II SA/Wr 191/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Marta Wojciechowska – spr. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dokonania oceny stanu technicznego obiektu 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...] nr [...] 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] zobowiązał K. S. do dostarczenia w terminie do 30 października 2001r. następujących dokumentów: - mapy geodezyjnej z naniesionym obiektem mieszkalnym, - orzeczenia o stanie technicznym i zgodności z obowiązującym prawem docieplenia dachu wiatrołapu, wykonania nad wiatrołapem tarasu wraz z barierkami i ze słupkami metalowym oraz wybudowania schodów drabiniastych stalowych prowadzących na taras. W treści zobowiązania Powiatowy Inspektor wskazał, że orzeczenie winno być opracowane przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 81 c ustawy z 7 lipca 1994r. prawo budowlane. W uzasadnieniu postanowienia Powiatowy Inspektor wskazał na konieczność sprawdzenia czy przebudowany wiatrołap i schody drabiniaste pełniają określone w przepisach warunki techniczne m.in. z uwagi na przebiegającą na wysokości ok. 150 cm nad dachem wiatrołapu linię energetyczną. W wyniku dokonanych oględzin wiatrołapu oraz na podstawie informacji z Urzędy Gminy w D., Powiatowy Inspektor ustalił, że wykonane roboty budowlane są samowolą budowlaną. K. S. nie godząc się z treścią wskazanego wyżej postanowienia złożył zażalenie, w którym wskazał, że właścicielem budynku zamieszkiwanego przez niego i jego rodzinę są Polskie Koleje Państwowe. Wszelkie prace remontowe wykonywane w tym budynku były zgłaszane administracji tj. Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej Polskich Kolei Państwowych S.A. we W. oraz w Urzędzie Gminy w D. Nadto K. S. wskazał, że wykonał docieplenie ścian i stropo-dachu betonowego wiatrołapu, zgłaszając wskazane roboty budowlane u właściciela i w Urzędzie Gminy. Wykonał również słupki na dachu wiatrołapu chcąc zapewnić bezpieczeństwo przechodzenia przez ten dach do pomieszczenia, które służy za suszarnię. Natomiast schody wymienione w postanowieniu, to zakupiona w sklepie drabina, przymocowana na dachu kołkami rozporowymi. Postanowieniem z [...] nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 114 kpa, uchylił zaskarżone postanowienie w całości. Jednocześnie Wojewódzki Inspektor, na podstawie art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego, nałożył na K. S. obowiązek dostarczenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] ekspertyzy wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego, dotyczącej samowolnie wykonanych robót budowlanych w obrębie uprzednio istniejącego wiatrołapu oraz bezpieczeństwa użytkowania tarasu z uwagi na znajdującą się nad nim linię elektryczną. Termin wykonania ekspertyzy początkowo określono na dzień 30 lutego 2002r., a po dokonaniu sprostowania na dzień 4 marca 2002r. W uzasadnieniu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał na samowolne roboty budowlane wykonane przez K. S. w obrębie wiatrołapu. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora dokonana przez organ I instancji ocena wykonanych prac jednoznacznie wskazuje na wykonanie tarasu na dachu wiatrołapu wraz ze schodami drabiniastymi. Roboty te nie były zgłoszone w Urzędzie Gminy oraz nie wydawano na nie pozwolenia budowlanego, a fakt zgłoszenia ich u administratora budynku, nie zastępuje pozwolenia na budowę wydawanego przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził jednocześnie, że z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do jakości robót budowlanych, organ I instancji prawidłowo zastosował art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego, który przewiduje możliwość nałożenia obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Jednak w tej kategorii nie mieści się mapa geodezyjna z naniesionym obiektem mieszkalnym, a zdaniem organu II instancji ekspertyza dotycząca prawidłowości wykonanych robót budowlanych powinna zostać wykonana przez rzeczoznawcę budowlanego. Jednocześnie z zakresu tej ekspertyzy wyłączono kwestię docieplenia dachu wiatrołapu, gdyż organ I instancji w toku przeprowadzonej na podstawie art. 81 c prawa budowlanego kontroli, nie stwierdził wykonania takich robót. Od powyższego postanowienia K. S. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie praw konstytucyjnych, prawa budowlanego i obowiązujących ustaw. W uzasadnieniu skargi K. S. wskazuje, że jego żona jest jedynie najemcą budynku położonego w D. przy ul. [...] Zgodnie z § 7 umowy najmu zawartej z właścicielem tj. Polskimi Kolejami Państwowymi, najemca winien powiadomić właściciela o zamiarze wykonywania prac remontowych. Skarżący dopełnił ten obowiązek. Jednocześnie K. S. podkreślił, że wiatrołap wybudował najprawdopodobniej właściciel nieruchomości około czterdziestu lat wstecz, a przebiegająca linia energetyczna niskiego napięcia pochodzi jeszcze sprzed II wojny światowej. Zaprzeczył aby wybudował schody drabiniaste i wskazał, że jest to gotowa, kupiona w sklepie drabina metalowa, którą przymocował do dachu kołkami rozporowymi. Do dachu wiatrołapu zostały również przykręcone słupki, do których miały być zamontowane w przyszłości barierki, aby zabezpieczyć przejście do pomieszczenia, które służy za suszarnię. Po wniesieniu skargi K. S. skierował kolejne pismo w tej sprawie do Sądu, w którym przytoczył ponownie argumenty podnoszone w skardze i wskazał, że linia energetyczna niskiego napięcia przebiegająca nad dachem wiatrołapu została zlikwidowana. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z reorganizacją Naczelnego Sądu Administracyjnego niniejsza skarga na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1271), podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, poz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadza kontrolę legalności decyzji administracyjnych. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 132 i 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że postanowienie to nie odpowiada wymogom prawa, jednak nie ze względu na argumenty przytoczone w skardze. Materialno-prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 81 c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zmianami). W myśl wskazanego przepisu organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego budynku, mogą nałożyć, w drodze postanowienia na uczestnika procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Zgodnie z dyspozycją wymienionego przepisu organy nadzoru budowlanego mogą nałożyć obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz w razie powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów lub robót budowlanych, a także stanu technicznego budynku. Oznacza to, że wydając nakaz przewidziany w art. 81 c, organy powinny wskazać z czego wynikają wątpliwości organu dotyczące stanu technicznego obiektu lub robót budowlanych. Natomiast [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji zawarł ustalenia dotyczące samowolnie wykonanych robót budowlanych wskazując, że tylko ekspertyza wykonana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego pozwoli na wyjaśnienie wszelkich wątpliwości związanych z prawidłowością wykonanych robót budowlanych oraz bezpieczeństwa użytkowania powstałego tarasu. Organ nie przedstawił jednak jakie wątpliwości ma rozstrzygać ekspertyza. Ustalenia poczynione przez organy w zakresie braku pozwolenia na wykonanie robót budowlanych oraz brak stosownych zgłoszeń dotyczących prowadzenia robót budowlanych we właściwym organie administracji architektoniczno – budowlanej, powinny determinować uruchomienie trybu likwidacji skutków samowoli budowlanej. Tryb ten został określony w art. 48 prawa budowlanego. Natomiast do likwidacji skutków samowoli budowlanej nie jest dopuszczalne stosowanie instytucji prawa budowlanego przewidzianej w art. 81 c ust. 2. Zaskarżone postanowienie w części dotyczącej rozstrzygnięcia wskazuje jako podstawę art. 81 c ust. 2 wykazując jednocześnie zarówno w rozstrzygnięciu jak i uzasadnieniu postanowienia argumenty odnoszące się do legalności wykonanych robót budowlanych. Powyższa sprzeczność wskazuje, iż sprawa nie została załatwiona zgodnie z prawem, a świadczy o tym przytoczona przez organ podstawa prawna rozstrzygnięcia tj. art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego. Organy nie przeprowadziły, zgodnie z wymogami prawa budowlanego, postępowania zmierzającego do likwidacji skutków samowolnego wykonania robót budowlanych. Takie stanowisko, wykluczające możliwość stosowania art. 81 c ust. 2 w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, było niejednokrotnie wyrażane w judykaturze (porównaj wyrok NSA z 21 listopada 2001r. sygn. akt II SA/Ka/336/00 nie publikowany, wyrok NSA z 9 grudnia 2002r. sygn. akt II SA/Ka 2901/00 nie publikowany). Zatem ocena organów o potrzebie wydania postanowienia nakazującego dostarczenie ekspertyzy samowolnie wykonanych robót budowlanych, nie została poparta wyczerpująco zebranym i rozpatrzonym materiałem dowodowym, co stanowi naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższych ustaleń Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w związku z art. 97 § 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie na podstawie art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. W toku dalszego postępowania organ nadzoru budowlanego winien precyzyjnie określić przedmiot sprawy i zastosować odpowiednie normy prawa materialnego. W przypadku ustalenia okoliczności wskazujących na dokonanie przez inwestora samowoli budowlanej organ powinien zainicjować wskazany wcześniej tryb likwidacji skutków samowoli budowlanej.