II SA/Wr 1981/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant : referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez U. K. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] wydana w oparciu o przepisy art. 6c ust. 2 pkt 3, art. 37n ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2001r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. nr 6 poz. 56 z 2001r), w zw. z art. 138 par.1 kodeksu postępowania administracyjnego, a utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] w sprawie utraty przez stronę z dniem 6 czerwca 2002r. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ odwoławczy ustalił, że strona nabyła prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 6 września 2001r. W dniu 18 lipca 2002r. Powiatowy Urząd Pracy w K. otrzymał orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzekające o zaliczeniu strony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z treści tego orzeczenia wynikało, że U. K. wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wobec czego decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta K. orzekł o utracie przez stronę prawa do świadczenia przedemerytalnego, a to z uwagi na niespełnienia warunków do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentował, że w myśl art. 37n ust. 1 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem niespełnienia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, a więc z chwilą utraty statusu bezrobotnego. Organ wyjaśnił, że ustawowa definicja bezrobotnego zawarta w cyt. przepisie określa tym pojęciem m.in. osobę niezatrudnioną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym zakresie czasu obowiązującym w danym zawodzie z zastrzeżeniem przepisu zawartego pod literą g – stanowiącym, iż bezrobotnym może być osoba niepełnosprawna, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia, co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie. Z treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynikało natomiast, że U. K. nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, w związku z czym nie spełnia warunków do zarejestrowania jako osoba bezrobotna, a tym samym nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. W skardze U. K. podniosła, że spełniała warunki do przyznania jej świadczenia przedemerytalnego stanowiącego dla niej jedyne źródło utrzymania, a orzeczenie o niepełnosprawności uzyskane po decyzji o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego nie może ją tego świadczenia pozbawić. Zwróciła uwagę na niespójne i niejasne przepisy, których niezrozumienie lub nieznajomość doprowadziła do wydania przez organy administracji publicznej niekorzystnych dla niej decyzji. Podniosła, że została nieprawidłowo pouczona w Powiatowym Urzędzie Pracy o skutkach orzeczenia o niepełnosprawności i zasadach przyznawania zasiłków pielęgnacyjnych i rent. Organ wnosił o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. to w oparciu o art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 czerwca – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w przepisie par. 1 cyt. przepisu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (par. 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Z zasady, że sąd administracyjny ocenia czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999r. sygn III SA 4731/97 – LEX 37180). Zgodzić się należało w pierwszym rzędzie z organami, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 37 k ust. 1 i art. 37n ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r., nr 58, poz. 514), zwaną dalej ustawą, obowiązujący w dacie rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej, tj. w dniu 5 września 2001r., w brzmieniu: Świadczenie przedemerytalne przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 9, osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1, z 1995 r. Nr 87, poz. 435, z 1996 r. Nr 5, poz. 34, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000 r. Nr 48, poz. 550). Natomiast zgodnie z brzemieniem przepisu art. 37n omawianej ustawy - prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem niespełnienia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przepis ten uzależnia zatem prawo do zasiłku i świadczenia przedemerytalnego od spełniania przez stronę przesłanek wynikających z powołanego przepisu art. 1. Oznacza to, że świadczenie przedemerytalne przysługuje jedynie osobie posiadającej status bezrobotnego, a więc osobie niezatrudnionej, niewykonującej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, zarejestrowanej we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) urzędzie pracy jeżeli m.in. kobieta nie ukończyła 60 lat, nie nabyła prawa do emerytury lub renty. Status bezrobotnego zachowuje osoba niepełnosprawna, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.g powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z lektury akt wynika, że skarżąca w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy spełniała warunki do uznania jej za osobę bezrobotną, jak również spełniała warunki do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego w rozumieniu art. 37k komentowanej ustawy. Jednakże wydana decyzja przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. i orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji bez wskazań do zatrudnienia ze względu na stan zdrowia spowodowała, że skarżąca przestała spełniać warunki do posiadania statusu bezrobotnego wymagane przepisem art. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Stanowisko takie zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.03.1998r. sygn. II SA 101/98 Lex nr 41485 stwierdzając, że jeżeli skarżąca z powodu stanu zdrowia jest niezdolna do pracy, to z tego powodu może jej przysługiwać renta inwalidzka, a nie zasiłek dla bezrobotnych – a w rozpatrywanej sprawie świadczenie przedemerytalne. Porównaj też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.05.1998r. sygn. II SA 443/98 Lex 41858, w którym sąd uznał, że niezdolność do odbywania podróży i ewentualnych dojazdów do pracy oznacza tym samym niespełnienie warunków do uznania za osobę bezrobotną. Wprawdzie osoby pobierające zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne nie mają obowiązku zgłaszania się do powiatowego urzędu pracy w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy - art. 37ł ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, muszą jednakże w ocenie Sądu, spełniać wyżej wskazane warunki określone w art. 2 ustawy pozwalające na uzyskanie statusu bezrobotnego. Zdaniem sądu, należy podnieść, że świadczenie przedemerytalne przyznawane i wypłacane przez powiatowe urzędy pracy z środków pochodzących z budżetu państwa w ramach dotacji dla Funduszu Płacy jest świadczeniem zastrzeżonym dla bezrobotnych w związku z realizacją celu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - tj łagodnienie skutków bezrobocia (w tym np. zagwarantowanie osobom w wieku przedemerytalnym i posiadający wymagany staż pracy określony w ustawie świadczeń do czasu uzyskania emerytury), w żadnym razie nie jest to świadczenie z zakresu któregokolwiek z rodzajów ubezpieczeń społecznych. Uwzględniając powyższe, przy odrzuceniu argumentów natury słusznościowej należy uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) w związku z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. nr 153 poz. 1269) , należało orzec jak w sentencji.