II SA/Wr 195/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Anna Siedlecka (sprawozdawca) Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Kinga Jezierska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwa Ż. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia (...) stycznia 2019 r. nr (...) w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód gruntowych do napełnienia zbiorników I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 207 zł (słownie: dwieście siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z (...).01.2019 r. ((...)) Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Ś. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "organ"), po rozpoznaniu reklamacji Nadleśnictwa Ż. (dalej jako: "skarżący"), określił skarżącemu wysokość opłaty stałej za okres od 1.01.2018 r. do 31.12.2018 r. w kwocie 39 zł za pobór wód gruntowych do napełnienia zbiorników dz. nr (...) i (...), obr. W. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący wniósł reklamację od informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za 2018 r. w wyliczonej powyżej wysokości. Organ zaznaczył, że jest to już druga decyzja w sprawie, ponieważ wcześniejsza decyzja z (...).04.2018 r. została uchylona wyrokiem tutejszego Sądu z 12.09.2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 475/18). Organ wyjaśnił, że celem wykonania wskazań zawartych w wyroku wezwano skarżącego do przedłożenia dowodów potwierdzających, że dokonywanie poboru wody do zbiorników następuje tylko i wyłącznie na potrzeby nawadniania gruntów. Skarżący jednak nie przedłożył żadnych dodatkowych dokumentów. W tych okolicznościach, organ stwierdził, że w sprawie nie znajdzie zastosowania wskazywany przez Nadleśnictwo art. 270 ust. 2 ustawy z 20.07.2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268, ze zm.), dalej jako "u.p.w.", przewidujący ustawowe zwolnienie od opłaty stałej w przypadku poboru wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. W konsekwencji organ uznał, że zobligowany był do ponownego negatywnego rozpatrzenia reklamacji i wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za 2018 r. Określenia opłaty stałej organ dokonał na podstawie art. 271 ust. 3 u.p.w. oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 22.12.2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502). Opłata za pobór wód powierzchniowych do napełnienia zbiorników została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 6680 m³/rok i wynoszącego po przeliczeniu 0.00021182 m³/s. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi, iż nie wykonał on zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn.akt II SA/Wr 475/18 z dnia 12 września 2018 r., który wyraźnie wskazał na naruszenie przepisów prawa procesowego przez organ, przytaczając obszerne fragmenty uzasadnienia wyroku. Organ w istocie wydał podobną do poprzedniej decyzję w sprawie opłaty stałej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego. Kontrolując legalność decyzji Sąd musiał przede wszystkim uwzględnić, że sprawa była już przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez tutejszy Sąd, w wyniku której uchylono poprzednią decyzję organu określającej opłatę stała za pobór wód gruntowych do napełnienia zbiorników (prawomocny wyrok z 12.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 475/18). Zgodnie z art. 153 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej: "p.p.s.a." – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym wyroku. W tym zakresie z dużą dozą pewności można stwierdzić, że organ nie przeczytał z należytym zrozumieniem uzasadnienia do wyroku wydanego w sprawie II SA/Wr 475/18. Z tego też powodu koniecznym staje się przytoczenie obszernych jego fragmentów. Należy więc podkreślić, że Sąd jednoznacznie wskazał, że organ ustalając wysokości opłaty za pobór wód powierzchniowych powinien uwzględnić rzeczywisty pobór wody, a więc korzystanie z usługi wodnej przez użytkownika w danym czasie (str. 4 uzasadnienia wyroku). Organ nie powinien abstrahować od okoliczności konkretnej sprawy powołując się jedynie na wydane uprzednio pozwolenie wodnoprawne w sytuacji, w której z treści tego pozwolenia nie wynika, że pobór wód dla danego celu ma charakter ciągły i trwać będzie przez cały okres na jaki udzielono zezwolenie. Istotne bowiem jest wykazanie, że adresat pozwolenia korzystał w okresie rozliczeniowym z poboru wód. Sąd jednoznacznie stwierdził, że w przypadku braku rzeczywistego korzystania z usługi wodnej w postaci poboru wód, obowiązek określony w art. 268 ust. 1 u.p.w. nie ziszcza się. W kontekście tego stanowiska, zastrzeżenia Sądu wzbudziła zasadność wymierzenia opłaty stałej za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r za pobór wody podziemnej do napełnienia zbiorników. Wskazano, że z treści pozwolenia wodnoprawnego z dnia 4 maja 2009 r. nie wynika bowiem aby czynność "napełnienia" zbiorników miała charakter wielokrotny. Sąd zatem uznał za zasadne przyjęcie, że była to czynność jednorazowa. Organ natomiast w żaden sposób nie wykazał, że do napełnienia zbiorników doszło w 2018r. w sytuacji, gdy pozwolenie wodnoprawne zezwalające na takie napełnienie wydane zostało kilkanaście lat wcześniej. Tym samym ustalenie opłaty stałej w 2018r. za pobór wód dla "napełnienia" stawów – czyli czynności jednorazowej, która ze względu na fakt wydania pozwolenia wodnoprawnego w 2009 r. mogła mieć miejsce wiele lat wcześniej – bez wykazania przez organ, że taki sposób korzystania z usług wodnych istnieje w momencie wydania decyzji, świadczy o nienależytym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i podjęciu decyzji bez zbadania wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W ponownie prowadzonym postępowaniu (rozpoznającym reklamację) powinnością organu administracyjnego było jedynie ustalić znaczenie treści pkt I ppkt 2 decyzji Starosty Ż. z dnia (...) maja 2009 r., w szczególności czy pobór wody odbywa się w sposób ciągły, czy też nastąpił jednorazowo, a jeśli tak to kiedy. W istocie zatem należało ustalić, czy w roku 2018 doszło do napełnienia zbiorników. Jeżeli taka sytuacja nie miała miejsca, wówczas należało przyjąć, że była to czynność jednorazowa, która mogła zaistnieć wiele lat wcześniej i w konsekwencji należało uznać brak korzystania z usługi wodnej w postaci poboru wód. Tymczasem analiza przedłożonych akt administracyjnych oraz motywów kwestionowanej decyzji prowadzi do wniosku, że organ tej kwestii w ogóle nie rozważał. Z niewiadomych Sądowi powodów, ograniczając się do wezwania z 4.12.2018 r., organ zobowiązał stronę skarżącą do przedłożenia dodatkowych dowodów celem wykazania wykorzystywania zbiornika, a co za tym idzie dokonywania poboru wody do tego zbiornika, tylko i wyłącznie na potrzeby nawadniania gruntów. Takie jednak wykonanie wskazań wynikających z prawomocnego wyroku II SA/Wr 475/18, pozostaje w oczywistej sprzeczność z jego treścią. Sąd odnosząc się bowiem do zarzutów skargi podważających zasadność obciążania strony skarżącej opłatą stałą stwierdził, że z treści pozwolenia wodnoprawnego nie wynika aby pobór wód odbywał się dla celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb. W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, przesądzono wówczas brak spełnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie w sprawie zwolnienia z art. 270 ust. 2 u.p.w. Lektura przywołanego fragmentu uzasadniania jednoznacznie wskazuje, że Sąd kwestię sposobu wykorzystania zbiornika rozstrzygnął i w tym zakresie uznał zarzuty skargi za bezpodstawne. W ponownie prowadzonym postępowaniu nie było zatem potrzeby w tym zakresie prowadzić jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Reasumując dotychczasowe rozważania należy podkreślić, że obowiązkiem organu było jedynie wyjaśnić zasadność obciążenia strony skarżącej opłatą stałą za pobór wód gruntowych do napełnienia zbiorników. Organ zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych w tym zakresie. Jednocześnie może wydawać się swoistą oczywistością w kontekście treści art. 7 i art. 77 k.p.a. stwierdzenie o tym, że to organ administracyjny ma obowiązek z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie przez uwzględnienie w procesie wyjaśniania istotnych okoliczności sprawy, natomiast na stronie spoczywa co najmniej obowiązek informacyjny w stosunku do organu administracyjnego co do okoliczności istotnych w sprawie oraz obowiązek złożenia odpowiedniego środka dowodowego, jeżeli strona jest jego wyłącznym dysponentem. Zgodnie bowiem z art. 273 ust. 6 u.p.w. w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Z powyższego wynika, że złożenie reklamacji, której organ nie zamierza uwzględnić, uruchamia postępowanie administracyjne podlegające regułom k.p.a. Takie postępowanie prowadzone jest już w momencie złożenia reklamacji. Powinno być ono zatem poprzedzone przeprowadzeniem wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, spełniającego rygory przewidziane w szczególności w art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 79a, art. 80 i art. 81 k.p.a. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni zatem ponownie wskazania wyroku tutejszego Sądu z 12.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 475/18, stosując przy tym reguły procesowe wynikające z przepisów k.p.a. Wobec powyższego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.