II SA/Wr 194/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K., J.L. i B.U. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z bezrobotną żoną i trójką dzieci, jedynym źródłem ich utrzymania jest jego wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 3.500 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: dwa mieszkania o pow. 54 m2 i 50 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,3 ha. Ze złożonych wraz pismem z dnia 17 maja 2011 r. zaświadczeń wynika, że dochód skarżącego za miesiąc marzec i kwiecień wyniósł łącznie brutto 12.952, 81 zł (w tej kwocie mieści się także dodatkowe wynagrodzenie roczne), a wydatki jego rodziny kształtowały się następująco: opłata za wywóz śmieci (za 3 m-ce) - 101, 86 zł; za gaz (za 2 m-ce)- 300, 78 zł; za wodę (za 3 m-ce dla 3 mieszkań)- 373, 54 zł; za energie elektryczną (za 2 m-ce)- 83, 08 zł; za Internet – 70 zł; podatek od nieruchomości (rocznie)- 128 zł; wynajem stancji (300 zł) i koszt utrzymania studiującej córki. Skarżący oświadczył, że posiada zdolność kredytową, a z załączonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że w dniu 13 kwietnia 2011 r. skarżący otrzymał zwrot nadpłaty w podatku dochodowym za rok 2010 w wysokości 4.282 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek tylko częściowo zasługuje na uwzględnienie. Konieczność partycypowania przez skarżącego w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez niego sytuacji materialnej. O zasadności wniosku nie decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy o tym, iż kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy ale obiektywna ocena możliwości finansowych (w szczególności aktualna wysokość dochodu), zarobkowych i majątkowych wnioskodawcy przy uwzględnieniu aktualnych niezbędnych (obiektywnie) dla utrzymania wnioskodawcy miesięcznych wydatków oraz kosztów sądowych jakie musiałby ponieść na danym etapie postępowania (podkreślić należy, iż z uwagi na fakt, że przedmiotowy wniosek skarżący wniósł już po terminie wyznaczonym do uiszczenia wpisu od skargi określone w sentencji zwolnienie nie dotyczy już tego wpisu tylko potencjalnych przyszłych kosztów postępowania np. wpisu sądowego od skargi kasacyjnej). Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny, pożyczka od osób trzecich czy kredyt bankowy). Skarżący przyznał, iż posiada zdolność kredytową, a saldo na jego koncie bankowym na dzień 30 kwietnia 2011 r. wynosiło 3.512, 03 zł. Zaznaczyć należy, iż skarżący w ostatnim czasie oprócz stałego wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy (ok. 3.000 zł) otrzymał dodatkowe wynagrodzenie (tzw. "trzynastkę") w wysokości 2.809, 89 zł oraz zwrot nadpłaty w podatku dochodowym za rok 2010 w wysokości 4.282 zł. Zaś wysokość niezbędnych miesięcznych opłat wraz z czynszem za wynajmowane córce mieszkanie to ok. 700 zł. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Skarżący nie wyjaśnił dlaczego nie wskazał jakie czerpie korzyści z posiadanej nieruchomości rolnej o pow. 1,3 ha oraz z posiadania (jak wskazał we wniosku) drugiego mieszkania o pow. 50 m2. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Można mieć wątpliwości czy przedstawiana we wniosku sytuacja materialna rodziny skarżącego jest tylko następstwem niezawinionych przez nich zdarzeń. Mimo bowiem przedstawiania swojej sytuacji jako złej skarżący nie występował dotychczas o przyznanie jego rodzinie dodatku mieszkaniowego czy innej pomocy społecznej (co świadczyłoby, iż dochód w jego rodzinie przekracza minimum socjalne). Nadto- toleruje on fakt, że jego żona nie podejmuje starań o znalezienie choćby dorywczego zatrudnienia, jak również pełnoletnia córka nie stara się uzyskać stypendium czy znaleźć dorywczą pracę. Na koniec wskazać należy, że w niniejszej sprawie skarżący odpowiadają za uiszczenie kosztów sądowych solidarnie, co oznacza, że zapłata przez jednego z nich opłaty sądowej zwolni z tego obowiązku pozostałych współskarżących. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.