II SA/Wr 2041/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Asesor WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. uchyla decyzję Starosty D. z dnia [...]r., Nr [...]; III. orzeka, że zaskarżona decyzja Wojewody D. z dnia [...]r., Nr [...], nie może być wykonana. Skarżący J. S. pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. Decyzją Starosty Powiatu D. z dnia [...]r., Nr [...], orzeczono o obowiązku zwrotu powyższego świadczenia w kwocie [...] zł, jako nienależnie pobranego. W uzasadnieniu decyzji podano, że z dniem [...]r. skarżący uzyskał status osoby bezrobotnej, a także prawo do zasiłku od dnia [...]r. Dnia [...]r., skarżący przedłożył organowi decyzję Burmistrza D. z dnia [...]r., Nr [...], o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, z datą jej rozpoczęcia od dnia [...]r. W związku z powyższym wznowiono postępowanie i prawomocną decyzją Starosty D. z dnia [...]r., Nr [...], uchylono poprzednio wydane decyzje orzekając jednocześnie o odmowie uznania za osobę bezrobotną od dnia [...]r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r. Z uwagi na to, że skarżący pobierał zasiłek dla bezrobotnych w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r., organ I instancji, powołując się na art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w powołanej decyzji z dnia [...]r., Nr [...] uznał, że wobec zaistniałych faktów świadczenie to było nienależne i orzekł o obowiązku jego zwrotu. W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej zmianę, bądź uchylenie, a także o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Stwierdził, że zaszło nieporozumienie, gdyż w okresie pobierania zasiłku posiadał status osoby bezrobotnej. Nieprawdziwa jest sugestia organu I instancji, iż skarżący utracił taki status. Zdaniem skarżącego, aby prowadzić działalność gospodarczą, nie wystarczy bowiem samo dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Jest to dopiero pierwszy krok, który "prawnie nie czyni osoby fizycznej osobą wykonującą działalność gospodarczą". Należy ponadto dokonać wiele kroków, które spowodują iż określoną osobę można było uważać w naszym prawodawstwie za "biznesmena". Chodzi tu o dokonanie czynności rejestrujących w Urzędzie Statystycznym w celu uzyskania REGONU, dokonanie czynności rejestracyjnych w Urzędzie Skarbowym (wybór formy opodatkowania, złożenia deklaracji NIP-1, ewentualnie deklaracji dotyczącej podatku VAT), złożenie dokumentów zgłoszeniowych typu ZUA, ZFA do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i opłacanie składek zusowskich. Skarżący stwierdził, że żadnych z tych czynności nie wykonywał. Sam fakt dokonania wpisu do ewidencji o niczym jeszcze nie świadczy. Na dowód tego skarżący dołączył do odwołania kserokopie: zaświadczenia Urzędu Skarbowego w D., z dnia [...]r., w którym podano, że figuruje w ewidencji jako osoba fizyczna nie prowadząca działalności gospodarczej (nigdy nie była zgłaszana działalność gospodarcza); zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat D., z dnia [...]r., nr rej. [...], NKP: [...], NIP: [...], w którym Referat Ubezpieczeń i Składek zaświadcza, że nie może potwierdzić okresu ubezpieczenia skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od [...]r do [...], ponieważ działalność taka nie została zgłoszona do ZUS. Organ II instancji uznał, że odwołanie jest bezzasadne i utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Powołał się na art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. z 2003r., Dz.U. Nr 58, poz. 514), według którego za nienależne pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Skarżący w dniu rejestracji jako bezrobotny, to jest [...]r., miał bowiem zarejestrowaną działalność gospodarczą. Mimo nie zgłoszenia jej prowadzenia ani do ZUS, ani do Urzędu Skarbowego, to od dnia jej rozpoczęcia określonego w decyzji o jej zarejestrowaniu do dnia wykreślenia tej działalności z ewidencji nie spełniał warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 Ht f) powołanej ustawy. Z treścią tego przepisu skarżący się zapoznał w dniu rejestracji jako bezrobotny. Jeżeli skarżący nie rozpoczął to mógł wystąpić o zmianę wpisu. Nie uczynił tego jednak. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że skarżącemu nie przysługiwało prawo do zasiłku. Zachodzą zatem przesłanki zawarte w powołanym art.28 ust. 2 pkt 1 i zasiłki pobrane przez skarżącego w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. stanowią świadczenie nienależnie pobrane i zgodnie z przepisem art. 28 ust. l ustawy podlegają zwrotowi. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. podtrzymał stanowisko, wyrażone w odwołaniu. Oświadczył, że jedynie zarejestrował działalność gospodarczą, ale jej nigdy nie prowadził. Nie dokonał bowiem dalszych czynności, warunkujących prowadzenie działalności gospodarczej, takich jak rejestracja w Urzędzie Statystycznym w celu uzyskania REGONU, rejestracja w Urzędzie Skarbowym w celu uzyskania NIP, zgłoszenie w ZUS. Biorąc to pod uwagę skarżący uważa, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest niesłuszne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji oraz argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Podkreślił, że skarżący zawiązał spółkę cywilną z D. P., której celem była działalność gospodarcza w zakresie handlu obwoźnego artykułami przemysłowymi pochodzenia krajowego i zagranicznego, eksport-import. Działalność tę rozpoczęto od [...]r. Spółka nie została rozwiązana, a działalność gospodarcza nie została wyrejestrowana do dnia rejestracji skarżącego jako bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Według art. 2 ust. 1 pkt 2 lit f) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnych, które pobierał skarżący, przysługiwało bezrobotnemu, a więc osobie niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g, nieuczącej się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowanej we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, jeżeli: nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Powołany przepis w swej końcowej części określa jako przesłankę uznania określonej osoby za bezrobotną niepodjęcie pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia zgłoszenia do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności. Należy podkreślić, że następuje tu wyraźne rozróżnienie czynności rejestracyjnej (zgłoszeniu do ewidencji) i wyrejstrowania od faktu podjęcia pozarolniczej działalności gospodarczej. Podobne ujęcie tego zagadnienia zawarto w ustawach stanowiących podstawy aktywności gospodarczej. Artykuł 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), która obowiązywała w dniu rejestracji działalności gospodarczej przez skarżącego, stanowił, że podjęcie działalności gospodarczej przez osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej wymaga, z zastrzeżeniem art. 9-11, zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Według art. 7 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U.99 Nr 101, poz.1178 z późn. zm.), obowiązującej w dniu wyrejestrowania działalności gospodarczej przez skarżącego, przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. W żadnym z powołanych przepisów nie utożsamia się zatem rejestracji działalności gospodarczej z jej podjęciem. Rejestracja jest czynnością prawną. Działalność gospodarczą trzeba natomiast także oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych, wypełniających lub nie wypełniających znamion tej działalności. W zaskarżonych decyzjach, a także w decyzji Starosty D. z dnia [...] r., Nr [...], która stanowiła podstawę do wydania zaskarżonych decyzji, reprezentowane było natomiast jasne i konsekwentne stanowisko, że rejestracja działalności gospodarczej jest równoznaczna z jej podjęciem. Decyzja Starosty D. została zatem objęta niniejszym postępowaniem sądowym z uwagi na to, że jest to niezbędne dla usunięcia naruszenia prawa w ramach postępowania, którego dotyczy skarga. Skarżący przedstawił szereg dowodów na poparcie stanowiska, że nie prowadził działalności gospodarczej. W postępowaniu administracyjnym należało je zatem zbadać i ustosunkować się do nich, a nie pomijać, jak to uczyniły organy administracyjne. Należy jednak podkreślić, że nie dokonanie dalszych czynności rejestracyjnych przez skarżącego jest przesłanką uniemożliwiającą podjęcie działalności gospodarczej w sposób legalny. Aby ustalić, czy działalność gospodarcza była prowadzona należało więc także przeprowadzić inne dowody, odnośnie ewentualnej działalności gospodarczej skarżącego czy jego wspólnika, D. P., z którym skarżący zawiązał spółkę cywilną. Nie czyniąc tego organy administracyjne naruszyły także zasadę prawdy obiektywnej ustanowionej przez przepisy art. 7 oraz 77 kpa. Mając na względzie powyższe ustalenia, należy uznać, że decyzje organów obu instancji oraz decyzja Starosty D. z dnia [...]r., Nr [...], naruszyły powołane wyżej przepisy prawa materialnego oraz zasadę prawdy obiektywnej obowiązującą organy prowadzące postępowanie administracyjne, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji. Orzekając stosownie do art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, orzeczono o jego wstrzymaniu. Do czasu uprawomocnienia się wydanego w niniejszej sprawie wyroku organ administracyjny nie może się bowiem domagać od skarżącego zachowania wskazanego w zaskarżonej decyzji.