II SA/Wr 2040/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie NSA - Bogumiła Skrzypczak NSA - Andrzej Wawrzyniak Protokolant apl. prok. Krzysztof Jasiński Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 13 ust. 3, art. 6 pkt 6 lit. c, art. 28 ust. 1 i 2 pkt 1 i ust. 8 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 1997r., Nr 25, poz. 128 z późn. zm.) i art. 104 kpa Starosta Powiatu O. zobowiązał J. W. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego za okres od [...]r. do [...]r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu podał, że J. W. zarejestrowany jest w urzędzie pracy z prawem do zasiłku przedemerytalnego od [...]r. W wyniku przeprowadzonej w [...]r. kontroli legalności zatrudnienia stwierdzono, że J. W. w okresie od [...]r. do [...]r. świadczył pracę w WPPHU "A" s.c. w B. i nie zgłosił tego faktu do urzędu pracy. W tej sytuacji zasiłek za okres od [...]r. do [...]r. w kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. J. W. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Podał, że znajdował się w trudnej sytuacji z powodu nie wypłacenia mu przez dotychczasowego pracodawcę zaległego wynagrodzenia. Przyznał, że zaczął ubiegać się o pracę w WPPHU "A" s.c. w B. ale stanowczo twierdził, że pracy tej nigdy nie podjął. Zarzucił, że ustalenia organu w tym względzie nie mają żadnego uzasadnienia faktycznego. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 2, art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001r., Nr 6, poz. 56) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją administracyjną Starosty Powiatu O. zobowiązano J. W. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...] zł. Decyzję wydano w związku z podjęciem zatrudnienia w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. przez odwołującego się i nie zgłoszeniem tego faktu do Powiatowego Urzędu Pracy w O. Od tej decyzji zainteresowany złożył odwołanie. W uzasadnieniu podniósł, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej nie wypłaceniem przez pracodawcę niemieckiego zaległego wynagrodzenia. Pobierany zaś zasiłek przedemerytalny zmusił go o ubieganie się o pracę. J. W. przyznał się co do tego, że złożył ofertę pracy w firmie WPPHU "A" s.c. w B., jednakże jej nie podjął. W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał dalej, że w toku postępowania odwoławczego na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, iż J. W. zarejestrował się w dniu [...]r. w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i wobec braku propozycji pracy przyznano mu prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych od [...]r. Następnie zainteresowany przedłożył dodatkowe dokumenty zaświadczające o posiadanym stażu pracy. Wobec spełnienia przesłanek określonych przez przepis art. 37j ust.1 pkt. 2 cytowanej wyżej ustawy orzeczono o przyznaniu z dniem [...]r. prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego. W [...]r. przeprowadzono kontrolę przez zespół Kontroli Legalności Zatrudnienia PUP w O. w PPHU "A" s.c. mającą siedzibę w K. [...][...] B. W jej wyniku stwierdzono, że J. W. od dnia [...]r. do dnia [...]r. świadczył pracę na rzecz ww. pracodawcy i nie zgłosił tego faktu do właściwego urzędu pracy. W toku postępowania wyjaśniającego, na podstawie zeznań świadków zamieszczonych w protokołach zeznań: Z. W. i S. G. potwierdzono fakt zatrudnienia J. W. Zainteresowany świadczył pracę bez wymaganej umowy o pracę oraz pobierał wynagrodzenie. Wobec zaistniałej sytuacji organ I instancji podjął decyzję o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku w kwocie [...] zł. Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osoba spełniająca przesłanki uzyskania statusu osoby bezrobotnej nie może być osobą zatrudnioną. W przypadku uzyskania zatrudnienia, na podstawie art. 26 cytowanej ustawy bezrobotny jest zobowiązany powiadomić w ciągu 5 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu pracy, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności. Wobec tego, iż zainteresowany nie zastosował się do powyższego zapisu ma w tej sytuacji zastosowanie przepis art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, a taką okolicznością jest fakt świadczenia pracy, jest nienależnie pobranym świadczeniem pieniężnym. Ponadto osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne obowiązana jest do jego zwrotu w terminie 14 dni. Ponieważ J. W. nie powiadomił powiatowego urzędu pracy w ciągu 5 dni o fakcie świadczenia pracy należało orzec o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku. Organ odwoławczy jednocześnie poinformował odwołującego się, że zgodnie z art. 28 ust.8 cyt. wyżej ustawy Starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, odstąpić od żądania zwrotu całości lub części nienależnie pobranego świadczenia. Ponadto dodał, że od [...]r. na podstawie art. 37n ust. 2 ww. ustawy osobom pobierającym zasiłek przedemerytalny w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej prawo do pobierania zasiłku ulega zawieszeniu. Mając powyższe na uwadze organ ten utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji. W skardze na powyższą decyzję J. W. podtrzymał zarzuty i twierdzenia zawarte w odwołaniu, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do sądu decyzji administracyjnej są przepisy ustawy z 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tj. Dz. U. 2001r., Nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 w/w ustawy: "Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, obowiązana jest do jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji." W myśl art. 28 ust. 2 pkt 1 owej ustawy, powołanego przez organy rozpatrujące sprawę jako materialnoprawna podstawa wydanych w spawie decyzji: "Za nienależnie pobrane świadczenie w rozumieniu ust. 1 uważa się: świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach" . Przepis ten stanowi samodzielną podstawę prawną do wydania przez właściwy organ decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych w sytuacji, gdy świadczenie wypłacono mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczeń, jeżeli bezrobotny pobierający świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Niewątpliwie okolicznością powodującą ustanie prawa do świadczeń przewidzianych omawianą ustawą jest podjęcie przez bezrobotnego zatrudnienia. Zważyć jednak należy, że okoliczność ta winna być przez organy ustalona po uprzednim przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego i ocenie zebranego w sprawie w ten sposób materiału dowodowego zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. Wydana zaś w sprawie decyzja winna spełniać wymogi przepisu art. 107 kpa, w tym § 3 owego przepisu prawa. Warunkiem bowiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 §1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zgodnie z wymogami przepisów procedury administracyjnej. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania (§ 4). Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny (§ 5). W niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki z § 4 lub § 5 art. 107 kpa dające podstawę do odstąpienia od uzasadnienia decyzji. Wyżej wskazane przepisy prawa z mocy art. 140 kpa mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed organami odwoławczymi. W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje naruszają powyższe zasady procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę organ I instancji w wydanej decyzji podał, iż w wyniku przeprowadzonej w [...]r. kontroli legalności zatrudnienia stwierdzono, że J. W. w okresie od [...]r. do [...]r. świadczył pracę w WPPHU "A" s.c. w B. i nie zgłosił tego faktu do urzędu pracy. Organ II instancji ustalił, że w [...]r. przeprowadzono kontrolę przez zespół Kontroli Legalności Zatrudnienia PUP w O. w PPHU "A" s.c. W jej wyniku stwierdzono, że J. W. od dnia [...]r. do dnia [...]r. świadczył pracę na rzecz ww. pracodawcy i nie zgłosił tego faktu do właściwego urzędu pracy. Podał, że fakt zatrudnienia J. W. potwierdzili w toku postępowania wyjaśniającego świadkowie Z. W. i S. G. Organ ten ustalił, że odwołujący się świadczył pracę bez wymaganej umowy o pracę oraz pobierał wynagrodzenie. W uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji organy obu instancji z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie podały przyczyn z jakich odmówiły wiarygodności zeznaniom skarżącego, który zaprzeczył, także w odwołaniu, podjęciu zatrudnienia w PPHU "A" s.c. w B. W toku postępowania wyjaśniającego przesłuchano wiele osób, dwie spośród nich podały, że w czasie wykonywania przez nich pracy na budowie pracował również m. in. J. W. Z zeznań J. W. nie wynika, by pracował na budowie. Skarżący zaprzecza, by pracował na budowie. W ocenie Sądu uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji naruszają przepis art. 107 § 3 kpa, co uniemożliwia przeprowadzenie przez Sąd prawidłowej ich kontroli. Powyższe uchybienie procesowe jako mogące mieć wpływ na wynik sprawy skutkowało konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy decyzyjne po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego, jak wymagają tego przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa, winny wydane przez siebie decyzje uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przeprowadzić dowód uzupełniający z zeznań świadków, którzy zeznali, iż skarżący wykonywał pracę na budowie przez przesłuchanie ich na okoliczność, czy i jakie prace wykonywał podczas przebywania na budowie oraz przez jaki okres czasu. Należy także przeprowadzić dowód z ponownego przesłuchania skarżącego na powyższe okoliczności, a także przeprowadzić dowód z przesłuchania na powyższe okoliczności właścicieli spółki, bądź ich pełnomocnika ewentualnie przeprowadzić jeszcze inne dowody, które organy uznają za niezbędne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 145 § 1 pkt 1c) powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.