II SA/Wr 20/11

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi C. W. i J. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia ... w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, łączny ich dochód wynosi 3.035 zł netto, cierpią na liczne schorzenia, a posiadana nieruchomość rolna o pow. 2,88 ha leży odłogiem. W piśmie z dnia 7 lutego 2011 r. skarżący oświadczył, że jest z żoną po rozwodzie, nieruchomość rolną oddał sąsiadowi w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku, a posiadana nieruchomość (w tym dom) obciążona jest ostrzeżeniem o zakazie jej zbywania. Skarżący poinformował, że jego wydatki kształtują się następująco: opłata za gaz- 16 zł; za energię elektryczną- 63 zł; za wodę + śmieci- 45 zł; koszt lekarstw- 200 zł; za telefon- 58 zł; koszt opału- 45 zł; koszt ubezpieczenia (na życie, gospodarstwa i samochodu)- ok. 142 zł; za RTV- 17 zł; koszt paliwa- 195 zł; koszt żywności – 2.150 zł. Dodał, że jeśli nie może być zwolniony z opłaty sądowej, to ma nadzieję, że będzie to kwota minimalna i adekwatna do jego możliwości finansowych. Podniesione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Konieczność partycypowania przez skarżącego w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez niego sytuacji materialnej, w szczególności, iż sam wnioskodawca oświadczył, że będzie w stanie uiścić opłatę sądową o ile będzie to "kwota minimalna i adekwatna do jego możliwości finansowych". W ocenie Sądu opłata sądowa w wysokości 50 zł jest właśnie taka kwotą. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 2 i §3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a, orzekł jak w sentencji.