II SA/Wr 1900/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi H. i J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...]., nr [...] w części objętej punktem 1, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części objętej punktem 1 wyroku, 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. na rzecz H. i J. P. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...], nr [...], podjętą na podstawie art. 27 i 36 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) w zw. z art. 17 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. nr 29, poz. 245 ze zm.), Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., powołując się na ustalenia wynikające z protokołu kontroli przeprowadzonej dnia 15 maja 2001 r. w sklepie spożywczym w Ł. ul. [...], nakazał H. i J. P. 1. dokonać badania wody używanej w zakładzie pod względem przydatności do picia i na potrzeby gospodarcze, a wynik badania wody przechowywać w dokumentacji zakładu i udostępniać organom nadzoru sanitarnego, 2. przedłożyć zaświadczenia z egzaminu kwalifikacyjnego z zakresu podstawowych zagadnień higieny od osób zatrudnionych w sklepie, 3. wydzielić stanowisko do sprzedaży warzyw i owoców, 4. przechowywać środki spożywcze sprzedawane luzem (ptasie mleczko, cukierki duetki, galaretka) w sposób zabezpieczający je przed zanieczyszczeniem, 5. wnieść opłatę za przeprowadzoną kontrolę w kwocie 38,30 zł. W uzasadnieniu, w części dotyczącej punktu 1 wskazał, że w czasie kontroli stwierdzono, iż zakład nie posiada wyników laboratoryjnych wody. W odwołaniu H. i J. P. zakwestionowali powyższe rozstrzygnięcie w części objętej punktem 1, podnosząc, że w prowadzonym sklepie nie były wykonywane prace remontowe związane z ingerencją w sieć wodociągową od chwili podłączenia wodociągu. Używana woda pochodzi z wodociągu gminnego, stąd odwołujący się nie mają wpływu na jej jakość. Poza tym, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2000 r., wywodzili, że przepisy § 7 pkt 3 i § 8 dotyczą ujęcia wody, a nie punktu czerpalnego, jakim jest kran przy zlewie, w związku z czym zabezpieczenie przed zanieczyszczeniami należy do Wodociągów Sp. z o.o. A, a woda produkowana przez to przedsiębiorstwo musi spełniać warunki określone odrębnymi przepisami. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie oparto na przepisach art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z § 6 i § 7 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie warunków sanitarnych oraz zasad przestrzegania higieny przy produkcji i obrocie środkami spożywczymi, używkami i substancjami dodatkowymi dozwolonymi (Dz. U. Nr 30, poz. 377). W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2000 r. sklep spożywczy jest zakładem wprowadzającym artykuły spożywcze do obrotu, w związku z czym na zasadzie § 7 pkt 3 przydatność wody w zakładzie powinna być potwierdzona wynikami badań laboratoryjnych, które powinny być przechowywane w dokumentacji zakładu i udostępniane organom nadzoru sanitarnego. W skardze na powyższą decyzję H. i J. P., wnosząc o uchylenie w całości punktu 1 zaskarżonej decyzji, ponownie wskazali, że sprzeciw budzi nałożony obowiązek zbadania jakości wody w sklepie, stwierdzając, iż na mocy § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2000 r. w sprawie warunków, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze, woda w kąpieliskach oraz zasad sprawowania kontroli jakości wody przez organa Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 82, poz. 937) do stałego monitoringu jakości wody do picia zobowiązane są organy Inspekcji Sanitarnej. Poza tym wywodzili, że nałożony obowiązek obciąża wysokimi kosztami badania wody, przy czym jednocześnie nie precyzuje o jaki badanie dokładnie chodzi (chemiczne, mikrobiologiczne, na zawartość chloru) oraz wynik którego z funkcjonujących laboratoriów będzie akceptowany. Zakwestionowali również konieczność przetrzymywania wyniku badania wody w dokumentacji sklepu, argumentując, że posiadanie wyniku sprzed 3-4 lat nie świadczy o jakości wody w chwili kontroli. Dodali, że nie prowadzą w sklepie sprzedaży pieczywa, mięsa ani wędlin. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wnosił o oddalenie skargi i podtrzymując dotychczasową argumentację – w aspekcie zarzutów skargi – wskazał, że aktualnie wymagania dotyczące wody do picia i na potrzeby gospodarcze reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2000 r. w sprawie warunków, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze, woda w kąpieliskach oraz zasad sprawowania kontroli jakości wody przez organa Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 82, poz. 937). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Stan faktyczny sprawy nie stanowił przedmiotu kontrowersji pomiędzy stronami. Bezsporne było to, że w trakcie kontroli sanitarnej stwierdzono brak wyników badania wody bieżącej, używanej w należącym do skarżących sklepie przy ulicy [...] w Ł., w następstwie czego doszło do wydania decyzji zobowiązującej do dokonania badania tej wody pod względem przydatności do picia i na potrzeby gospodarcze. Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji wskazano przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie warunków sanitarnych oraz zasad przestrzegania higieny przy produkcji i obrocie środkami spożywczymi, używkami i substancjami dodatkowymi dozwolonymi (Dz. U. Nr 30, poz. 377), wydanego w oparciu o delegacje ustawowe wynikające z art. 5 ustawy z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245 ze zm.). Z przepisu § 1 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia wynika, iż przez zakład należy rozumieć zakład produkcyjny lub zakład wprowadzający artykuły spożywcze do obrotu. Z tego względu przepisy rozporządzenia mogą mieć zastosowanie również do sklepów, które są jednostkami wprowadzającymi do obrotu środki spożywcze. Stosownie do treści § 6 rozporządzenia w zakładzie należy zapewnić odpowiednią do potrzeb ilość bieżącej wody zimnej i ciepłej. Woda powinna odpowiadać wymaganiom przewidzianym dla wody do picia i na potrzeby gospodarcze, określonym w odrębnych przepisach. Woda powinna być doprowadzona z wodociągu publicznego lub z ujęcia własnego, natomiast w myśl § 7 ust. 3 ujęcie wody powinno spełniać warunki określone w odrębnych przepisach. Przydatność wody używanej w zakładzie, z wyjątkiem wody do celów przeciwpożarowych, zmywania powierzchni otoczenia zakładu, zraszania zieleńców i innych celów technicznych, powinna być potwierdzona wynikami badań laboratoryjnych. Wyniki badań laboratoryjnych wody powinny być przechowywane w dokumentacji zakładu i udostępniane organom nadzoru sanitarnego. W tym miejscu niezbędne jest wskazanie, że stosownie do treści art. 103 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) utrzymanie i eksploatacja urządzeń zaopatrzenia w wodę należy do właściciela tych urządzeń. Ponoszone przez odbiorców opłaty obejmują zarówno koszty utrzymania, jak i eksploatacji urządzeń zaopatrzenia w wodę, niezbędne do uzyskania wymaganej jakości wody. Natomiast przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 września 2000 r. w sprawie warunków, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze, woda w kąpieliskach oraz zasad sprawowania kontroli jakości wody przez organa Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 82, poz. 937), stosownie do § 2 ust. 1 określały warunki, jakim powinna odpowiadać woda do picia m.in. z wodociągów sieciowych i lokalnych pod względem bakteriologicznym, fizykochemicznym oraz organoleptycznym (załącznik Nr 1, Nr 2 i Nr 3). Na zasadzie § 3 tego rozporządzenia organy Inspekcji Sanitarnej zostały zobowiązane do prowadzenia monitoringu jakości wody do picia, natomiast właściwy inspektor sanitarny był uprawniony do ustalania częstotliwości i miejsca poboru próbek wody do badania oraz zakresu tych badań, przy czym minimalną częstotliwość próbek wody do picia w zależności od ilości produkowanej lub rozprowadzanej wody, a także zalecane metody badań wody do picia oraz parametry/wskaźniki objęte monitoringiem określały załączniki Nr 4, Nr 5 i Nr 6. W ocenie sądu przytoczone wyżej uregulowania nie mogły stanowić podstawy do wydania nakazu dokonania badania używanej w prowadzonym przez skarżących sklepie wody pod względem przydatności do picia i na potrzeby gospodarcze. Natomiast żądanie przedłożenia dokumentu mającego na celu wykazanie odpowiedniej jakości wody używanej w sklepie spożywczym, a zatem żądanie przedłożenia wyników badań laboratoryjnych (a nie wykonania tych badań), mieści się zarówno w ramach powoływanego § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie warunków sanitarnych (...), jak również mieści się w ramach wynikającego z art. 25 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.) uprawnienia do żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych, a zatem jest elementem szeroko rozumianego postępowania dowodowego. Żądanie okazania dowodu badania wody mogło być zatem jedynie przedmiotem postanowienia dowodowego, a odmowa jego okazania mogła być elementem całokształtu materiału dowodowego, jaki podlegał ocenie organu przy podejmowaniu decyzji, o której mowa jest w art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Braki w materiale dowodowym powinny być przy tym usunięte przez organ we własnym zakresie, w celu realizacji wynikającego z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, np. w drodze badań własnych jakości wody poprzez pobranie nieodpłatnie próbek wody na zasadzie art. 25 ust 1 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 106 powoływanej wyżej ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, obligującego organy inspekcji sanitarnej do sprawowania kontroli jakości wody pobieranej z urządzeń zaopatrzenia w wodę. W takich okolicznościach do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w części objętej punktem 1, dotyczącym obowiązku dokonania badania wody używanej w zakładzie, doszło z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271). Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.