II SA/Wr 200/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze sprzeciwu Z. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 20 stycznia 2026 r. Nr SKO.PW/41/17/25 w przedmiocie nakazania wykonania określonych prac oddala sprzeciw. Zakwestionowaną sprzeciwem decyzją z dnia 20 stycznia 2026 r. (Nr SKO.PW/41/17/25) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: Kolegium, SKO, organ odwoławczy) uchylił decyzję Burmistrza Gminy i Miasta G. (dalej: organ I instancji, Burmistrz) z dnia 17 lipca 2025 r. (Nr WT.OŚ. 6331.57.2021/2022/2023/2024), którą: 1) nakazano R. C. likwidację betonowej podmurówki wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] graniczącej z działką nr [...] obręb R., 2) nakazano R. C. na terenie stanowiącym jej własność gruntach udrożnienie odpływu drenażu odwadniającego budynki Z. G. poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego oraz 3) ustalono termin wykonania powyższych prac na okres 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało podjęte w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2021 r. (Nr WT.OŚ.6331.18.2021) Burmistrz nakazał R. C.: w pkt I zlikwidowanie podmurówki betonowej wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...] i [...], w pkt 2 na terenie stanowiących jej własność gruntów udrożnienie odpływu drenażu odwadniającego budynki Z. G. poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego, oraz ustalił termin wykonania powyższych prac na okres 14 dni od dnia uprawomocnienia się tej decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. C., natomiast SKO uchyliło ją w części oznaczonej jako pkt 2, zaś w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżoną ją w mocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że wszystkie złożone przez strony w toku postępowania odwoławczego wnioski dowodowe zostały uwzględnione. Kolegium odniosło się do zarzutu wskazującego na brak kompetencji organu I instancji do orzekania w niniejszej sprawie, stwierdzając, że jest on nieuzasadniony. W wyniku analizy wniosku Z. G. inicjującego niniejsze postępowanie Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca zmiany stosunków wodnych upatruje w postawieniu na granicy działek muru o wysokości 1,5 m na długości około 20 m, który całkowicie uniemożliwia swobodny spływ wód opadowych, roztopowych i z drenaży budynków zlokalizowanych na działkach nr [...] i nr [...], jak też z działek położonych powyżej (nr [...] i nr [...] ). Zmiany stosunków wodnych Z. G. upatruje we wzniesieniu ogrodzenia betonowego i podmurówki betonowej, które blokują swobodny przepływ wód opadowych podsiąkowych i drenaży. Wobec tak sformułowanego żądania przedmiotem postępowania przed organem I instancji nie było więc urządzenie wodne jakim jest rów melioracyjny. W ocenie Kolegium wątpliwym jednak była możliwość orzekania przez Burmistrza o przywróceniu zasypanego rowu stanowiącego odpływ drenażu odwadniającego budynki, ponieważ rozstrzygnięcie to, zawarte w pkt 2 decyzji organu I instancji obejmowało w istocie renowacje urządzenia wodnego w trybie art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Jak wyjaśniono, w tym zakresie, właściwość Burmistrza została wyłączona w myśl art. 397 ust. 3 pkt 2 lit. a w zw. z art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Konsekwencją tego stwierdzenia musiało być uchylenie decyzji organu I instancji z uwagi na niewłaściwość organu. Kolegium zwróciło uwagę, że decyzją z dnia 20 września 2021 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w L. wypowiedział się w sprawie konsekwencji wynikających z art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne, nakazując skarżącej przywrócenie funkcji urządzenia wodnego tj. rowu melioracyjnego, co spowoduje przywrócenie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych przechodzących z działek nr [...] i nr [...]. Kwestia ostateczności tego rozstrzygnięcia nie ma zdaniem Kolegium znaczenia. Przechodząc do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy Kolegium podkreśliło, że w sprawach dotyczących naruszenia stosunków wodnych podstawowym i nieodzownym dowodem są oględziny. W niniejszym postępowaniu takie oględziny zostały przeprowadzone i wykazały one istnienie po stronie właściciela działki nr [...] płotu betonowego z elementów prefabrykowanych. Stan faktyczny wskazał zablokowanie odpływu wody od strony działki nr [...]. Także na skutek późniejszych czynności procesowych organu ustalono, że w wyniku działań właściciela działki nr [...] i nr [...], polegających na postawieniu podmurówki betonowej ogrodzenia na granicy działki, doszło do zmiany stosunków wodnych i zakłócenia swobodnego spływu wody z działki. Kolegium odwołało się także do opinii biegłego, z której wynika, że wykonanie podmurówki betonowej na trasie naturalnego spływu wód z drenażu odwadniającego budynki spowodowało zmianę stosunku wód na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, gdyż budowla ta, w trwały sposób zamknęła odpływ rowu umocnionego korytkami betonowymi biegnącego od działki nr [...] utrudniając tym samym naturalny odpływ wód powierzchniowych i podpowierzchniowych z działki nr [...] jak również budynków, budowli i placów oraz drenażu odwadniającego fundamenty i piwnice tychże budynków. Biegły wskazał także, że brak odpływu z drenażu odwadniającego powoduje zastoiska wody nasączające grunty na działkach nr [...] i nr [...], powodując tym samym zalewanie piwnic wodami cofającymi się system drenażowym ze względu na zebranie się na granicy działek. Zdaniem Kolegium organ I instancji dysponując dowodem z opinii biegłego jako osoby posiadającej odpowiednie kompetencje z zakresu hydrologii, prawidłowo uznał, że zaistniały podstawy do nałożenia obowiązków o których mowa w art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Kolegium stwierdziło także, że zebrany materiał dowodowy pozwala przyjąć, że doszło do zmiany stosunków wodnych polegających na zmianie natężenia odpływu wód z gruntu sąsiedniego z uwzględnieniem naturalnego kierunku odpływu tych wód przez trwałe zamknięcie ich odpływu, jak też, że nastąpiło to ze szkodą dla gruntów sąsiednich uczestnika postępowania. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe rozstrzygnięcie wniosła R. C., natomiast Sąd po rozpoznaniu skargi wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023r., sygn. akt II SA/Wr 130/22 uchylił zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze, decyzją z dnia 9 października 2023 r. (Nr SKO.PW/41/6/23) uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz wydał decyzję z dnia 17 lipca 2025 r. (Nr WT.OŚ.6331.57.2021/2022/2023/2024), którą: 1) nakazał R. C. likwidację betonowej podmurówki wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] graniczącej z działką nr [...] obręb R., 2) nakazał R. C. na terenie stanowiącym jej własność gruntach udrożnienie odpływu drenażu odwadniającego budynki Z. G. poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego oraz 3) ustalił termin wykonania powyższych prac na okres 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W ustawowym terminie odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła R. C., natomiast SKO uchyliło decyzję Burmistrza z dnia 17 lipca 2025 r. a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium wyjaśniło, iż ustalenie, że zmiana stanu wody na gruncie miała miejsce wymaga poczynienia ustaleń co do tego, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich tj. czy powoduje lub może z wysokim prawdopodobieństwem powodować powstanie szkody. Organ winien opracować czytelny materiał graficzny, który będzie jasno przedstawiał: położenie poszczególnych działek, istotne dla sprawy elementy ich urządzenia (wraz z ich opisem), kierunki spływu wód, kierunki świata itp. Jak wskazano dokonanie koniecznych ustaleń tj. wymaganych w świetle art. 234 ustawy Prawo wodne przekracza wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego pracowników organów administracji. Dlatego też oględziny, nawet kilkukrotne i szczegółowe, jak też zeznania świadków czy oświadczenia właścicieli działek, których dotyczy bezpośrednio spór mogą nie być i bardzo często nie są wystarczające. Potrzebna jest więc wiedza z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, którą trudno zastąpić innego rodzaju dowodami. Tymczasem, okoliczności ustalenia stanu faktycznego nie mogą budzić wątpliwości, a winny być precyzyjne. Dopiero dysponowanie stosowną wiedzą pozwoli na dokonanie właściwej oceny rzeczywistości w zakresie stosunków wodnych na działkach, których sprawa dotyczy. Osoba wiedzę taką mająca jest bowiem w stanie spostrzec rzeczy, które dla osoby nie będącej specjalistą mogą być niezauważalne. Dopiero więc jej stwierdzenia mogą stanowić bazę, w oparciu o którą organy administracji mogą wyciągnąć odpowiednie wnioski w kontekście regulacji zawartej w art. 234 ustawy Prawo wodne, a następnie, w toku ewentualnego dalszego postępowania. Podkreślono jednocześnie, że dowód z opinii biegłego tylko wtedy może stanowić podstawę rozstrzygnięcia, gdy biegły odniósł się do wszystkich zgłaszanych przez strony kwestii - tylko wówczas jego opinia będzie mogła być uznana za wiarygodną. Prawidłowe przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego wymaga zatem od organu prowadzącego postępowanie zapewnienia stronom możliwości zadawania pytań i zgłaszania uwag bezpośrednio biegłemu. Organ może w tym celu przeprowadzić rozprawę administracyjną oraz oględziny z udziałem biegłego i stron, bądź jedynie przesłuchać biegłego w obecności stron. Dalej przypomniano, że Kolegium decyzją z dnia 9 października 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wyjaśniono bowiem, że zakres koniecznego uzupełnienia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim w odniesieniu do kluczowej opinii biegłego, był na tyle znaczny, że konieczne było uchylenie wydanej w dniu 9 sierpnia 2021 r. decyzji Burmistrza i przekazanie sprawy, w której ją wydano, ternu organowi do ponownego rozpatrzenia. Wyjaśniono wtedy, że dopuszczona jako dowód w sprawie opinia biegłego była niepełna, zawierała luki i nieścisłości, w tym we wnioskach końcowych, a przy tym pozbawiona była materiałów źródłowych, w tym map geodezyjnych, potwierdzających jej spostrzeżenia. Zatem winna zostać ona uzupełniona. Zdaniem Kolegium organ I instancji zobowiązany był, w ramach uzupełnienia opinii dotychczas sporządzonej, względnie w oparciu o ekspertyzę, sporządzoną przez innego biegłego, wyjaśnić wątpliwości, zgłoszone przez Sąd w wydanym w dniu 31 stycznia 2023 r. wyroku. Pod rozwagę organu I instancji Kolegium poddało też także to, czy w ramach wyjaśnienia zgłoszonych przez Sąd wątpliwości konieczne powinno być przeprowadzenie powtórnej czynności oględzin, z udziałem biegłego. Zdaniem Kolegium, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dostrzegł rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, panującym w obrębie nieruchomości, dotkniętej negatywnym oddziaływaniem wskutek działań, podjętych przez R. C., a utrwalonym w trakcie oględzin, przeprowadzonych w trakcie postępowania, przed organem I instancji. Ponadto w wyroku tym Sąd wytknął sporządzonej w sprawie opinii, iż nie zawiera ona ustaleń w zakresie "wyjściowego stanu wody na gruncie". Jak zaznaczono w ramach uzupełnienia zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego organ I instancji nie może także pominąć również kwestii ewentualnego zastosowania w niej przepisu art. 234 ust. 5 Prawa wodnego. Wymaga to ze strony organu I instancji ustalenia, czy w przeszłości właściciel nieruchomości, objętej negatywnym oddziaływaniem na panujące w jej obrębie stosunki wodne, informował o tym oraz czy spotkało to się z urzędową reakcją. Ponadto wskazano, że w treści zaskarżonej decyzji z dnia 17 lipca 2025 r. organ I instancji wypowiedział się w zakresie objętym 1) przepisem art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, 2) doprowadził do uzupełnienia dotychczasowej opinii przez tego samego biegłego poprzez sporządzonej w dniu 5 sierpnia 2024 r. opinii uzupełniającej. Jak jednak podkreślono zarówno w treści decyzji organu I instancji, jak i treści opinii uzupełniającej ponownie nie wypowiedziano się co do okoliczności jaki był stan wody na przedmiotowym gruncie przed wykonaniem ogrodzeń przez R. C. W ocenie SKO już sama ta okoliczność powoduje, że decyzja organu I instancji z dnia 17 lipca 2025 r. nie mogła ostać się w obrocie prawnym. Dalej zaznaczono, że organem właściwym do rozstrzygnięcia kwestii dotyczącej drożności rowu melioracyjnego jest właściwy organ Wód Polskich, a w kwestii dotyczącej zmiany stanu wody (poza ww. rowem melioracyjnym) na gruncie stanowiącym własność R. C. szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, stanowiące własność Z. G. - organem właściwym jest w I instancji Burmistrz, a organem II instancji - Kolegium. W tym zakresie wyjaśniło Kolegium, że w dniu 15 grudnia 2025 r. wpłynęła przedłożona przez pełnomocnika Z. G. decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 18 listopada 2025 r. (Nr V.RPU.533.6.2025) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 kwietnia 2025 r. (Nr WR.ZPU.3.534.1.2023), którą nałożono na R. C. przywrócenie funkcji urządzenia wodnego tj. rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. poprzez przywrócenie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek nr [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. do rowu melioracyjnego zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. odprowadzającego ww. wody opadowe i roztopowe poprzez istniejący wylot do rowu przydrożnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] R., gm. G. w terminie 30 dni od dnia otrzymania tej decyzji. W ocenie Kolegium oznacza to, że w kwestii dotyczącej udrożnienia ww. rowu melioracyjnego wypowiedział się organ właściwy, tj. Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Decyzja ta jest decyzją ostateczną i wiąże inne organy administracyjne w zakresie objętym jej rozstrzygnięciem. Zatem obowiązek przywrócenia przez R. C. swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek nr [...] i [...] obręb [...] R., do ww. rowu, który to obowiązek wg Kolegium może polegać na usunięciu (rozebraniu) podmurówki betonowej wraz z betonowym ogrodzeniem (jedynie w granicach tego rowu) został przesądzony powyższą decyzją administracyjną. Tymczasem z treści punktu 1 rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji Burmistrza wynika, że organ ten nakazał likwidację betonowej podmurówki wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] graniczącej z działką nr [...] obręb R. Zdaniem SKO oznacza to, że Burmistrz naruszył przepisy o właściwości rzeczowej zastrzeżonej dla kompetencji organów Wód Polskich, gdyż powtórzył wymóg który został nałożony przez inny właściwy organ Wód Polskich w odrębnej decyzji, której przysługuje walor ostateczności. W tym zakresie decyzja Burmistrza jest niezgodna z prawem. W punkcie 2 rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji organ I instancji nakazał R. C. udrożnienie na terenie stanowiącym jej własność odpływu drenażu odwadniającego budynki Z. G. poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego. Z akt sprawy wynika, że drenaż kamionkowy biegnący od budynków posadowionych na działce nr [...], stanowiących własność Z. G. odprowadza wody do rowu melioracyjnego znajdującego się na działce nr [...], stanowiącej jego własność – przy granicy z działka nr [...], stanowiącej własność R. C., przed ogrodzeniem na ww. rowie melioracyjnym, patrząc od strony działki nr [...]. Udrożnienie tego rowu spowoduje przepływ tych wód z drenażu oraz wód opadowych i roztopowych poprzez działki nr [...], nr [...] i nr [...] do rowu melioracyjnego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb R., gm. G. Zatem nałożenie na R. C. tego warunku jest nieuprawnione, gdyż jak wyżej wskazano kwestia przywrócenia swobodnego przepływu wód przez ww. rów melioracyjny została rozstrzygnięta. decyzjami właściwych organów Wód Polskich. Zatem rozstrzygając powyższe kwestie Burmistrz naruszył przepisy o właściwości rzeczowej zastrzeżonej dla kompetencji ww. organów Wód Polskich, gdyż powtórzył wymóg który został nałożony przez inny właściwy organ Wód Polskich w odrębnej decyzji, której przysługuje walor ostateczności. W tym zakresie decyzja Burmistrza jest niezgodna z prawem. Jak również wskazano ustalenie w punkcie 3 rozstrzygnięcia dotyczące terminu wykonania nałożonych obowiązków jest zbędne. Uwzględniając powyższe Kolegium doszło do przekonania, że organ I instancji winien ponownie rozpoznać sprawę na podstawie przepisu art. 234 ustawy Prawo wodne, po ustaleniu czy właścicielka gruntów stanowiących działki nr [...], nr [...] i nr [...] obręb R. spowodowała zmiany stanu wody na swoim gruncie, które szkodliwie wpłynęły na grunty sąsiednie stanowiące własność Z. G., obejmujące działki nr [...] i nr [...] obręb R., tzn. czy wybudowane ogrodzenia - poza terenem obejmującym ww. rów melioracyjny - powodują przeszkodę w odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych na działkach nr [...] i nr [...] obręb R., co skutkuje powstaniem szkody na tym terenie. Kolegium wskazało także, że w zaskarżonej decyzji z dnia 17 lipca 2025 r. organ I instancji podał, że w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 5 lutego 2024 r. udział wzięła m.in. E. G. - strona postępowania. Jednakże osoba taka nie jest wymieniona pośród podmiotów do których te decyzję skierowano. Tym samym Kolegium uznało, że decyzja nie została E. G. doręczona. Natomiast następstwem uznania E. G. za stronę postępowania winno być kierowanie do niej korespondencji urzędowej oraz zaskarżonej decyzji. Zatem wyjaśnienia przez organ I instancji wymaga powyższa kwestia, tzn. czy są podstawy do uznania E. G. za stronę niniejszego postępowania. Jeżeli tak, to organ winien zapewnić jej czynny udział w postępowaniu. Wobec powyższego Kolegium doszło do przekonania, że należy uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazać sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia. Sprzeciw od powyższej decyzji wniósł Z. G. (dalej: wnoszący sprzeciw, strona, skarżący) zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W jego treści zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj.: a) brak wszechstronnej oceny dowodów z dokumentów: Mapa lokalizacyjna działki [...] i [...] obręb R., gmina G.; - Prawdopodobny pierwotny przebieg naturalnych cieków; - Aktualny przebieg rowów i urządzeń wodnych; - Rysunek wg. Stanu z roku 1988 r.; - Rysunek (bez nazwy) zgodny z treścią państwowego zasobu geodezyjnego i -kartograficznego Starosty L.; - Rysunek zgodny z treścią państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - Starosty L. z dnia 6 października 2020 r.; - Rysunek - przekrój rowu melioracyjnego (numer [...]); - Rysunek - proponowana zabudowa rowu w obrębie wylotu Kd oraz udrożnienia rowu i przywrócenie jego funkcji (numer [...]); - Rysunek - obszar oddziaływania (numer [...]); - Mapa zasadnicza skala 1:1000 z dnia 25 maja 2021 r.; - Szkic polowy [...], [...], [...], z 10 maja 1990 r. poświadczony za zgodność z treścią państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 25 maja 2021 r. - Szkic polowy [...], [...], [...], nr ks. Zlec. [...], nr ks. [...] poświadczony za zgodność z treścią państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 25 maja 2021 r. a także dowodów z opinii biegłego, tj.: - Opinia uzupełniająca z dnia 5 sierpnia 2024 r. biegłego w sprawie ustalenia czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie w miejscowości R. [...] i [...] złożona przez biegłego T. D. działającego na zlecenie Gminy i Miasta w G.; - Opinia uzupełniająca z dnia 13 maja 2021 r. sporządzona przez biegłego T. D. działającego na zlecenie Gminy i Miasta w G., posiadającego uprawnienia budowlane nr [...]; - Opinia z dnia 4 lutego 2021 r. sporządzona przez biegłego T. D. działającego na zlecenie Gminy i Miasta w G., posiadającego uprawnienia budowlane nr [...] - Opinia sporządzona przez biegłego W. W. w październiku 2016 r.; i w konsekwencji błędne przyjęcie, że organ I instancji nie wypowiedział się co do okoliczności, jaki był stan wody na przedmiotowym gruncie przed wykonaniem ogrodzenia przez R. C.; b) brak wszechstronnej oceny dowodu z dokumentu decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nr V.RPU.533.6.2025 utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 kwietnia 2025 r. (Nr WR.ZPU.3.534.1.2023), a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż Burmistrz naruszył przepisy o właściwości rzeczowej zastrzeżonej dla organów Wód Polskich; 2) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej: u.P.w.) poprzez błędne przyjęcie, że organ I instancji winien ustalić, czy są podstawy do uznania E. G. za stronę niniejszego postępowania, podczas gdy zalecenie takie nie zostało zawarte ani w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 130/22, ani w decyzji SKO z dnia 9 października 2023 r.; 3) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez bezzasadne uchylenie w całości decyzji Burmistrza z dnia 17 lipca 2025 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, w sytuacji gdy Burmistrz przy wydaniu wymienionej wyżej decyzji z dnia 17 lipca 2025 r. nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w tym wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy; 4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy decyzja Burmistrza z dnia 17 lipca 2025 r. w całości odpowiada prawu i winna zostać w całości utrzymana w mocy; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 234 ust. 3 u.P.w. oraz art. 191 ust. 1 u.P.w. w zw. z art. 397 ust. 1 u.P.w. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, albowiem organ odwoławczy stwierdził, że Burmistrz naruszył przepisy o właściwości rzeczowej zastrzeżonej dla kompetencji organów Wód Polskich, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania przed Burmistrzem nie było urządzenie wodne, jakim jest rów melioracyjny, lecz zmiana stanu wody na gruntach należących do R. C. i szkodliwego wpływu tej zmiany na grunty sąsiednie, tj. grunty stanowiące własność skarżącego. W rezultacie wniesiono o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji; 2. zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sprzeciw podlegał oddaleniu. Rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to jednoznacznie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: u.p.p.s.a.). Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy musi być oczywiście interpretowany w świetle art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania), art. 15 k.p.a. (zasada dwuinstancyjności) i art. 136 k.p.a. (postępowanie dowodowe na etapie odwoławczym). Z jednej strony decyzja odwoławcza typu kasacyjnego nie może prowadzić do nieuzasadnionego wydłużania postępowania administracyjnego, z drugiej zaś – nie może naruszać istoty postępowania dwuinstancyjnego, a więc prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Określone w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3. Powołane wyżej przepisy znacznie ograniczają zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawach ze sprzeciwu. Sąd w takim przypadku ustala jedynie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy kompetencji z art. 138 § 2 k.p.a., a więc uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest więc władny odnosić się do jakichkolwiek innych kwestii, które nie wiążą się bezpośrednio z problematyką stosowanej przez organ odwoławczy normy z art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy, sąd rozpoznając sprzeciw powinien ocenić tylko te kwestie, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt I GSK 1170/20 – dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu). Przeprowadzona przez Sąd, w powyżej określonych granicach, kontrola zaskarżonego aktu wykazała, że decyzja Kolegium z dnia 20 stycznia 2026 r. (Nr SKO.PW/41/17/25) spełnia wymogi określone w art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo zastosował dyspozycję tego przepisu. W ocenie Sądu – w sprawie – zaktualizowała się przesłanka "istotnego wpływu na rozstrzygnięcie koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy". Organ odwoławczy wyczerpująco bowiem wykazał wątpliwości i niejasności związane m.in. z nieustaleniem jaki był stan wody na gruncie przed wykonaniem ogrodzeń przez R. C., a także z koniecznością wyjaśnienia, czy są podstawy do uznania E. G. za stronę postępowania. Ponadto wskazano, że Burmistrz naruszył przepisy o właściwości rzeczowej zastrzeżonej dla kompetencji ww. organów Wód Polskich, gdyż powtórzył wymóg który został nałożony przez inny właściwy organ Wód Polskich w odrębnej decyzji, której przysługuje walor ostateczności. Dalsze rozważania należy poprzedzić ogólną uwagą, że postępowanie prowadzone w trybie art. 234 ust. 3 u.P.w. ma na celu restytucję poprzedniego stanu wody na gruncie, jeżeli w następstwie działań danego podmiotu na swojej działce, stan wody na tej działce uległ zmianie w sposób powodujący szkody na działce sąsiedniej. W konsekwencji niezbędne jest ustalenie, że na danej działce podjęto działania (prace), które spowodowały zmianę ilości wody gromadzonej na terenie tej działki, zmianę kierunku jej spływu, zmianę intensywności jej spływu, zmianę parametrów absorbcji wody przez grunt, etc. Przyczynowo-skutkowym następstwem tych zmian muszą być szkody na gruntach sąsiednich (por. np. wyrok NSA z dnia 13 września 2024 r., sygn. akt III OSK 577/23). W zakres okoliczności faktycznych istotnych dla zastosowania art. 234 ust. 3 u.P.w. nie wchodzi ustalenie wielkości kosztów jakie wiążą się z przywróceniem stanu poprzedniego. Tym bardziej nie można uzależniać zastosowania art. 234 ust. 3 u.P.w. od rodzaju i wartości nieruchomości, na której doszło do szkodliwego wpływu. Można tylko dodać, że pojęcie "szkodliwy wpływ", jaki stosownie do postanowień art. 234 ust. 3 u.P.w. ma wywołać zmiana stanu wody na gruncie sąsiednim nie należy utożsamiać z wystąpieniem szkody w ujęciu cywilistycznym. Szkodliwe oddziaływanie w rozumieniu art. 234 ust. 3 u.P.w. nie musi konotować ze szkodą majątkową. Może sprowadzać się również do spotencjalizowanego niebezpieczeństwa zalania lub zatopienia. Sam fakt pojawienia się wody stojącej tam, gdzie jej wcześniej nie było na działce, pozostający w związku przyczynowo-skutkowym ze zmianą stosunków wodnych na działce sąsiedniej, jest szkodą (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 546/10). Wskazać zatem należy, że trafnie wskazało Kolegium zarówno z decyzji organu I instancji, jak i opinii biegłego nie wynika, ażeby kwestia stanu wody na gruncie przed wykonaniem ogrodzeń przez R. C. była przedmiotem rozważań. W tym natomiast względzie należy podkreślić, że nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja administracyjna wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w sprawie zastosowanie (por . wyrok NSA z dnia 23 września 2020 r. sygn. akt II OSK 1241/20). Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 251/21). W ocenie skarżącego w aktach sprawy znajdują się dokumenty, które obrazują stan wód przed wykonaniem ogrodzeń. Należy zatem wskazać, że ani decyzja, ani również opinia biegłego – mająca kluczowe znacznie wśród środków dowodowych nie pozwalają na ustalenie, czy podnoszone przez stronę skarżącą dowody zostały uwzględnione, bowiem nie odniesiono się do kwestii tego jak wyglądał stan poprzedni wód na gruncie. W rezultacie poprawna okazała się zasadnicza konstatacja SKO, że już samo to uchybienie determinować musiało uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przechodząc dalej należy wskazać, że nie mogły zadziałać zarzuty sprzeciwu kwestionujące stanowisko SKO, co do konieczności poprawnego ustalenia kręgu stron postępowania. W tym zakresie wnoszący sprzeciw podnosi, że zalecenie takie nie zostało zawarte ani w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 130/22, ani w decyzji SKO z dnia 9 października 2023 r. Nie ulega wątpliwości, że zadaniem organu prowadzącego postępowanie jest prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, a następnie zapewnienie udziału na każdym etapie postępowania administracyjnego. Tymczasem w okolicznościach sprawy w protokole z dnia 5 lutego 2024 r. wskazane zostało, że w oględzinach uczestniczyła m.in. E. G., która została (wraz ze skarżącym) określona jako właściciel posesji nr [...]. Zdaniem Sądu organ I instancji zaniechał poczynienia jakichkolwiek ustaleń mających na celu rzeczywiste ustalenie, czy E. G. jest stroną prowadzonego postępowania. Jednocześnie brak tożsamego zalecenia w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 130/22, a także w decyzji SKO z dnia 9 października 2023 r. nie wyłącza kompetencji organu odwoławczego wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. Przechodząc do dostrzeżonego przez SKO naruszenia przez Burmistrza przepisów o właściwości rzeczowej należy rozpocząć od wskazania, że zgodnie z art. 191 ust. 1 u.P.w. w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Jednocześnie należy podzielić formułowane w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym: "Wyjaśnić należy, że hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 ustawy są różne. Norma z art. 234 ust. 3 ustawy ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy, stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Przepis art. 191 stanowi lex specialis wobec art. 234 i jego zastosowanie będzie miało pierwszeństwo zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Zdaniem sądu, możliwa jest sytuacja równoległego procedowania w obydwu trybach przez właściwe organy." (por. wyroku WSA w Białymstoku z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 430/24). Nie budzi jednocześnie wątpliwości, że decyzją z dnia 18 listopada 2025 r. (Nr V.RPU.533.6.2025) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 kwietnia 2025 r. (Nr WR.ZPU.3.534.1.2023), którą nakazano R. C. przywrócenie funkcji urządzenia wodnego tj. rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki nr [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. poprzez przywrócenie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek nr [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. do rowu melioracyjnego zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. odprowadzającego ww. wody opadowe i roztopowe poprzez istniejący wylot do rowu przydrożnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] R., gm. G. w terminie 30 dni od dnia otrzymania tej decyzji. Jakkolwiek rozstrzygnięcie ostateczne na podstawie art. 191 ust. 1 u.P.w. wydane zostało już po rozstrzygnięciu przez organ I instancji w przedmiocie restytucji poprzedniego stanu wody na gruncie, to jednak wobec faktu, że art. 191 ust. 1 u.P.w. stanowi lex specialis wobec art. 234 ust. 3 u.P.w. organ I instancji powinien istotnie uwzględnić w ramach ponownie prowadzonego postępowania fakt nałożenia określonych obowiązków w stosunku do urządzenia wodnego, jakim jest rów melioracyjny. W okolicznościach sprawy nie było podstaw do jakiejkolwiek formy konwalidacji dostrzeżonych przez SKO uchybień w oparciu o art. 136 k.p.a. Wykazane uchybienia nie mogły być sanowane w postępowaniu odwoławczym, ponieważ skutkowałoby to naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej. Tym samym, zasadnie organ odwoławczy uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Prawidłowo zatem Kolegium zastosowało art. 138 § 2 k.p.a. Odmienne rozstrzygnięcie doprowadziłoby do naruszenia ogólnej zasady postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a., a gwarantującej stronie prawo do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy administracyjnej. Wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności godziłoby w podstawowe prawa strony postępowania i musiałoby być ocenione jako rażące naruszenie prawa. Uwzględniając poczynione powyżej uwagi, Sąd nie podzielił zarzutów sprzeciwu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu sprzeciwu.