II SA/Wr 1957/01

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1957/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: NSA Jolanta Sikorska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Szpitala Powiatowego im. [...] w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego pokrycia kosztów leczenia szpitalnego W. B. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w B., powołując się na art. 38 ust. 1 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa i uchwałę nr [...]z dnia [...] r. Rady Miejskiej w B. w sprawie upoważnienia Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. do wydawania decyzji administracyjnych, po rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej Szpitala Powiatowego im. [...] w S. w sprawie pokrycia kosztów leczenia szpitalnego W. B. w kwocie [...]zł, umorzył postępowanie, ponieważ żądanie nie pochodzi od strony. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż pismem z dnia [...]r. strona skarżąca zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o zwrot kosztów leczenia szpitalnego W. B. oraz że W. B. był mieszkańcem B. do dnia [...]r. Organ podniósł, iż z art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że wydanie decyzji w zakresie pomocy społecznej wymaga uprzednio przeprowadzenia wywiadu i z uwagi na to, że Ośrodek nie ma możliwości przeprowadzenia wywiadu, wydano decyzję umarzającą postępowanie. W odwołaniu od tej decyzji strona skarżąca wniosła o ustosunkowanie się do przedmiotowej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podnosząc, że w sprawie bezspornym było, iż W. B. od [...] do [...] przebywał na Oddziale Chirurgicznym Szpitala Powiatowego w S. oraz że koszt jego leczenia wyniósł [...] zł i że – jak podał w swym wniosku Szpital – ostatnim miejscem zamieszkania W. B. była B., wywiódł, iż zasadnicze znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy Szpitalowi Powiatowemu w S. przysługuje prawo strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania świadczeń z pomocy społecznej i czy może on skutecznie domagać się wydania przez organ I instancji decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Powołując się na art. 61 § 1 kpa organ odwoławczy stwierdził, że tylko strona ma zdolność wszczęcia postępowania w sprawie (z wyjątkiem sytuacji, gdy postępowanie takie może zostać wszczęte z urzędu). Wskazując, iż zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodziło, że przy interpretowaniu art. 61 § 1 i art. 28 kpa nie można pominąć art. 1 § 1 pkt 1 kpa, ponieważ o stronie i możliwości wszczęcia przez nią postępowania można mówić jedynie w odniesieniu do postępowania przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Tylko bowiem gdy żądanie w sprawie indywidualnej załatwianej w formie decyzji administracyjnej zostało wniesione do właściwego organu administracji publicznej przez osobę będącą stroną w tym postępowaniu, organ zobowiązany jest do merytorycznego załatwienia sprawy w formie decyzji. Kolegium stwierdziło, że należy także mieć na uwadze, iż pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego. Powołując się na unormowania ustawy o pomocy społecznej wywiodło, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż zakład opieki zdrowotnej, który udzielił świadczeń zdrowotnych, uprawniony jest do występowania z żądaniem wydania decyzji administracyjnej określającej przyznanie mu zwrotu tych świadczeń z pomocy społecznej. Z tych względów organ odwoławczy uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za zasadne. Na powyższą decyzję Szpital Powiatowy im. [...] w S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie art. 28 kpa przez odmówienie skarżącemu prawa do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji i prawa do działania w imieniu zainteresowanego, który domaga się świadczenia z opieki społecznej; 2) naruszenie art. 38 ust. 1 i art. 44 ustawy o pomocy społecznej przez przyjęcie, że skarżący nie działał za zgodą strony w postępowaniu administracyjnym; 3) naruszenie prawa procesowego przez organ I instancji mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - art. 7 kpa przez nie wyjaśnienie okoliczności uzasadniających prawo W. B. do zwrotu kosztów leczenia z opieki społecznej; - art. 10 kpa przez uniemożliwienie stronie i skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów; - art. 104 § 2 kpa przez nie rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty – przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia z opieki społecznej; - art. 105 kpa przez brak podstaw do umorzenia postępowania i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podano, że w postępowaniu administracyjnym skarżący działał za zgodą W. B., opierając się na art. 38 ust. 1 i art. 44 ustawy o pomocy społecznej, które to przepisy odbiegają od ogólnej reguły normy art. 28 kpa. Zdaniem strony skarżącej oświadczenie woli – zgoda strony na działanie w jej imieniu – należy ocenić w świetle art. 60 kc. Skarżący Szpital podniósł ponadto, iż organ I instancji "Podając błędną podstawę prawną umorzył postępowanie z powodu tego, że nie pochodzi od strony a w uzasadnieniu twierdzi, że nie może przeprowadzić wywiadu środowiskowego i dlatego umarza postępowanie". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Sporne w niniejszej sprawie jest to, czy Szpital Powiatowy im. [...] w S. mógł skutecznie złożyć wniosek w sprawie pokrycia kosztów leczenia szpitalnego W. B. Przepis art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) stanowi, iż świadczenia pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego bądź innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu pomoc społeczna może być udzielana z urzędu. W myśl art. 44 cytowanej ustawy odwołanie od decyzji w sprawie świadczeń pomocy społecznej może złożyć również inna osoba za zgodą osoby ubiegającej się o świadczenie. Mając na uwadze unormowania zawarte w przytoczonych przepisach nie można uznać za prawidłową zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przepis art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dawał stronie skarżącej prawo do skutecznego złożenia wniosku w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej W. B., jeżeli skarżący Szpital dysponował zgodą osoby zainteresowanej. Przepis art. 44 cytowanej ustawy dawał natomiast Szpitalowi prawo do złożenia odwołania od wydanej na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej decyzji dotyczącej W. B. – również za jego zgodą. Zamiast umarzać postępowanie w sprawie organ administracyjny winien był ustalić, czy Szpital Powiatowy w S. dysponuje zgodą W. B. do złożenia stosownego wniosku. Niezależnie od powyższego wniosek strony skarżącej mógł również stanowić sygnał dla organu pomocy społecznej do udzielenia W. B. pomocy z urzędu, tym bardziej, że chodziło o świadczenie związane bezpośrednio z ratowaniem jego zdrowia. Ponadto, jak trafnie zauważono w skardze, organ I instancji umorzył postępowanie stwierdzając, że żądanie nie pochodzi od strony, jednak w uzasadnieniu podał, iż wydanie decyzji w zakresie pomocy społecznej wymaga uprzednio przeprowadzenia wywiadu i z uwagi na to, że Ośrodek nie ma możliwości przeprowadzenia wywiadu, wydano decyzję umarzającą postępowanie. Pomiędzy rozstrzygnięciem organu I instancji i jego uzasadnieniem zachodzi zatem sprzeczność. Nie została jednak ona dostrzeżona i wyjaśniona przez organ odwoławczy. Powyższe uchybienia naruszają zarówno przepisy postępowania, jak również wskazane wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej i niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) – orzeczono jak w sentencji. W myśl art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie jednak nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie tworzyły po stronie skarżącego Szpitala żadnych praw, ani nie nakładały na niego żadnych obowiązków. Nie miały zatem cech wykonalności.