II SA/Wr 1969/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G. na decyzję Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. na rzecz skarżącego kwotę 10 /dziesięć/ zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczeniem Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. G. od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. w sprawie uznania w grupie I - zdolny do służby wojskowej - kategoria A, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 26 ust. 1 i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. nr 4 poz. 16/ oraz § 6 pkt 1 i § 32 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.06.1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach /Dz.U. nr 57 poz. 278/ z późniejszymi zmianami /Dz.U. z 1994r. nr 31 poz. 113/, utrzymano w mocy zaskarżone orzeczenie. W motywach uzasadnienia podano, że stwierdzone schorzenia oraz obecny stopień ich nasilenia ustalony w wyniku przeprowadzonych badań lek. - specjalistycznych /2-krotnie ortopedyczne, laryngologiczne/ tj.: 1) Biodro "trzaskające" prawe o miernym nasileniu nie upośledzające funkcji stawu i kończyny wg § 78 p. 8. 2) Przewlekłe ropne zapalenie migdałków podniebiennych nieznacznie upośledzające sprawność ustroju wg § 27 p. 1. 3) Skrzywienie przegrody nosa nie upośledzające drożności nosa wg § 26 p. 3 z załącznika nr 1 do w/w rozp. MON kwalifikują do wyżej ustalonej kategorii zdolności. W skardze na to orzeczenie do sądu administracyjnego M. G. zwrócił uwagę, że wcześniejsze orzeczenia dotyczące zdolności do służby wojskowej /z [...]r. i [...]r./ zawierały inne medyczne kwalifikacje jego zdolności do służby wojskowej. Zarzucił, że zaskarżone orzeczenie wydano z naruszeniem przepisów rozporządzenia MON z 10 czerwca 1992r., powołanego wyżej - bez wymaganej dokumentacji leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej, a także, bez przeprowadzenia wnikliwych badań lekarskich, zwłaszcza że według dotychczasowych różnych orzeczeń komisji lekarskich może być orzeczona zarówno kategoria "A" jak i "D" zdolności do służby wojskowej. Schorzenie uniemożliwia mu wykonywanie skoków, biegów, podnoszenia ciężarów i kwalifikuje się do leczenia operacyjnego. Ponadto w orzeczeniu pierwszoinstancyjnym rozpoznano "przewlekłe, ropne zapalenie migdałków podniebiennych /bez §/, natomiast, w orzeczeniu zaskarżonym - bez badania - przewlekłe, ropne zapalenie migdałków podniebiennych nieznacznie upośledzające sprawność ustroju /§ 27 p. 1/. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację. Stwierdzono ponadto, że w wyniku badania przez chirurga ortopedę - traumatologa rozpoznano biodro "trzaskające" prawe o miernym nasileniu nie upośledzające funkcji stawu i kończyn, co mieści się w pojęciu § 78 p. 8 załącznika nr 1 do powołanego wcześniej rozporządzenia, a nie - jak twierdzi życzeniowo skarżący - do § 78 p. 2 lub 3, ponieważ w tym przypadku nie ma mowy o zniekształceniach w obrębie stawu. Badanie specjalistyczne zapisane w karcie skierowania to także dokumentacja z poradni specjalistycznej. Przewlekłe ropne zapalenie migdałków podniebiennych wojskowe komisje lekarskie kwalifikują "bez §", gdyż brak odpowiedniego paragrafu w załączniku do rozporządzenia, lub też według paragrafu najbardziej zbliżonego pojęciowo, a więc w tym wypadku § 27 p. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej. Wypełniają one zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwości naruszeń praw obywatelskich w tej sferze /por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2.XII.1994r. - III AZP 8/94, wyrok NSA z dnia 1.X.1998r. - III SA 7225/98/. W rozpatrywanej sprawie zadaniem komisji lekarskich było określenie zdolności poborowego M. G. do służby wojskowej. Rozstrzyganie o zdolności do czynnej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu. Nie może więc budzić wątpliwości, że w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania, m.in. art. 6, 7, 80, 107, a także art. 139. Szczególne zasady określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zostały unormowane w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 grudnia 1992r., wydanym na podstawie art. 26 ust. 4 i art. 70 ust. 1 w zw. z art. 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Do skargi skarżący dołączył dwa orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) z dnia [...]r. uznające go za czasowo niezdolnego do pełnienia zasadniczej służby wojskowej. Stwierdzone schorzenie: § 78 pkt 3 - zniekształcenia w obrębie wielkich stawów kończyn - kat. B12; 2) z dnia [...]r. uznające go za czasowo niezdolnego do służby wojskowej. Stwierdzone schorzenie: § 78 pkt 2 - zniekształcenia w obrębie wielkich stawów kończyn - kat. B6. W zaskarżonym orzeczeniu z dnia [...]r. uznano skarżącego za zdolnego do służby wojskowej. Stwierdzone schorzenie: § 78 pkt 8 - biodro trzaskające prawe o miernym nasileniu nie upośledzające funkcji stawu i kończyn. Należy zauważyć, że w wymienionych orzeczeniach wydanych przez biegłych lekarzy zawarto trzy różne kwalifikacje chorób i ułomności wpływających na ocenę zdolności skarżącego do służby wojskowej: 1) zniekształcenie w obrębie wielkich stawów kończyn nieznacznie upośledzające sprawność ustroju - § 78 pkt 3 - kat. B12; 2) zniekształcenie w obrębie wielkich stawów kończyn - bez upośledzenia sprawności ustroju - § 78 pkt 2 - i uznano skarżącego za czasowo niezdolnego do służby wojskowej; 3) zmiany zwyrodnieniowe stawów nie upośledzające sprawności ruchowej - § 78 pkt 8 i przyznano skarżącemu kat. A. Mimo, że w odwołaniu i przede wszystkim w skardze M. G. zwrócił uwagę na różne kwalifikacje chorób przyjmowane przez komisje lekarskie w wymienionych decyzjach, jak i wypływające z nich konsekwencje w zakresie oceny zdolności do służby wojskowej, to organ nie dokonując merytorycznej oceny zasadności tych orzeczeń /potwierdzonych każdorazowo przez komisje lekarskie/ uznał je w odpowiedzi na skargę za przejaw życzeniowego myślenia skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie w pełni odpowiada wymogom ustawowym, stawianym decyzji organu II instancji. Zgodnie z § 19 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać rozpoznanie lekarskie, ustalenie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób czy ułomności - określenie ich związku ze zdolnością do służby wojskowej, oraz szczegółowe uzasadnienie orzeczenia /podkr. WSA/ i pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Z uwagi na zasadę wyrażoną w art. 140 k.p.a. powyższe wymogi formalne, w tym obowiązek szczegółowego uzasadnienia orzeczenia, mają również zastosowanie do orzeczeń wydanych przez okręgowe wojskowe komisje lekarskie. Ponieważ omawiana ustawa o powszechnym obowiązku obrony ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić przy tym należy, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego /art. 15 k.p.a./ wynika obowiązek organu odwoławczego do rozpatrzenia sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że organ II instancji ma obowiązek dokonać merytorycznej /faktycznej i prawnej/ oceny zasadności kwestionowanej decyzji i rozpatrzyć wszystkie żądania strony, w tym podnoszone w odwołaniu, oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Na gruncie przepisów o powszechnym obowiązku obrony wyrazem powyższej zasady dwuinstancyjności jest treść § 32 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia /por. też art. 138 k.p.a./. Powyższych wymogów nie spełnia uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, w którym stwierdzono jedynie ogólnikowo, że odwołanie zostało rozpatrzone na podstawie wyników badań lekarsko-specjalistycznych, nie wyjaśniając przyczyn wyprowadzenia z treści tych badań odmiennych od wcześniejszych komisji lekarskich kwalifikacji chorób i ułomności wpływających na ocenę zdolności skarżącego do służby wojskowej, nie ustosunkowano się także do treści wcześniejszych orzeczeń zawierających odmienne niż w zaskarżonym orzeczeniu rozpoznania lekarskie uniemożliwiające /czasowo/ zdolność skarżącego do służby wojskowej. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 w zw. z art. 97 § 2 powołanej ustawy - Przepisy wprowadzające ... Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż orzeczenie o zdolności do służby wojskowej stwierdza tylko istnienie pewnego stanu faktycznego i nie nadaje się wykonania.