II SA/Wr 1937/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zygmunt Wiśniewski Sędzia NSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka /sprawozdawca / Protokolant Tomasz Słowik po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2005 r. sprawy ze skargi E. i J.P. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie wykonanej lukarny w dachu budynku i odtworzenia podpiwniczonego tarasu w parterze budynku przy ul. A. K. [...] w T. oddala skargę 1 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), zobowiązał inwestorów E. i J. P. współwłaścicieli nieruchomości przy ul. A K. nr [...] w T. do rozbiórki samowolnie wykonanej lukarny w dachu budynku, do odtworzenia podpiwniczonego tarasu w parterze budynku i do uregulowania formalnoprawnego zmiany funkcji części strychu na pomieszczenie mieszkalne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. przeprowadził postępowanie administracyjne, na wniosek M. L., w sprawie wykonania przez J. P. robót budowlanych na działce nr [...]przy ul. A. K. [...] w T., będącej współwłasnością M. L. oraz E. i J. P. ( po VI części). Przeprowadzone oględziny wyżej opisanej posesji wykazały, że w [...] r. J. P., bez zgody współwłaściciela M. L., rozebrał podpiwniczony taras prowadzący do mieszkania współwłaściciela M. L., zaś w dachu w pokoju na I piętrze wybudował lukarnę z oknem i zabudował część strychu, wydzielając z niego odrębny pokój. Wymienione prace stanowią przebudowę obiektu i wymagają pozwolenia na budowę. Powyższe prace nie są remontem, gdyż remont budynku polega na odtworzeniu stanu poprzedniego ( art. 3 ust. 8 prawa budowlanego). Ponadto zabudowa części wspólnych budynku (strychu) i likwidacja tarasu należącego do współwłaściciela przekracza zwykły zarząd nieruchomością i wymaga uregulowań na drodze cywilnoprawnej. W odwołaniu od powyższej decyzji E. i J. P. zarzucają Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w T., iż nie jest on właściwy do prowadzenia niniejszego postępowania lecz, jak to określili " od uregulowań prawnych w zakresie korzystania ze współwłasności jest sąd". Podzielenie strychu wewnętrzną ścianką nie wymaga, ich zadaniem, zezwolenia budowlanego. Twierdzenie o przebudowie obiektu jest "groteskowe, kłamliwe" i "tendencyjne, nieprawdziwe". Dach był w [...] r. spalony, przeciekał i przez wiele lat p. L. nie chciał ponieść kosztów jego naprawy. Tak więc "decyzja nakazująca rozbiórkę zmierza by ponownie spalić tę część dachu i zostawić dziurę jak była uprzednio". Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej uregulowania Sygn. akt IISA/Wr 1937/02 2 formalno-prawnego zmiany funkcji części strychu na pomieszczenia mieszkalne, w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że nie budzi wątpliwości fakt, iż wykonując roboty budowlane polegające m.in. na wykonaniu w dachu przedmiotowego budynku lukarny z oknem, inwestor zobowiązany był do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ( art. 28 Prawa budowlanego). Nie spełnienie wymogu wynikającego z art. 28 powoduje dla inwestora konsekwencje określone w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Art. 51 ust. 1 przewiduje sankcje : w pkt 1 - zaniechania dalszych robót bądź rozbiórki obiektu lub jego części, w pkt 2 - wykonania określonych czynności w wyznaczonym terminie. Nałożenie obowiązków, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 następuje w sytuacji gdy istnieje szansa na doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. W rozpatrywanej sprawie taka szansa nie istnieje, bowiem do przeprowadzenia wykonanych prac wymagana jest zgoda współwłaściciela nieruchomości. Przedmiotowe prace wykonane zostały bez zgody współwłaściciela M. L.. Wobec wykonania robót bez wymaganego prawem pozwolenia oraz bez zgody drugiego współwłaściciela, zaskarżona decyzja w części określającej nakaz rozbiórki lukarny w dachu budynku jest prawidłowa i nie narusza obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Natomiast rozbiórka tarasu znajdującego się na parterze budynku, zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, wymaga uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi, w którym należało określić rodzaj, zakres i sposób wykonania robót rozbiórkowych. J. P. takiego zgłoszenia nie dokonał. Organ odwoławczy uwzględnił wniosek odwołujących w części dotyczącej przekroczenia kompetencji przez organ I instancji, w zakresie obowiązku uregulowania formalno-prawnego zmiany funkcji części strychu, wskazując iż powołane przepisy nie przewidują możliwości nałożenia przez organ nadzoru budowlanego obowiązku o powyższym charakterze. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie E. i J.P. zarzucają: * naruszenie prawa materialnego, a zwłaszcza art. 48, art. 49 w związku z art. 103 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i art. 347 Kc, * naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a to art. l,art.6, art. 7, art. 8, art. 28, art. 75, art. 77 i art. 81 Kpa. W związku z powyższym wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji względnie stwierdzenie jej nieważności. Sygn. akt IISA/Wr 1937/02 3 W uzasadnieniu skargi podnoszą podobnie jak w odwołaniu, że w [...]r. uległ spaleniu dach, a sprawcą pożaru był ojciec M. L.. Nadzór Budowlany był zawiadamiany o pożarze i skarżący żądali od niego wydania nakazu remontu, gdyż straż pożarna zalała dom gasząc pożar. Władze budowlane nie zareagowały. Własnym kosztem został zabezpieczony niszczejący dom. W celu wietrzenia zalanego domu w miejscu spalonej więźby dachowej skarżący założyli cienkie płyty gipsowe i konstrukcję przypominającą okno. W [...] r. kiedy skarżący kupili część tego domu, twierdzą że nie było żadnego tarasu, a tym samym piwnicy pod rzekomym tarasem. Prace były wykonane w [...] r. i nie była to budowa lecz zabezpieczenie pod budynku po pożarze. Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...]r. wnieśli o włączenie do akt sprawy nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. II Wydział Karny z dnia [...]r. sygn. akt [...], w którym : * E. P. została uniewinniona od zarzucanego jej czynu, tj. wybudowania lukarny z oknem oraz rozebrania podpiwniczonego tarasu bez uzyskania pozwolenia na budowę, * J.P. został uznany winnym tego, że w okresie od [...]r. do przełomu wiosny i lata [...]r. wybudował lukarnę z oknem, * J. P. został uniewinniony od zarzutu rozebrania bez wymaganego zezwolenia podpiwniczonego tarasu. Na rozprawie pełnomocnik skarżących popierając skargę złożył do akt sprawy prawomocny wyrok Sądu Okręgowego we W. IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...]r. Sygn. akt [...]utrzymujący w mocy wyrok I instancji. Pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w odniesieniu do skarżącej w całości, natomiast w odniesieniu do skarżącego w części dotyczącej odtworzenia tarasu. Już po zamknięciu rozprawy, w piśmie z dnia [...]r. pełnomocnik skarżących oświadczył, że toczy się postępowanie przed sądem cywilnym o zniesienie współwłasności z wniosku M. L. i ma on interes w tym aby wykazać, że była weranda(taras), by odliczyć wartość rozebranej werandy. Pełnomocnik podważa protokół z oględzin przeprowadzony w postępowaniu przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego, podnosząc iż J. P. był chory psychicznie. W dalszej części pisma podnosi, co następuje "On mówił, że usunął gruzowisko przy ścianie budynku jako resztki po werandzie, a nie że rozebrał werandę". Ponadto w świetle prawomocnych wyroków karnych - zebranych tam materiałów dowodowych - ww. protokół nie ma wartości dowodowej. Może być tylko śladem, że protokół był nierzetelny, wykonany w pośpiechu. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o oddalenie skargi. Sygn. akt IISA/Wr 1937/02 4 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na badaniu ich zgodności z prawem, a więc zgodności z normami prawa materialnego, jak i normami prawa procesowego. Z istoty sądowej kontroli administracji publicznej wynika, że Sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134). Oznacza to, że Sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszystkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowił przepis art. 51 ust.l pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane ( Dz.U. 89, poz. 414 ze zm.), który określa, że przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części. W przypadku zaś wykonania robót budowlanych, polegających na rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, właściwy organ w decyzji, o której mowa w ust. 2, może nakazać doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust.l. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych sprawy organ orzekający w sprawie postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych na działce nr [...]w T.. Następnie decyzją z dnia [...]r. Nr [...]nakazał E. i J. P. rozbiórkę samowolnie wykonanej lukarny w dachu, odtworzenie podpiwniczonego tarasu w parterze budynku oraz Sygn.akt IISA/Wr 1397/02 5 dokonanie uregulowania formalno-prawnego zmiany części strychu na pomieszczenie mieszkalne. Organ odwoławczy uchylił powyższą decyzję w zakresie wykonania obowiązku uregulowania formalno-prawnego części strychu, w pozostałym zaś zakresie utrzymał ją w mocy. Orzeczenia te zapadły po przeprowadzeniu oględzin obiektu z udziałem wszystkich stron postępowania. Z protokołu wynika, że "wykonanie lukamy nastąpiło w roku [...]r. w miejscu uszkodzonym przez pożar, który miał miejsce w [...] r. Pan P. nie występował do Urzędu Rejonowego w T. o zgodę na wykonane roboty budowlane. Pan P. oświadcza ponadto, że lukarna jest wykonana w konstrukcji drewnianej. Na parterze był taras należący do Pana M. L.. Taras został zlikwidowany przez Pana J. P., ponieważ z powodu złego stanu technicznego zagrażał bezpieczeństwu". W dalszej części protokołu zostało zapisane "Pan M. L. oświadcza, że został postawiony wobec faktów dokonanych. W czasie poprzedniej zimy [...]pod jego nieobecność, dokonano zabudowy części strychu i wybudowy lukarny oraz rozebrano taras, który miał być zabudowany werandą." Protokół o powyższej treści został podpisany, bez uwag, przez J. i E. P., M. L. i jego pełnomocnika mec. E. B. oraz urzędnika PINB w T.. Protokół ten nie był kwestionowany przez skarżących na żadnym z etapów postępowania administracyjnego, ani też w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także na rozprawie przed Sądem, w którym uczestniczyła E. P. i pełnomocnik skarżących (adwokat). Nie budzi zatem wątpliwości Sądu fakt, iż przedmiotowe roboty zostały wykonane pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, jak również to, że J. P. wykonał je bez pozwolenia na budowę (lukarna) oraz zgłoszenia (rozebranie tarasu). A wobec braku zgody współwłaściciela nieruchomości M. L. na wykonanie powyższych robót budowlanych w nieruchomości wspólnej, słusznie organy orzekające w sprawie uznały, że nie będzie możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem i wydały zaskarżone decyzje nakazujące rozbiórkę lukarny i odtworzenie tarasu. Adresatem decyzji są małżonkowie E. i J. P. współwłaściciele w VI części spornego budynku. W myśl art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zobowiązanym do-dokonania czynności określonych w art. 48 i art. 51 są: inwestor, właściciel lub zarządca. Tak więc adresatem decyzji o rozbiórce oraz o przywróceniu stanu poprzedniego (odtworzenie tarasu) może być zarówno inwestor, właściciel jaki i zarządca obiektu budowlanego. Decyzja taka winna być zatem skierowana do jednej z ww. osób, która sama wykonała kwestionowane prace lub zleciła wykonanie takich prac. Skierowanie zatem w zaskarżonej decyzji stosownych nakazów do współwłaścicieli spornej nieruchomości małżonków P. nie narusza prawa, gdyż jeżeli nawet Sygn. akt IISA/Wr 1937/02 6 osobiście E. P. nie wykonywała przedmiotowych prac, to jako współwłaścicielka i współinwestorka robót mogła zostać obarczona przez organ nadzoru budowlanego powinnością rozbiórki lukarny i odtworzenia tarasu. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 11 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Prejudycjalność prawomocnego wyroku skazującego wydanego w postępowaniu karnym polega na związaniu sądu administracyjnego ustaleniami jedynie co do popełnienia przestępstwa. Oznacza to, że sąd ten nie może dokonywać tych samych ustaleń, których dokonał sąd karny co do popełnienia przestępstwa. Sąd ten jest związany sentencją skazującego wyroku, nie jest natomiast związany ustaleniami zawartymi w jego uzasadnieniu. Uzasadnienie nie ma bowiem w tym wypadku mocy wiążącej, ponieważ jest jedynie przejawem dochodzenia do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podobnie jak w postępowaniu cywilnym, Sąd nie jest związany uniewinniającym wyrokiem karnym i we własnym zakresie ustala, czy organy administracyjne właściwie zastosowały przepisy materialnoprawne stanowiące podstawę zaskarżonych decyzji administracyjnych, a także czy nie zostały naruszone przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dodać jeszcze wypada, że nie można traktować uzasadnienia wyroku karnego jako dokumentu ze wszystkimi skutkami procesowymi, który to może skutecznie podważać określony dowód przeprowadzony w postępowaniu administracyjnym, w tym wypadku protokół z oględzin poczynionych samowoli budowlanych w przedmiotowej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego przez organy orzekające w sprawie, zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.