II SA/Wr 2011/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W., powołując się na upoważnienie Rady Miejskiej W. oraz art. 2 ust. 4 i art. 31 ust. 1-4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), odmówił skarżącemu M. D. przyznania zasiłku okresowego. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że w ramach dotacji na zadania zlecone Ośrodek ma obowiązek zapewnić przede wszystkim wypłatę świadczeń obligatoryjnych, do których należą zasiłki stałe, zasiłki stałe wyrównawcze, renty socjalne, zasiłki okresowe gwarantowane, zasiłki macierzyńskie i składki na ubezpieczenie społeczne. Organ stwierdził, że ponieważ przyznana dotacja na 2003 r. na realizacje zadań zleconych nie pokrywa w pełni potrzeb na świadczenia obligatoryjne w związku z wyższym niż zakładano wzrostem ich ilości orzeczono jak wyżej. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zarzucił, iż zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza prawo. Podniósł, że organ pomocy nie wykazał braku środków na zasiłki okresowe. Zdaniem skarżącego "biorąc pod uwagę wcześniejsze decyzje ośrodka w sprawach skarżącego, dotyczące odmowy przyznania zasiłku okresowego – uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest fałszywe". Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust. 4, art. 4 ust. 1 i art. 31 ust. 1-4 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na akta sprawy wskazał, że M. D., mający [...]lat i wykształcenie średnie ogólne, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Mieszka wspólnie z osiemnastoletnim synem we własnościowym domu jednorodzinnym w zabudowie szeregowej o powierzchni [...] m². W mieszkaniu znajduje się gaz, bieżąca woda i etażowe ogrzewanie. Organ podał, że dochodem dwuosobowej rodziny są alimenty w wysokości [...] zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł i podkreślił, iż skarżący korzysta z pomocy społecznej od [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że pismem z dnia [...]r. skarżący wystąpił o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności oraz o przyznanie zasiłku okresowego. Organ odwoławczy podał, że decyzją z dnia [...]r., będącą przedmiotem postępowania odwoławczego, organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, a drugą decyzją z tego samego dnia nr [...]przyznał stronie zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup żywności. Powołując się na art. 2 ust. 4 i art. 31 ust. 1-4 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odmowa przyznania zasiłku okresowego w sytuacji braku wystarczających środków pieniężnych na uwzględnienie wszystkich zgłaszanych potrzeb nie jest naruszeniem przepisów ustawy o pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że zasiłek okresowy, tak jak i zasiłek celowy, jest świadczeniem fakultatywnym, a nie obligatoryjnym. Stwierdziło ponadto, że fakt ograniczonych środków, jakimi dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w W., jest bezsporny, a z przedstawionej przez organ I instancji analizy posiadanych środków na zadania zlecone wynika, iż środków tych brakuje nawet na pokrycie świadczeń obligatoryjnych. Na powyższą decyzję organu odwoławczego M. D. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący decyzji tej zarzucił: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 2 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 4 ust. 1 i art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej; naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 24 § 1 kpa oraz art. 145 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa; rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 17 pkt 1 kpa i art. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 75 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 107 § 1 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 138 § 1 kpa; naruszenie przepisów postępowania – art. 35 § 1, 2, 3 kpa, art. 37 § 2 kpa w związku z art. 12 i art. 35 § 1 i 2 kpa, art. 81 kpa oraz art. 107 § 3 kpa. Wskazując na te podstawy wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności lub niezgodności z prawem. W uzasadnieniu skargi rozwijając podniesione zarzuty wywodzono, że rozstrzygnięcia obydwu organów zostały wydane bez podstawy prawnej do odmowy przyznania skarżącemu świadczenia oraz że organ odwoławczy zmienił podstawę materialnoprawną swojego rozstrzygnięcia. Podkreślono przy tym, że skarżący spełnia ustawowe kryteria uprawniające go do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej i stwierdzono, że MOPR nie wykazał w swojej decyzji braku środków finansowych. Skarżący zarzucił, że ponieważ wniósł wcześniej do NSA skargi na decyzje ostateczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydane przez tych samych członków Kolegium, którzy orzekali w niniejszej sprawie, przy czym skargi te nie zostały rozpoznane przed złożeniem tej skargi, to w tej sytuacji – w opinii skarżącego – w wydaniu zaskarżonej decyzji brali udział członkowie Kolegium wyłączeni z urzędu od orzekania w sprawie. Zdaniem skarżącego organ pomocy naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż nie zapoznał go przed wydaniem decyzji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, nie pouczył go o tym obowiązku i prawie złożenia końcowego oświadczenia, w związku z czym skarżący bez własnej winy nie brał udziału w sprawie. Skarżący wywodził, że skoro zgodnie z art. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należy do zadań zleconych gminie przez Wojewodę, a w myśl art. 17 pkt 1 kpa organem wyższego stopnia w stosunku do organów gmin w sprawach należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej są wojewodowie, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując odwołanie w niniejszej sprawie naruszyło przepisy o właściwości, co stanowi rażące naruszenie prawa. Podnosząc, iż kodeks postępowania administracyjnego nie daje podstaw do wprowadzenia zróżnicowania środków dowodowych, skarżący zarzucił, że Kolegium za wyłącznie wiarygodny dowód uznało tzw. analizę posiadanych środków na zadania zlecone, przedstawioną przez organ I instancji, naruszając rażąco art. 75 kpa. Zaznaczając, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji oraz że zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, skarżący zarzucił organowi odwoławczemu "naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi rażące naruszenie prawa". Skarżący stwierdził, że jego wniosek o udzielenie pomocy został rozpatrzony po terminie, a pomimo tego organ odwoławczy nie zarządził wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, naruszając w ten sposób art. 37 § 2 kpa, przy czym organ II instancji jego odwołanie załatwił również po terminie. Skarżący zarzucił ponadto, że organ naruszył zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, przez co nie mógł wypowiedzieć się co do okoliczności przytoczonych w decyzjach, zatem – w jego ocenie – żadna z okoliczności nie może być uznana za udowodnioną przez organ. W opinii skarżącego uzasadnienie faktyczne decyzji obydwu organów nie jest powiązane z rozstrzygnięciem decyzji. Zarzucił: "Brak uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Brak jest wyjaśnienia zastosowanej podstawy prawnej decyzji, co razem dowodzi przekroczenia granic uznania administracyjnego przy wydaniu decyzji obydwu organów". Zdaniem skarżącego odmowa przyznania świadczenia w tych okolicznościach godzi w art. 32 ust. 1, art. 67 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji i dyskryminuje skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, iż wbrew twierdzeniom skarżącego organem II instancji w sprawach dotyczących zasiłków okresowych jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie Wojewoda. Wynika to jednoznacznie z treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 22, poz. 268). Rozważając dalsze zarzuty podnoszone przez skarżącego należy podkreślić, iż podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Pomoc społeczna może mieć między innymi – stosownie do art. 31 tej ustawy – formę zasiłku okresowego. W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne to, że sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny uzasadniała objęcie go pomocą społeczną, w tym w formie zasiłku okresowego, a jedynym powodem, że wnioskowanego świadczenia skarżący nie otrzymał, był fakt, iż Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w W. uznał, że nie dysponował w tym czasie wystarczającymi środkami finansowymi. Kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 4 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe. Pomoc społeczna nie została tym samym oparta na zasadzie powszechności. Przepis art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi jednocześnie, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z przepisu tego wynika kolejne ograniczenie zakresu działania organów pomocy społecznej – mają one jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji życiowej, a nie gwarantować źródła utrzymania (art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy). Podkreślić należy, że w myśl art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Inaczej mówiąc, możliwe do spełnienia jest tylko to, na co pozwalają środki będące w dyspozycji organu pomocy społecznej w chwili załatwiania sprawy. Oczywiście nie wyklucza to wniesienia ponownego wniosku o zasiłek, jeśli tylko zostaną spełnione przez wnioskodawcę ustawowe przesłanki do jej otrzymania, a ośrodek pomocy społecznej będzie dysponował środkami, o jakich traktuje przytoczona norma prawna. W świetle powyższego istotnego znaczenia nabiera stwierdzenie, że decyzja oparta na podstawie art. 31 ustawy o pomocy społecznej jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego, z tym, że argumentacja organu co do możliwości przyznania pomocy, podobnie jak co do rozmiaru udzielonej pomocy, musi odpowiadać regule art. 7 kpa. W myśl tego przepisu prawa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć – stosownie do art. 107 kpa – wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Organy rozpoznające niniejszą sprawę powyższym przepisom prawa nie uchybiły. Organ I instancji nie tylko powołał się na ograniczone możliwości finansowe, ale także wystarczająco wykazał w zgromadzonym w sprawie materiale, jakimi środkami w dacie rozpoznawania wniosku skarżącego dysponował oraz jakie były w tym okresie potrzeby osób zamieszkujących w rejonie tego Ośrodka. Fakt, iż danych tych nie zawarto w uzasadnieniu decyzji organu orzekającego nie ma wpływu na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że skarżący od wielu lat jest objęty opieką ośrodka pomocy społecznej i pomoc taką w różnej formie oraz na różne niezbędne potrzeby otrzymuje. Fakt ten upodabnia działania organu I instancji do stałego utrzymywania skarżącego, a nie pomocy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł, do czego organy pomocy społecznej – zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 1 ust. 1 omawianej ustawy – są powołane. W szczególności zauważyć wypada, że w dniu wydania przez organ I instancji kwestionowanej przez skarżącego decyzji o odmowie przyznania mu zasiłku okresowego organ ten przyznał skarżącemu kolejny zasiłek celowy. Konieczność zaspokojenia potrzeb nie tylko skarżącego, ale i innych osób objętych pomocą społeczną, przy istniejących środkach – niewystarczających, by zrealizować wszystkie oczekiwania – wymaga wyboru nie tylko co do sposobu załatwienia wniosków o przyznanie pomocy społecznej, to jest czy przyznać pomoc, czy też jej odmówić, ale także co do rozmiaru przyznanej pomocy. Organy orzekające w rozpatrywanej sprawie wybór ten należycie uzasadniły. Dodać przy tym należy, iż świadczenia przyznawane w ramach zasiłku okresowego nie mają charakteru roszczeniowego. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola owych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności Sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Do Sądu należy zatem kontrola, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29). Stwierdzić trzeba, iż w niniejszej sprawie organy decyzyjne nie uchybiły powyższym zasadom, gdyż prawidłowo ustaliły, że skarżący spełnia warunki do otrzymania pomocy społecznej i wystarczająco wykazały, że odmowa przyznania zasiłku okresowego nastąpiła z uwagi na brak środków będących w dyspozycji organu pomocy. Problemem możliwości zaspokojenia praw osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej zajmował się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01(OTK 2001/8/252), rozważając zgodność art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego (Dz.U. Nr 26, poz. 140) z art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uznając, że wyżej wymienione przepisy są zgodne z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że pomoc społeczna ma w odniesieniu się do ubezpieczenia czy zaopatrzenia społecznego jedynie charakter uzupełniający. Cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. W ustawodawstwach krajów europejskich prawo do świadczeń nie opiera się na ogólnej zasadzie roszczeniowości, lecz raczej kieruje się zróżnicowaniem pozycji prawnej świadczeniobiorcy w zależności od rodzaju świadczenia. Także na gruncie polskiej ustawy o pomocy społecznej można wyróżnić świadczenia, które muszą być udzielone (np. zasiłek stały przewidziany w art. 27), które powinny zostać udzielone (np. schronienie, posiłek i niezbędne ubranie – art. 13) oraz takie, które mogą zostać udzielone (np. pomoc mająca na celu ekonomiczne usamodzielnienie osoby lub rodziny). Trybunał Konstytucyjny podniósł, iż w komentarzu do art. 67 ust. 2 Konstytucji wskazuje się, że "stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych" (Piotr Winczorek, Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2000, s.91). W opinii Trybunału Konstytucyjnego prawo do zabezpieczenia społecznego nie realizuje się zatem wyłącznie w formie pomocy społecznej, a tym bardziej w szczególnej postaci tej pomocy, jaką stanowi zasiłek okresowy, który jest jednym ze świadczeń przewidzianych przez ustawodawcę w ramach zabezpieczenia społecznego. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że pomoc społeczna jest ostatnim ogniwem w systemie zabezpieczenia społecznego i ma charakter uzupełniający. Polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. Ilustracją tego aspektu jest nałożenie w art. 1 ust. 3 ustawy na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązku współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W świetle powyższego uznać należy, że wydane w rozpatrywanej sprawie decyzje w niczym nie naruszają przepisów prawa materialnego, będącego podstawą podjętego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skarżącego, rozpoznając niniejszą sprawę organy decyzyjne również nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów procedury administracyjnej i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności za nietrafny uznać trzeba zarzut skarżącego dotyczący udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy osób podlegających wyłączeniu z mocy ustawy. Zarzut ten skarżący w odniesieniu do decyzji organu odwoławczego opierał na twierdzeniu, iż w innych jego sprawach decyzje wydawały osoby załatwiające także sprawę niniejszą. Wbrew stanowisku skarżącego taka przesłanka nie daje podstaw do wyłączenia. Nie zostały bowiem w ten sposób spełnione przesłanki wyłączenia, o jakich mowa w art. 24 kpa. Wprawdzie zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa wyłączeniu od udziału w sprawie podlega pracownik, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, jednakże nie dotyczy to ani wydanej decyzji w innej sprawie, ani też sytuacji, gdy dany pracownik orzeka w tej samej instancji (a nie niższej) w danej sprawie. Chybiony jest również zarzut skarżącego dotyczący naruszenia jego praw, które miało polegać na uniemożliwieniu mu udziału w postępowaniu administracyjnym. Zważyć należy, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie ograniczyło się do przeprowadzenia przez organ pomocy społecznej uzupełniającego wywiadu środowiskowego o sytuacji życiowej skarżącego. Przeprowadzenie wywiadu odbyło się przy udziale skarżącego, co wynika ze złożonego przez niego własnoręcznego podpisu na formularzu tego wywiadu. Postępowanie zostało wszczęte na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. W związku z tym żadna czynność procesowa dokonana przez organ nie odbyła się bez udziału skarżącego. Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia istnienia w sprawie podstaw do wznowienia postępowania. Wskazać bowiem należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek strony o przyznanie zasiłku, który to wniosek rozpatrywany jest w trybie zwykłym. Podkreślić przy tym trzeba, iż w sprawie tej nie zachodzą żadne okoliczności wskazujące na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Wbrew wywodom skarżącego Kolegium Odwoławcze nie wprowadziło żadnych ograniczeń co do rodzajów dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Zauważyć wypada, że w przedmiotowej sprawie nie było żadnych dowodów, które zostałyby pominięte lub którym organy nie dały wiary. Nie jest też trafny zarzut skarżącego, że organ odwoławczy orzekł w innym zakresie niż to uczynił organ I instancji. Przedmiotem decyzji organów obu instancji była odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z powodu braku wystarczających środków finansowych, a zatem zakres rozpoznania organów obu instancji był taki sam. Jak już wyżej podkreślono, podstawę materialnoprawną wydanych w obu instancjach decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym jej art. 31. Nie nastąpiła więc zmiana materialnoprawnej podstawy rozstrzyganej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził także, aby organy administracyjne naruszyły art. 37 § 2 kpa, który dotyczy zażalenia na nie załatwienie sprawy w terminie, gdyż skarżący w tej sprawie nie wyczerpywał trybu zażaleniowego określonego w tym przepisie, w związku z terminami określonymi w art. 35 kpa do załatwienia sprawy. Z akt sprawy nie wynika, aby organy rozpatrzyły sprawę z naruszeniem terminów, o jakich mowa w art. 35 kpa. Skarżący nie wykazał, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z przestanek wymienionych w art. 156 kpa, od zaistnienia których zależy stwierdzenie nieważności. Podkreślić wypada, że – jak już wyżej stwierdzono – organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły obowiązujących przepisów, a zatem tym bardziej nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Nie znajdują również uzasadnienia pozostałe podnoszone przez skarżącego zarzuty. W szczególności należy zauważyć, że uzasadnienia wydanych decyzji zawierają wszystkie niezbędne dla rozstrzygnięcia elementy. Nie negują bowiem, iż skarżący spełnia ustawowe kryteria do uzyskania pomocy społecznej i wskazują, że odmowa przyznania zasiłku okresowego spowodowana była brakiem wystarczających środków finansowych. Nie można też podzielić poglądu skarżącego, że jest on dyskryminowany przez organy pomocy społecznej, skoro podobne rozstrzygnięcia dotyczą również innych osób będących w podobnej sytuacji, jak skarżący, a ponadto jest mu udzielana od wielu lat pomoc społeczna, chociaż w mniejszym zakresie, niż życzyłby on sobie tego. Raz jeszcze podkreślić trzeba, iż stosownie do unormowań zawartych w ustawie o pomocy społecznej działania organów pomocy społecznej mają jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji życiowej, a nie gwarantować źródła utrzymania, natomiast polityka udzielania pomocy przez państwo winna brać pod uwagę subsydiarny charakter pomocy w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. Mając na względzie powyższe uznać należy, że organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.