II SA/Wr 20/16

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi . M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma 76 lat i otrzymuje dochody z tytułu emerytury w wysokości około [..] zł neto. W chwili obecnej mieszka u siostry lecz partycypuje w opłatach za media w kwocie 1000 zł. Od [...] r. jest pod stałą opieką medyczną i przyjmuje leki. Pomaga mu siostrzeniec, który zamieszkuje w innej miejscowości. Bez pomocy rodziny nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Nie posiada środków na zakup odzieży. Nie posiada również środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi w wysokości 200 zł i w tym zakresie nie może liczyć na pomoc rodziny, a ponadto brak opłaconego wpisu uniemożliwi mu dochodzenie swoich racji. Podał, że posiada oszczędności w wysokości [..] zł przeznczone na jego pochówek. Wydatki związane z utrzymaniem wynoszą: wyżywienie 800 zł, prąd, gaz, nieczystości, TV, woda 1000 zł, a leki 500 zł, co stanowi łącznie kwotę 2300 zł. Nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych i wierzytelności. W odpowiedzi na pismo referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. wzywające do nadesłania wyjaśnień i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej skarżący pismem z dnia 8 lutego 2016 r. ponownie podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz że nie posiada dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury, kopii rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące i że nie posiada środków transportu. Nie wyjaśnił jakie jest źródło finansowania stałych opłat przewyższających jego miesięczne dochody. Kolejnym pismem z dnia 12 lutego 2016 r. skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł netto. Zamieszkuje w części domu udostępnionej przez siostrę, która pobiera emeryturę w wysokości około [...] zł netto. Emerytura skarżącego jest w całości przeznaczona na codzienne utrzymanie. Ponownie podał, że na wyżywienie przeznacza 800 zł, a na rachunki za mieszkanie i drobne naprawy urządzeń domowych i budynku 1000 zł, zaś na leki 500 zł. Siostrzeniec przekazuje mu niektóre leki. Wraz z siostrą nie posiadają środków transportu ani wartościowych ruchomości. W chwili obecnej nie jest w stanie uiści wymaganej kwoty. Jego miesięczne dochody są przeznaczone na bieżące utrzymanie, a wydatki nierzadko przekraczają wysokość jego miesięcznego świadczenia. Bez wsparcia rodziny nie jest stanie normalnie funkcjonować i zaspokajać niezbędnych potrzeb. Do tego pisma dołączył wydaną w ubiegłym roku decyzję ZUS ustalającą skarżącemu wysokość emerytury, z której wynika, że kwota wypłacanego świadczenia wynosi [...] zł i że skarżącemu przysługuje do tej emerytury również dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści przepisu art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do tych przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy określające przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy na wniosek strony. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Skarżący bowiem posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury w wysokości około [...] zł neto miesięcznie, a ponadto wraz z tą emeryturą otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, co stanowi łącznie kwotę [...] zł netto miesięcznie. Wysokość dochodów skarżącego z tytułu emerytury i dodatku pielęgnacyjnego oraz wysokość wykazanych oszczędności, nawet jeżeli są one przeznaczone na koszty związane z pochówkiem, pozwala na przyjęcie, że strona posiada środki finansowe na uiszczenie kosztów sądowych, które zresztą będą niższe niż koszty podane przez skarżącego, ponieważ wpis od skargi wynosi 100 zł. Ponadto pozostałe ewentualne koszty sądowe obejmujące np. ewentualny wpis od zażalenia 100 zł czy ewentualny wpis od skargi kasacyjnej 100 zł, które mogą dotyczyć dalszego toku postępowania sądowego, wystąpią sukcesywnie, w pewnych odstępach czasu, co oznacza że skarżący będzie w stanie je ponieść dysponując stałym źródłem dochodu. Istotna jest również okoliczność, że skarżący, mimo że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe zamieszkuje u siostry, która także posiada odrębne stałe źródło dochodu z tytułu renty w kwocie [...] zł, co również pozwala przyjąć, że skarżący posiadający stałe źródło dochodu jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Natomiast wykazane przez stronę skarżącą wydatki związane z jej utrzymaniem obejmujące wydatki mieszkaniowe i wydatki związane z leczeniem w świetle przedstawionej wyżej wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanych oszczędności, nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto wysokość tych wydatków nie została przez skarżącego w żaden sposób udokumentowana. Z tych względów, na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.