II SA/Wr 199/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca) Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędzia WSA Alicja Palus po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 21 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o wyłączenie sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza od orzekania w sprawie ze skargi J. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania budynku wielorodzinnego postanawia: odmówić wyłączenia sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza od orzekania w sprawie. Podczas rozprawy w dniu 25 kwietnia 2018 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza od orzekania w sprawie. W pisemnym uzasadnieniu tego wniosku złożonym w dniu 8 maja 2018 r. (data nadania przesyłki) skarżący wskazał, że zachodzą okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie. Skarżący powołał się na wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sądu i wskazał, że wniosek o wyłączenie sędziego jest jedną z gwarancji rozpatrzenia sprawy przez bezstronny sąd. Prawo strony w tym zakresie jest gwarantowane również w art. 6 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Następnie skarżący podniósł, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06 w dniu 27 listopada 2007 r. sędzia Mieczysław Górkiewicz jako sędzia referent oddalił skargę (zob. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 1797/08). Natomiast w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 514/09 w dniu 28 stycznia 2010 r. jako przewodniczący składu orzekającego sędzia Mieczysław Górkiewicz oddalił skargę, pomimo że w sprawie doszło do naruszenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1036/10). W sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 31/15 w dniu 31 maja 2016 r. będąc w składzie orzekającym sędzia odmówił uzupełnienia wyroku (zob. postanowienie NSA z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II OZ 1037/16). W sprawie o sygn. akt II SA/Wr 727/16 w dniu 14 lutego 2017 r. jako przewodniczący składu orzekającego sędzia oddalił skargę uznając, że skarżący nie ma przymiotu strony. W sprawie o sygn. akt II SA/Wr 229/17 w dniu 20 lutego 2018 r. sędzia będąc członkiem składu orzekającego oddalił skargę, uznając, że skarżący nie ma przymiotu strony, choć w decyzji Burmistrza J. z dnia [...] oraz w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] w przedmiocie warunków zabudowy skarżący ma przyznany przymiot strony dotyczącej decyzji Starosty O. z dnia [...]. Następnie skarżący przedstawił argument, że udział sędziego Mieczysława Górkiewicza w orzekaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 718/17, która dotyczy tego samego pawilonu handlowo-usługowego, budzi wątpliwości co do jego bezstronności. Jest to przesłanka, która umożliwia wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. Skarżący stwierdził, że bezstronność łączy się z obiektywizmem. Oznacza ona brak uprzedzeń, a bezstronnym jest ten, kto kieruje się obiektywizmem, czyli nie jest stronniczy. Pojęcie to odnosi się zarówno do stosunku sędziego do stron jak i do przedmiotu sprawy. Natomiast w dniu 11 maja 2018 r. sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz złożył pisemne oświadczenie, że w tej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 ww. ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a., zgłaszający wniosek o wyłączenie sędziego powinien uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Sąd przyjął, że uprawdopodobnienie oznacza uwiarygodnienie okoliczności przemawiających za koniecznością odsunięcia sędziego od rozpatrywania konkretnej sprawy. Z uwagi na to, że wyłączenie sędziego nie ma charakteru automatycznego, tylko wyjątkowy, wnioskodawca powinien przedstawić konkretne okoliczności przemawiające za wyłączeniem sędziego, czy też motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Jednak powodem takim nie jest niewłaściwy, zdaniem skarżącego, sposób orzekania sędziego w innych sprawach, gdyż nie wykazuje to bezpośredniego związku z zagrożeniem bezstronności sędziego w innej sprawie (zob. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2016 r., I OZ 203/16, z glosą W. Piątka, OSP z 2017 r. Nr 4, poz. 38). W niniejszej sprawie strona skarżąca przyczyny wyłączenia sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza upatruje w tym, że sędzia w innych sprawach z udziałem skarżącego prezentował niekorzystne lub – jak twierdzi skarżący – zmienne poglądy prawne na temat tego, czy skarżącemu służy przymiot strony w poszczególnych postępowaniach administracyjnych. Wobec tak sformułowanej argumentacji skarżącego wskazać należy, że postępowania administracyjne w przedmiocie warunków zabudowy, udzielenia pozwolenia na budowę czy też udzielenia pozwolenia na użytkowanie, a także w przedmiocie samowoli budowlanej, mają odrębne podstawy prawne wynikające z odnośnych przepisów prawa administracyjnego. Z tego zaś względu odmiennie kształtuje się katalog stron tych postępowań w zależności od podstawy prawnej działania organu administracji publicznej. Trudno więc z tego powodu twierdzić, że właściwe byłoby, żeby sędzia orzekający w sprawie legalności decyzji administracyjnych wydanych na podstawie różnych przepisów prawa stale prezentował pogląd korzystny dla strony skarżącej (w jej mniemaniu). Składając wniosek o wyłączenie sędziego w niniejszej sprawie skarżący oparł się na założeniu, że skoro sędzia wydał w innej jej sprawie niekorzystny dla niego wyrok, to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musiałaby jednak w niniejszej sprawie uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie sędziego, którego wyłączenia żąda i mających wpływ na obiektywizm jego działania. Nadto skarżący musiałby wykazać, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczy, będzie zależny od tych właśnie okoliczności. Nie można pominąć, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82). Dalej Sąd wskazuje, że ocena pracy danego sędziego jako członka składu orzekającego w konkretnej sprawie dokonywana pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada więc zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający w danej czy innej sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNAP z 1997 r. Nr 4, poz. 59). Dlatego też wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (tak: postanowienie NSA z dnia z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA z 2008 r. Nr 6, poz. 97). Zdaniem Sądu prezentowanie przez sędziego określonego poglądu prawnego nie stanowi o braku obiektywizmu, ale wynika z istoty sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sędziów w sądach, co polega w zasadzie wyłącznie na prezentowaniu poglądów prawnych na gruncie konkretnych spraw. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że we wniosku nie wykazano, aby istniała jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem w niniejszej sprawie. Analiza argumentów zawartych we wniosku nie potwierdziła, że obiektywnie zachodzi w sprawie którakolwiek z okoliczności wymienionych w art. 18 lub art. 19 p.p.s.a. Ponadto Sąd wziął pod uwagę, że sędzia Mieczysław Górkiewicz złożył na piśmie oświadczenie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Brak było podstaw, by negować złożone w niniejszej sprawie oświadczenie, tym bardziej, że – jak to już wykazano – zarzuty skarżącego nie były poparte przekonującą argumentacją. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.