II SA/Wr 1920/01

WyrokWSA we Wrocławiu2004-04-21

Skład orzekający: Jerzy Strzebińczyk, Anna Moskała, Barbara Adamiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ meldunkowy może odmówić wymeldowania osoby, jeśli nie spełnia ona kumulatywnie przesłanek utraty uprawnień do lokalu i opuszczenia go bez wymeldowania, a jednocześnie Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją przepis określający przesłankę utraty uprawnień do lokalu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organy rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę wymeldowania wyłącznie przy uwzględnieniu przesłanki utraty uprawnień do lokalu. Wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) uznał art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niezgodny z Konstytucją, co czyni ustalenie tej przesłanki bez znaczenia prawnego w sprawie wymeldowania. W związku z tym sprawa wymaga ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku E. P. o wymeldowanie jej byłego męża, Z. D., z miejsca pobytu stałego. Burmistrz Gminy i Miasta Żmigród odmówił wymeldowania, uznając, że Z. D. nie spełnia przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ posiada uprawnienia do lokalu (umowa najmu) i jego nowe miejsce pobytu jest znane. Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. E. P. wniosła skargę do sądu, argumentując, że Z. D. opuścił lokal w 1992 r. i nie interesuje się nim.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody D. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Żmigród.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt 3 II SA/Wr 1920/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk, Sędzia NSA - Anna Moskała, Sędzia NSA - Barbara Adamiak (sprawozdawca), Protokolant - Monika Mikołajczyk, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania Z. D. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Gminy i Miasta Żmigród z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta Ż. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 1984, nr 32, poz. 174 ze zm.), odmówił wymeldowania Z. D. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] S. [...], K. W uzasadnieniu wskazał, że na wniosek E. P. wszczęto postępowanie administracyjne o wymeldowanie Z. D. z miejsca pobytu stałego – stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy wymienionej na wstępie właściwy organ wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która: |- |utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo | | |bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6-ciu miesięcy | |- |a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. | Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Z. D. opuścił dobrowolnie miejsce pobytu stałego, nie utracił uprawnienia do lokalu – pomimo, iż w nim nie przebywa o czym świadczy umowa najmu lokalu z dnia [...] wydana przez Burmistrza Miasta i Gminy w Ż. z treści której wynika, że głównym najemcą lokalu jest Z. D. Z. D. nie spełnia też przesłanek drugiej części ustawy art. 15 ust. 2, gdyż miejsce jego pobytu jest znane – posiada zameldowanie na pobyt czasowy w Ż. przy ul. S. [...] (od [...] do [...]). W związku z powyższym istniały przesłanki do odmowy wymeldowania z lokalu w K. przy ul. [...] S. [...] na podstawie art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Od decyzji odwołanie wniosła E.P. W uzasadnieniu wskazała, że jej były mąż Z. D. opuścił lokal w grudniu 1992r. Lokalem nie interesował się od tego czasu. Nie można uznać za zasadne, że o odmowie przesądza zawarta umowa najmu. Wojewoda D. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 1984r. nr 32, poz. 174 ze zm.), utrzymał zaskarżona decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stosownie do treści którego, organ właściwy w sprawach ewidencji ludności, zobowiązany jest do podjęcia na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Taki skutek powinien nastąpić, gdy osoba, której postępowanie dotyczy: - utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu, - bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu. Decyzję o wymeldowaniu należy podjąć także względem osoby, która: - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, - nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, - nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przesłanki opisane w pierwszym stanie faktycznym muszą wystąpić łącznie, by organ meldunkowy mógł podjąć decyzję o wymeldowaniu osoby. Warunek ten dotyczy również i drugiej sytuacji faktyczno - prawnej przytoczonego przepisu. Postępowanie w sprawie wymeldowania Z. D. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] s. [...] w K. wszczęte zostało na wniosek E.P., która w uzasadnieniu żądania podała, że były mąż opuścił lokal zameldowania w 1992r. bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Ż. odmówił E. P. wymeldowania Z.D., uzasadniając swoją decyzję tym, iż wymieniony nie spełnia przesłanek wymeldowania ani z pierwszego ani z drugiego stanu faktycznego art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy. E. P. zakwestionowała decyzję Burmistrza Ż., wnosząc od niej odwołanie, w którym wyjaśnia, iż Z. D. nie zajmuje przedmiotowego lokalu od 1992r. i nie wywiązuje się z obowiązków najemcy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie drugoinstancyjnym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania E. P. Z akt sprawy wynika bowiem, że Z.D. i E. P. (poprzednio D.) pozostają od 1991r. najemcami lokalu nr [...] położonego przy ul. [...]S. w K. Oznacza to, że Z. D. posiada uprawnienie do przebywania w wymienionym mieszkaniu, które wywodzi właśnie z tytułu jego najmu. Jest to uprawnienie o charakterze samoistnym, zaś uprawnienia tego rodzaju nie można utracić przez sam fakt opuszczenia lokalu. Skoro więc Z. D. nie utracił uprawnienia do przebywania w lokalu w którym jest zameldowany, to nie spełnia łącznie przesłanek wymeldowania wymienionych w pierwszej części art. 15 ust. 2 przywołanej wcześniej ustawy. Z. D. nie spełnia też kumulatywnie warunków wydania decyzji o wymeldowaniu wskazanych w drugiej części art. 15 ust. 2 cytowanej poprzednio ustawy, gdyż znane jest nowe miejsce jego pobytu. Zgodnie bowiem z zapisami ewidencji ludności Gminy Ż. Z. D. zamieszkuje czasowo w lokalu przy ul. S. [...]w Ż. E. P. wniosła na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wywodziła, że jej były mąż wyprowadził się z lokalu w grudniu 1992r., zrywając wszelkie warunki umowy najmu lokalu. Zamieszkał u konkubiny w Ż. przy ul. S. [...], zakładając nową rodzinę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną, sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Według art. 15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. 2001, nr 87, poz. 960 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek trony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Na tej podstawie materialnoprawnej podjęcie decyzji o wymeldowaniu uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, utraty uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przy wykładni tej przesłanki należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002r. K 20/01 "Art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2001r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189): a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Rozpoznając sprawę wymeldowania ustalenie przesłanki uprawnienia do lokalu nie ma znaczenia prawnego. Drugą przesłanka jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Organ obowiązany jest ustalić tę przesłankę zgodnie z przepisami prawa procesowego. W sprawie organy rozpoznały i rozstrzygnęły sprawę tylko przy uwzględnieniu pierwszej przesłanki. Wydany wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do ponownego rozpoznania sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 lit. c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w związku z art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło