II SA/Wr 1935/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005r. sprawy ze skargi B. D. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane Orzeczeniem z dnia [...]r. Komendant Powiatowy Policji w O. na podstawie § 24 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19.12.1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz prowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów orzekł - uznał asp. sztab. B. D. winnym i wymierzył mu karę dyscyplinarną - wydalenie ze służby. Uzasadniając swoją decyzję twierdził, że w dniu [...]r. dyżurny komisariatu policji w S. został powiadomiony przez dyspozytora pogotowia ratunkowego o zdarzeniu drogowym w miejscowości B.. Wysłany na miejsce zdarzenia patrol ustalił, iż kierujący pojazdem Fiat Palio Weekend z nieustalonych przyczyn uderzył w bramę posesji Nr [...] i został przewieziony przez pogotowie do Szpitala Rejonowego w S.. W toku dalszych czynności na podstawie zeznań świadków, odniesionych obrażeń ustalono, że kierującym pojazdem był funkcjonariusz Policji asp. sztab. B. D.. Z uwagi na stan obrażeń brak możliwości użycia alkotestu - pobrano od funkcjonariusza krew do badania. Z przeprowadzonych badań wynikało, iż miał 4 promile alkoholu etylowego we krwi. W dniu [...]r. asp. sztab. B. D. ogłoszono i doręczono postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego a także o zawieszeniu w czynnościach służbowych. W złożonych wyjaśnieniach asp. sztab. B. D. nie przyznał się do zarzuconego czynu. W dniu [...]r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w O. wydał postanowienie o wszczęciu śledztwa w przedmiotowej sprawie a w dniu [...]r. postanowienie o przedstawieniu zarzutów asp. sztab. B. D. o przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. W ocenie Komendanta Powiatowej Policji we W. z uwagi na ważny interes społeczny wyrażający się urzędowym statusem i zadaniami Policji, które nie mogą być realizowane przez osobę, której przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, w sposób oczywisty uniemożliwia pozostawienie funkcjonariusza w służbie a kara jest adekwatna do popełnionego czynu. Odwołanie od powyższej decyzji z wnioskiem o jej uchylenie wniósł asp. sztab. B. D.. Zarzucił, że orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji jest nie zgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i Paktem Praw Człowieka i Obywatela. W sprawie niniejszego zdarzenia nie zapadł bowiem wyrok - tym samym nie można go uznać za winnego i wymierzać karę. Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...]Komendant Wojewódzki Policji we W. wskazując na § 32 ust. 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielenia wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 14/98 poz. 14, w zw. z art. 134 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tj. Dz. U. Nr 7 z 2002r. poz. 58 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez asp. sztab. B. D. od orzeczenia z dnia [...]r. Komendanta Powiatowego Policji w O. - zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Komendant Wojewódzki Policji stwierdził iż odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 132 ustawy o Policji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia, niezależnie od odpowiedzialności karnej. Ponadto § 21 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia dopuszcza możliwość orzeczenia kary wydalenia ze służby przed zakończeniem postępowania karnego, jeżeli popełnienie przez policjanta przestępstwa jest oczywiste. Zatem postępowanie dyscyplinarne w stosunku do policjanta jest postępowaniem samodzielnym niezależnym od toczącego się równolegle postępowania karnego. Dlatego też uznanie w postępowaniu dyscyplinarnym oczywistości popełnienia przez policjanta przewinienia, które wyczerpuje znamiona przestępstwa jest czymś zupełnie odmiennym od uznania go winnym przestępstwa przez Sąd w postępowaniu karnym "O ile sąd w postępowaniu karnym wyda orzeczenie odmienne - policjant może domagać się wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 7 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że asp. sztab. B. D. popełnił zarzucone mu przewinienie. Okoliczności oraz charakter przewinienia, znajdowanie się obwinionego w stanie upojenia alkoholowego oraz ujemne następstwa dla społecznego wizerunku policji uniemożliwiają pozostawienie asp. sztab. B. D. w służbie. Zatem wymierzona mu przez Komendanta Powiatowego Policji w O. kara jest adekwatna do zarzuconego mu czynu i w postępowaniu odwoławczym nie znaleziono podstaw do jej złagodnienia. Skargę na powyższe orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jego uchylenie wniósł B. D.. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu [...]r. już wydano takie samo orzeczenie i Komendant Wojewódzki je uchylił wobec braku dowodów. W chwili obecnej mimo, że nie przybył nowy dowód wydano powyższe niekorzystne dla niego orzeczenia. Sprawa ta w ocenie skarżącego jest efektem personalnych niesnasek i rozgrywek. Nie ma nic wspólnego ze spokojną oceną dowodów których nie ma. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd stwierdzając istnienie istotnych wad w postępowaniu lub naruszenie przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy uchyla akt administracyjny lub stwierdza jego nieważność. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Tym samym skarga zasługiwała na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane. Podstawą prawną wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych jest wydane na podstawie delegacji wskazanej zawartej w art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002r. Nr 7 poz. 58 ze zm.) rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielenia wyróżnień oraz przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych w stosunku do policjanta (Dz. U. Nr 4 z 1998r. poz. 14). Postępowanie dyscyplinarne w stosunku do asp. sztab. B. D. prowadzone było w oparciu o powyższe rozporządzenie. Wyrokiem z dnia 8 października 2002r. sygn. akt K 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 Nr 7 poz. 58 ze zm.) w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz, że przepis ten w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego traci moc z dniem 30.09.2003r. (Dz. U. z 2002r. Nr 176 poz. 1457). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu stwierdził, iż z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego przedmiot ten wymaga regulacji ustawowej zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego. Uznał też, że postulat ten znalazł częściowe odzwierciedlenie w regulacji wprowadzonej na mocy ustawy z dnia 27 lipca 2001r. zmieniającej między innymi przepisy ustawy o Policji. Ustawodawca dodał do art. 139 ustawy ustęp 1a i 1b regulując tryb odwołania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej oraz ustęp trzeci o treści "Na orzeczenia kończące postępowanie dyscyplinarne policjantów przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Trybunał Konstytucyjny stwierdził też że: chociaż ustawa zapewnia obecnie prawo do Sądu to upoważnienie zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy zachowało swoje brzmienie, przekazując do regulacji podstawowej tak istotną materię jak kształtowania zasad postępowania dyscyplinarnego i wymierzenia w nim kar, właściwość podmiotów wszczynających i prowadzących postępowanie. Pozostawienie tak szerokiej swobody w kształtowaniu postępowania dyscyplinarnego ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych nie daje tak istotnych dla obwinionego gwarancji procesowych. W przypadku żołnierzy zasady ogólne postępowania dyscyplinarnego określa ustawa z 12.09.1997r. (Dz. U. nr 141 poz. 944 ze zm.) przekazując do regulacji podstawowej tylko określenie szczegółowego trybu postępowania. Także ustawa o służbie Granicznej w szerszym zakresie aniżeli ustawa o Policji reguluje ogólne zasady postępowania administracyjnego. Należy zatem zgodzić się z wnioskodawcą, że upoważnienie ustawowe zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy nie spełnia warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny uznał, że "w tym stanie rzeczy badanie rozporządzenia Ministra do Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów w części dotyczącej przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego jest zbędne. Z chwilą utraty mocy obowiązującej powyższe upoważnienie (art. 139 ust. 2) utraci bowiem moc obowiązującą wydany na jej podstawie akt wykonawczy". W dniu 29.10.2003r. weszła w życie nowela do ustawy o Policji z dnia 29.10.2003r. (Dz. U. Nr 192 poz. 1873) która wprowadziła zmiany do rozdziału 10 ustawy o Policji dotyczącego odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów. W oparciu o art. 139 ustawy w nowym brzmieniu zostało wydane rozporządzenie MSWiA z dnia 18.11.2003r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych w postępowaniu dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 198 poz. 1993). Zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w noweli do ustawy o Policji "Przepisy ustawy stosuje się do postępowań dyscyplinarnych nie zakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia jej wejścia w życie". Czynności dokonane "w postępowaniach dyscyplinarnych nie zakończonych prawomocnym orzeczeniem do dnia 30 września 2003r. są skuteczne, jeżeli ich dokonano z zachowaniem przepisów dotychczasowych". W niniejszej sprawie postępowanie dyscyplinarne nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem do dnia wejścia w życie w/w ustawy. W związku z treścią wyżej wymienionych ustaw oraz w związku z powołaną treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.10.2002r. - zachodzi konieczność uchylenia wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych. Zostały one bowiem podjęte w oparciu o przepisy rozporządzenia wydanego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu prawa. Ta zaś okoliczność daje podstawę do przyjęcia, że wydane zostały one z naruszeniem przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonych orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie powołanych wyżej przepisów należało orzec jak wyżej. W oparciu o art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 w/w ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane.