II SA/Wr 191/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego oraz niezbędnej infrastruktury technicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z synem chorującym na s.(ma orzeczoną częściową niezdolność do pracy), a na ich dochód składa się: renta syna- 528 zł; jej świadczenie emerytalne- 1.782, 31 zł i jej wynagrodzenie za pracę na ¼ etatu- 319 zł, ich wydatki zaś kształtują się w następujący sposób: opłaty za media- 620 zł; za telewizję- 120 zł; za telefon stacjonarny- 150 zł i za dwa telefony komórkowe- 215 zł; podatek od nieruchomości - 21 zł; lekarstwa- 120 zł; bilet miesięczny- 40 zł. Dodała, że spłaca pożyczkę zaciągnięta na remont dachu (rata 610 zł) i wskazała, że tylko dzięki oszczędnością syna (25.000 zł) zgromadzonym w okresie jego wcześniejszej pracy mają aktualnie środki na rehabilitację syna i inne wydatki. Poinformowała, że ma oszczędności w wysokości 280 zł i posiada udział w prawie własności domu o pow. 200 m2 oraz udział w prawie własności samochodu marki S. o wartości ok. 4000 zł. Podniosła, że jeśli Sąd nie może zwolnić jej z całości opłat sądowych, to niech zwolni ją z nich częściowo i przyzna pełnomocnika. Wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącą swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone w dniu 28 lipca 2009 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dopełniła ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie- mimo wezwania- wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową np. nie przedłożyła dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu przez siebie i syna; nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nadto nie udokumentowała wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków, w tym faktu spłacania pożyczki zaciągniętej na cele remontowe; nie wyjaśniła czy korzysta ze wsparcia finansowego osób trzecich lub pomocy społecznej i czy posiada zdolność kredytową; nie wyjaśniła kto korzysta z ww. domu i nie wskazała czy czerpie z niego korzyści (np. wynajmując jego pomieszczenia); nie przedłożyła deklaracji podatkowych za rok 2008. Sygn. akt II SA/Wr 191/09 Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tej sytuacji niczym nieuprawnione jest przekonanie skarżącej, iż ważniejsze jest dla niej pokrywanie wydatków "rodzinnych" (w tym pokrywanie wydatków związanych z utrzymaniem samochodu czy psa) niż uiszczenie np. należnego wpisu sądowego od skargi. Celem tej instytucji jest zapewnie prawa dostępu do sądu, a nie ochrona (zaoszczędzenie) posiadanych przez wnioskodawczynię środków finansowych. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącej mają charakter stały i wynoszą ponad 2.600 zł brutto, a deklarowana wysokość wydatków nie została udokumentowana. Istotne jest przy tym, że niektórych ze wskazanych przez skarżącą wydatków nie można uznać za niezbędne np. opłata za telewizję satelitarną czy opłata za trzy telefony w łącznej wysokości 365 zł itp. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek również nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Sąd rozpoznający wniosek [o przyznanie prawa pomocy] bada nie tylko stan majątkowy i sytuację materialną strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ale także wszystkich osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie. Z oświadczenia skarżącej wynika, że zamieszkujący z nią syn posiada oszczędności w wysokości 25.000 zł, z których skarżąca mogłaby pokryć wpisu od skargi. Sama skarżąca wskazała, że posiada oszczędności w wysokości 280 zł i ostatecznie jest w stanie uiścić częściowo ww. opłatę. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także "z urzędu" ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącą zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie Sygn. akt II SA/Wr 191/09 sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem . W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.