśl powołanych wyżej przepisów przekształcenia mogą żądać jedynie osoby fizyczne, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także ich następcy prawni, ale tylko pod warunkiem, że są również osobami fizycznymi. Ponieważ w dacie 31 października 1998 r. użytkownikiem wieczystym była osoba prawna, t.j. A Sp. z o.o., to nie została spełniona podstawowa przesłanka ustawowa umożliwiająca przekształcenie. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik stron zarzucił organowi pierwszej instancji naruszenie art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu. Zdaniem jego, wnioskodawcy spełnili przesłanki ustawowe, ponieważ nabyli przed dniem 31 października 1998 r. prawo użytkowania wieczystego, a następnie przed dniem 31 grudnia 2000 r. złożyli wniosek o przekształcenie. Nie ma znaczenia dla sprawy, że w okresie od 14 stycznia 1998 r. do 4 sierpnia 2000 r. użytkownikiem wieczystym był inny podmiot, tj. A Sp. z o.o., skoro po jego upływie wnioskodawcy nabyli ponownie prawo na swoją rzecz, a następnie złożyli wniosek o przekształcenie. Ustawa nie ogranicza bowiem kręgu następców prawnych do bezpośrednich następców osób uprawnionych. Nadto, uprawnienie do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność wnioskodawcy nabyli wraz z wejściem ustawy w życie, a ponieważ jest ono przenaszalne wraz z użytkowaniem wieczystym, to było kontynuowane po zbyciu na rzecz Spółki, by następnie powrócić do odwołujących się. W ustawie brak jest przecież zapisu, z mocy którego uprawnienie do przekształcenia gasłoby z chwilą nabycia wieczystego użytkowania przez podmiot nie będący osobą fizyczną. Wojewoda D. utrzymując w mocy decyzje organu pierwszej instancji, wskazał, że rzecz sprowadza się do właściwej wykładni art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu, stosownie do którego przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek do dnia 31 grudnia 2000 r. W ocenie Wojewody D. obejmuje on swym zakresem osoby fizyczne, które były użytkownikami wieczystymi w dniu 30 października 1998 r. i są nimi nadal, oraz do następców prawnych tych osób będących również osobami fizycznymi (oczywiście też pod warunkiem, że są nadal użytkownikami wieczystymi). Decydujące znaczenie ma więc data 30 października 1998r. Okoliczność, że w dniu tym prawo użytkowania wieczystego przysługiwało podmiotowi nie będącemu osobą fizyczną wyłącza możliwość przekształcenia (por. też M. Wolanin, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność, Zielona Góra 2001). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wnioskodawcy aktem notarialnym z dnia 14 stycznia 1998 r. przenieśli przysługujące im od 1997 r. prawo użytkowania wieczystego oraz własność znajdujących się na gruncie budynków i budowli na spółkę pod firmą A Sp. z o.o., a następnie, aktem notarialnym z dnia [...], spółka przeniosła te prawa na rzecz wnioskodawców (dowód: akty notarialne, odpis z księgi wieczystej, zawiadomienia sądu o wpisach). Tak więc na dzień 30 października 1998 r. użytkownikiem wieczystym była osoba prawna. Ustawa o przekształceniu istotnie nie ogranicza kręgu następców prawnych do bezpośrednich, przy założeniu jednak, że są to osoby fizyczne i że w dniu 30 października 1998 r. użytkownikiem wieczystym była właśnie osoba fizyczna. Jakkolwiek zgodzić się można, że uprawnienie do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność jest przenaszalne wraz z użytkowaniem wieczystym, to przyjąć należy, że wygasa ono w razie nabycia użytkowania wieczystego przez osobę prawną. Chociaż bowiem w ustawie o przekształceniu brak jest wyraźnego zapisu przewidującego taki skutek, to wynika on z samego charakteru instytucji przekształcenia - przecież dokonać go można wyłącznie na rzecz osoby fizycznej. W oparciu o powyższe, orzeczono jak wyżej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. i R. S. ponowili zarzuty oraz argumentację podniesioną w odwołaniu. Skarżący dodatkowo zarzucili, iż Wojewoda D. wydając zaskarżoną decyzję dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, a mianowicie art.1 ust.2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności uznając, że uprawnienie do przekształcenia prawa wieczystego użytkowania gruntu wygasa wraz z przeniesieniem go na osobę prawną, choć wniosek taki nie wynika z treści tego przepisu, albowiem ani ten, ani inny przepis obowiązującego prawa takiego skutku nie przewiduje. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej oceniając prawidłowość zastosowania przepisów i ich wykładnię, a więc zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji. Biorąc pod uwagę tak ograniczony zakres kognicji, Sąd rozpatrując niniejszą skargę uprawniony jest jedynie w tym postępowaniu do zbadania, czy zaskarżona decyzja Wojewody D. z dnia [...], Nr [...] odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.145 &1 lub art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, co oznacza, że cyt. wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga I. i R. S. nie może być uwzględniona, jako że uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art.145 & 1 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Takie zaś wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. Nr 123, poz.781 ze zm./ . Ustawa ta w art.1 ustala zarówno krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności, jak i warunki od spełnienia których przekształcenie jest uzależnione. Zapisy tej ustawy wskazują jednoznacznie, że ustawa ta obejmuje swym zakresem podmiotowym wyłącznie /jedynie/ osoby fizyczne, które w oznaczonym ustawowo czasie miały status użytkownika wieczystego, a także ich następców prawnych. Osoby te, o ile spełniają ustawowe przesłanki, a to nabyły prawo użytkowania wieczystego przed 31 października 1998 r. oraz złożyły wniosek o przekształcenie służącego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności do dnia 31 grudnia 2002 r., objęte są przepisami w/w ustawy. W niniejszej sprawie istotną kwestią jest ustalenie, kiedy skarżący nabyli status użytkownika wieczystego. Podkreślić w tym miejscu należy, że nabycie prawa użytkowania wieczystego w drodze umowy uzależnione jest od dokonania konstytutywnego wpisu w księdze wieczystej. Dotyczy to zarówno ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jak i jego przeniesienia. Wynika to z treści art.27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz.543 ze zm./. Oznacza to, że do ustanowienia /powstania/ użytkowania wieczystego oraz jego umownego przeniesienia niezbędne jest dokonanie wpisu do księgi wieczystej. Zatem datą ustanowienia /powstania/ użytkowania wieczystego jak i datą przeniesienia tego prawa w drodze umowy jest data dokonania takiego wpisu w księdze wieczystej. Należy przy tym mieć na uwadze przepis art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. z 2001r., Nr 124, poz.1361 ze zm./., zgodnie z którym wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Z akt sprawy wynika, że 6 listopada 1997 r. Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych we W. – K. do księgi wieczystej KW nr [...] wpisał w dziale II R. S. oraz I. B. S. jako użytkowników wieczystych gruntu i właścicieli budynków i budowli, położonych przy ul. M. [...] i G. [...] we W., obejmującego działki nr [...], [...] i [...]. Niesporne jest również w sprawie, że aktem notarialnym z dnia 14 stycznia 1998r., Rep. A. nr [...] skarżący przenieśli prawo użytkowania wieczystego opisanego wyżej gruntu oraz własność znajdujących się na tym gruncie budynków i budowli na Spółkę A Sp. z o.o. z siedzibą w P. Lektura akt wskazuje dalej, że aktem notarialnym z dnia 4 sierpnia 2000 r., Rep. A nr [...], w/w Spółka A przeniosła na rzecz skarżących opisane wyżej prawo użytkowania wieczystego oraz własność znajdujących się na opisanym wyżej gruncie budynków, zapisane w ksiedze wieczystej Sądu Rejonowego we W. K. Nr kw [...]. Z zawiadomienia Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych we W. – K. z dnia [...], Dz. Kw [...] wynika, że w księdze wieczystej KW nr [...] w dniu [...] wpisana w dziale II w miejsce Spółkę A Sp. z o.o. z siedzibą w P., wpisano I. S. oraz R. S. jako użytkowników wieczystych opisanego wyżej gruntu i właścicieli budynku. Z powyższych ustaleń wynika, że skarżący nie spełniają wymogów określonych w cyt. wyżej art.1 ust.2 ustawy z dnia z 4 września 1997 r.o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, stąd zasadne jest rozstrzygnięcie organów o odmowie przekształcenia w prawo własności wieczystego użytkowania gruntu położonego przy ul. M. [...] i G. [...] we W., w granicach działek geodezyjnych o numerach [...], [...] i [...], [...], obręb G. Wbrew twierdzeniu skarżących, nie można było przyjąć, że nabyli oni prawo użytkowania wieczystego przed 31 października 1998 r. w rozumieniu omawianej ustawy, skoro 14 stycznia 1998 r. wyzbyli się go, przenosząc to prawo na Spółkę A Sp. z o.o. z siedzibą w P. i nie wykazując, by na dzień 30 października 1998 r. byli wpisani w dziale II księgi wieczystej nr [...] jako użytkownicy wieczyści gruntu położonego przy ul. M. [...] i G. [...] we W., w granicach działek geodezyjnych o numerach [...], [...] i [...], [...], obręb G. Wprawdzie z opisanego wyżej zawiadomienia Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych we W. – K. z dnia [...], Dz. Kw [...] wynika, że skarżący z dniem 15 września 2000 r. ponownie stali się użytkownikami wieczystymi opisanego wyżej gruntu i właścicielami budynku, lecz okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia w sprawie z tej to przede wszystkim przyczyny, ze omawiana ustawa przyjmuje jako użytkowników wieczystych ciąg osób fizycznych, gdy zaś I. i R. S. prawo przedmiotowego użytkowania wieczystego nabyli od osoby prawnej, tj. Spółki zo.o. A . Niezasadne jest także twierdzenie skarżących, że prawo do przekształcenia wieczystego użytkowania w prawo własności przysługuje im także jako następcy prawnemu. Otóż tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, przepisy omawianej ustawy mają zastosowanie wyłącznie do osób fizycznych, przez co należy rozumieć możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tylko w przypadku przysługiwania tego prawa osobom fizycznym. W myśl art.1 ust.2 tejże ustawy – przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek, o którym mowa w art.2 do dnia 31 grudnia 2002r. Oznacza to zatem, że osoba fizyczna ubiegająca się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jako następca prawny, musi wykazać, że jest bezpośrednim następcą prawnym osoby fizycznej jako użytkownika wieczystego ujawnionego w księdze wieczystej najpóźniej w dniu 30 października 1998 r. W niniejszej sprawie jest zaś niewątpliwe, że skarżący nabyli prawa użytkowania wieczystego w drodze umowy nie od osoby fizycznej, lecz od osoby prawnej, tj. Spółki z o.o. A i to ta osoba ujawniona była w księdze wieczystej na dzień 30 października 1998 r. jako użytkownik wieczysty opisanych wyżej gruntów. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje Sądu, jako, że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej - nie wykazała, by decyzja ta, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi art.145 & 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z braku zatem uzasadnionych podstaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić skargi I. i R. S. i wobec tego oddalił ją w myśl art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.