II SA/Wr 1938/01

Dnia 16 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Sędziowie: S. NSA Jolanta Sikorska Asesor WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2004 roku sprawy ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 złotych (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a w sprawie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie. S. B. zgłosiła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395). Twierdziła przy tym, że jako dziecko wraz z rodzicami została deportowana na teren III Rzeszy do W. (koło O.), gdzie przebywała w okresie od [...] roku do [...] roku. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) odmówił przyznania świadczenia pieniężnego i stwierdził, że zebrany materiał dowodowy potwierdza jedynie fakt pobytu wnioskodawczyni we wskazanym miejscu i czasie, nie potwierdza natomiast faktu wykonywania przez nią pracy przymusowej. Zdaniem organu należy także wykluczyć ze względu na wiek wnioskodawczyni, że miało miejsce wywiezienie jej w charakterze robotnika przymusowego, a tylko taki charakter deportacji, w rozumieniu art. 4 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395) - może stanowić podstawę przyznania świadczenia pieniężnego. S. B. zgłosiła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W piśmie tym zarzuciła, że wraz z całą rodziną została przymusowo deportowana na teren III Rzeszy. Zarzuciła też, że błędny jest pogląd organu co do tego, że będąc ówcześnie małym dzieckiem w tym postępowaniu jest obowiązana wykazać fakt wykonywania pracy przymusowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) - wydaną na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 pkt. 1 Kpa oraz art. 2 pkt. 2 lit. a, art. 4 ust. 1,2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395) - utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] roku. Organ stwierdził, że przedstawione w tej sprawie dokumenty potwierdzają deportację skarżącej wraz z rodzicami na teren III Rzeszy, jednakże do przyznania świadczenia przewidzianego cytowana ustawą świadczenie pieniężne przysługuje wyłącznie z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W tej sprawie natomiast nie został wykazany fakt deportacji do pracy przymusowej, której wnioskodawczyni ze względu na wiek nie mogłaby wykonywać. Wnioskodawczyni w momencie wywiezienia miała bowiem jedynie [...] lata. Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca ponownie zarzuciła, że nie ma obowiązku wykazywać, że faktycznie wykonywała pracę przymusową, a jedynie ze względu na wiek w momencie deportacji winna wykazać, że faktycznie została wywieziona na teren III Rzeszy. Wskazała też skarżąca, że taki wniosek wypływa z wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] r. [...]. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na swoją poprzednią argumentację. Dodatkowo stwierdził, że w sprawie został udokumentowany fakt wywiezienia skarżącej i jej pobytu na terenie III Rzeszy. Zdaniem organu ta okoliczność nie jest wystarczająca do przyznania świadczenia, gdyż nie został udowodniony fakt wykonywania przez skarżącą przymusowej pracy. Wskazał przy tym organ, że w świetle treści art. 3 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pieniężne przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy, o której mowa w art. 2. W związku z tym świadczenie pieniężne przysługuje jedynie wtedy, gdy praca była faktycznie wykonywana. Jednocześnie organ przytoczył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdzają taki pogląd. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87 poz.395). Z treści decyzji i odpowiedzi na skargę wynika, że organ administracyjny nie kwestionuje faktu deportacji skarżącej wraz z rodziną na tereny III Rzeszy, nie kwestionuje także tego, że rodzice skarżącej byli deportowani do pracy przymusowej. Błędnie jednak przyjmuje, że osoba małoletnia winna wykazać fakt wykonywania pracy przymusowej w okresie deportacji. Z unormowania powyższego wcale nie wynika, że niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku lub innych przyczyn, wyklucza uznanie, iż wywiezienia dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy. Pogląd taki jest obecnie utrwalony w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2000 r. V SA 674/00). Utrwalony jest także pogląd, że małoletnia osoba deportowana wraz z rodziną do pracy przymusowej nie jest zobowiązana do wykazywania, że faktycznie wykonywała pracę przymusową, jeżeli ze względu na jej wiek wykonywanie takiej pracy nie było możliwe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r. III RN 112/99 - OSNP Nr 20 poz. 736, z dnia 6 kwietnia 2000 r. III RN 143/99 - Wokanda z 2000 r. Nr 9 poz. 31). Wprawdzie w okresie wcześniejszym wypowiadane były w orzecznictwie odmienne poglądy, jednakże okazały się one odosobnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie poglądów tych nie podziela. Jeżeli zatem organ nie kwestionował faktu deportacji, w rozumieniu art. 2 pkt. 2 lit. a cyt. ustawy, nie mógł skarżącej odmówić przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie tylko z tego powodu, że skarżąca nie wykazała, iż faktycznie wykonywała pracę przymusową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organ administracyjny naruszył przepisy prawa materialnego, dokonując błędnej wykładni cytowanego wyżej przepisu. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) - zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącą koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zaskarżona decyzja nie tworzyła po stronie skarżącej żadnych praw i dlatego nie podlegała wykonaniu. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.