II SA/Wr 202/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Anna Stec,, Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Protokolant Monika Mikołajczyk, po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi W. U. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]Nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 1980r. Nr 9, poz. 26 ze zm.) Burmistrz Miasta S. P. orzekł o wymeldowaniu W. U. z lokalu mieszkalnego położonego w przy ul. D. [...]w S. P. Postępowanie wszczęto na wniosek współnajemczyni lokalu i byłej żony W. U. - I.Z., która podała we wniosku, że były mąż wyprowadził się w 1998r. do ich wspólnego domu w O. W., gdzie przebywa do chwili obecnej i gdzie zameldował się na pobyt czasowy do [...]a także oświadczyła, że nie posiada on w lokalu w S. P. żadnych swoich rzeczy osobistych. Fakt długotrwałej nieobecności W. U. w mieszkaniu w S. P. potwierdziło troje mieszkańców budynku położonego przy ul. D. [...]poprzez złożenie podpisów pod wnioskiem o wymeldowanie. Orzekając o wymeldowaniu organ pierwszej instancji oparł się również na wyjaśnieniach W. U. złożonych podczas przesłuchania w dniu [...]., z których wynikało, że jakkolwiek "nosi się z zamiarem powrotu" do lokalu przy ul. D. [...], to nie zamieszkuje w nim od marca 1998r., rzeczy osobiste zostały mu przywiezione przez córkę, zaś meble znajdujące się w mieszkaniu - sprzedane. W opinii organu meldunkowego powyższe okoliczności świadczyły, że W.U. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, co po myśli art. 15 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) jest przesłanką wystarczającą do wydania decyzji o wymeldowaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji W. U. podniósł, że wyrokiem rozwodowym z dnia [...]sygn. akt [...]Sąd Wojewódzki w J. G. przyznał mu prawo do zamieszkiwania w jednym z dwóch pokoi znajdujących się w lokalu przy ul. D. [...], a postanowieniem z dnia [...]sygn. akt [...]Sąd Rejonowy w J. G. Wydział VII Grodzki umorzył wszczęte na wniosek właściciela budynku - A S.A. postępowanie o eksmisję W. U. z przedmiotowego lokalu. Ponadto oświadczył, że w mieszkaniu w S. P. nie przebywa na prośbę córki o powstrzymanie się z powrotem aż do upływu terminu czasowego meldunku w O. W. - ze względu na samopoczucie I. Z., jednakże po tym czasie zamierza wrócić do spornego lokalu. Podkreślił, że już wcześniej chciał powrócić do miejsca stałego zameldowania, jednak była żona nie wpuściła go. Zarzucił również, że nie jest prawdą, jakoby w opuszczonym przez siebie lokalu nie zostawił żadnych rzeczy osobistych, gdyż - poza bielizną - w mieszkaniu pozostały meble, biblioteka, kolekcje znaczków. Do odwołania W. U. dołączył kserokopię swojego pisma z dnia [...]kierowanego do Sądu Rejonowego w J. G. ( w związku ze sprawą z powództwa A S.A. o zapłatę i eksmisję) oraz pisma z [...]do A S.A., w sprawie umowy najmu mieszkania przy ul. D. [...]. Wojewoda D. decyzją z dnia [...]Nr [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji podzielając pogląd, że centrum życiowe odwołującego znajduje się obecnie w O. W. - co wobec faktu, że ewidencja ludności służy jedynie rejestracji stanu faktycznego, przemawia za wymeldowaniem W. U. ze spornego lokalu w S. P. Dnia [...]. W. U. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewody D., w której powtórzył zarzuty odwołania i ponownie podniósł, że ma zamiar powrócić do lokalu w S. P.. Według skarżącego dom w O. W. nie nadaje się do całorocznego pobytu, gdyż brak w nim centralnego ogrzewania, przystosowanej do użytku łazienki i ubikacji, w związku z czym w okresie zimowym skarżący przebywał u rodziny ograniczając się do doglądania domu dla ochrony przed dewastacją. Podkreślał, iż jego pobyt w O. W. nie ma charakteru dobrowolnego, o czym świadczyć ma fakt, że w 1996r. zgłaszał w Prokuraturze Rejonowej w J. G. skargę na działania I. Z. Odpowiadając na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) z dniem 01.01.2004r przestała obowiązywać ustawa z dnia 11.05.1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 01.01.2004r., podlegają rozpatrzeniu - zgodnie z art. 97 § 1 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. U podstaw rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji legły unormowania art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych. Według treści powołanej w decyzji powyższy przepis umożliwiał wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego w razie, gdy osoba ta: 1/ bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce stałego pobytu, albo 2/ bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Powołany przepis uzyskał powyższe brzmienie na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K20/01 (OTK-A 2002/3/34), który uznawał za niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 9 § 2 ustawy o ewidencji ludności, uzależniający możliwość zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące od potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Trybunał Konstytucyjny stanął bowiem na stanowisku, że art. 9 ust. 2 ustawy dotyczy danych które nie są objęte ewidencją ludności - ewidencja ludności służy zaś zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego tj. rejestrowaniu uprawnień do lokalu. Nie jest ona w szczególności formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W konsekwencji z dniem wejścia w życie orzeczenia Trybunału utracił moc także art. 15 ust. 2 tej ustawy formułujący przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego - w części, w jakiej uzależniał wymeldowanie od utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, a zatem w dniu wydania decyzji pierwszej i drugiej instancji ustalenia w kwestii uprawnień do lokalu osób w nim zameldowanych nie miały znaczenia dla orzeczenia o wymeldowaniu. Nie mogły w tej sytuacji wpłynąć na rozstrzygnięcie w sprawie podnoszone przez W. U. argumenty, że mniejszy pokój w spornym lokalu w S. P. został mu wyrokiem sądu przyznany do korzystania po rozwodzie z żoną. W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że nowe miejsce pobytu skarżącego było znane organowi ewidencyjnemu, bezsporne było także, że skarżący opuścił lokal przy ul. D. [...]w S. P. bez wymeldowania. Kwestią istotną z punktu widzenia dopuszczalności wydania decyzji o wymeldowaniu W. U. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego było więc jedynie rozstrzygnięcie co do tego, czy opuszczenie miejsca zameldowania miało charakter trwały i dobrowolny. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie bowiem wyjaśniał, że przez opuszczenie lokalu o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy rozumieć opuszczenie dobrowolne i że nie jest takim opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym ( vide wyrok NSA dnia 21 marca 2001r. V SA 2950/00 i z dnia z 23 kwietnia 2001r. sygn. V SA 3169/00). W odniesieniu do skarżącego przesłankę dobrowolności i trwałości wypada oceniać mając na względzie nie tylko podnoszone przez niego w skardze oraz na etapie postępowania administracyjnego twierdzenia o zamiarze powrotu do lokalu przy ul. D. [...], ale uwzględniając całokształt okoliczności sprawy. Z akt administracyjnych wynika natomiast niewątpliwie, że W. U. wyprowadził się ze spornego lokalu w marcu 1998r. i zamieszkał w O. W., w domu stanowiącym współwałasność jego i byłej żony, gdzie już wcześniej (lata 1994-1997) był zameldowany na pobyt czasowy. Potwierdza, że w mieszkaniu zajmowanym obecnie przez I. Z. nie pozostały jego rzeczy osobiste, poza meblami i zbiorami bibliotecznymi - których "osobisty" charakter budzi zresztą wątpliwości, w szczególności w świetle braku orzeczenia o podziale majątku małżonków po rozwodzie oraz wcześniejszych twierdzeń skarżącego, że meble zostały sprzedane. Z wyjaśnień składanych przez niego w toku postępowania wynika ponadto, że nie zamieszkiwał oraz nie decydował się na powrót do miejsca zameldowania na prośbę córki, której zależało na poprawnej atmosferze w domu. Tego rodzaju powody nie świadczą o stosowaniu przez byłą żonę wobec skarżącego przymusu fizycznego lub psychicznego, ale dowodzą raczej, iż dokonał on wyboru - i jakkolwiek wybór ten mógł być przez niego postrzegany jako niekorzystny, to nie można twierdzić, że W. U. został z lokalu usunięty. Zasługuje na uwagę, że skarżący nie podejmował prób zmiany zaistniałej sytuacji przy wykorzystaniu dostępnych środków prawnych, takich jak choćby powództwo o przywrócenie utraconego posiadania. Przedstawione przez niego pisma z dnia [...]oraz z dnia [...]skierowane Sądu Rejonowego w J. G. nie są bowiem pozwami o przywrócenie stanu posiadania, ale dotyczą sprawy o eksmisję z powództwa właściciela lokalu A S.A. Co prawda w skardze W. U. powołał się także na swoje pisma kierowane do Prokuratury oraz twierdził, że dokonywał zgłoszeń na Policji w J. G., jednak zdarzenia te miały miejsce w 1996r., jeszcze przed opuszczeniem spornego lokalu i zameldowaniem się w O. W., zaś od tego czasu brak jest dowodów, by skarżący podejmował jakieś czynności w celu przywrócenia posiadania. Zważywszy, że postępowanie administracyjne nie wykazało, by W. U. korzystał z prawnych środków obrony swoich praw do przebywania w lokalu, zaś w świetle przywołanych wyżej okoliczności nie sposób uznać, aby fakt zmuszenia go do opuszczenia lokalu był oczywisty, należy uznać, że organy administracyjne zasadnie przyjęły, iż skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie przy ul. D. [...]w S. P. W tym stanie rzeczy zarówno decyzja Burmistrza Miasta S. P. orzekająca o wymeldowaniu z urzędu W. U. w oparciu o przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody D., odpowiadają prawu. Zarazem z akt sprawy wynika, że pobyt W. U. w O. W. stale się przedłużał, mimo składanych na piśmie już w 2002r. deklaracji o wcześniejszym powrocie do mieszkania w S. P., a ostatecznie decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta O. W. z urzędu zameldował na pobyt stały W. U. pod adresem: ul. Z[...], O. W. uznając, iż jego pobyt tam nie ma charakteru czasowego. Mając na względzie powyższe, wobec braku w toku postępowania administracyjnego uchybień proceduralnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.