II SA/Wr 2054/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Henryk Ożóg /sprawozdawca/, del. do WSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia NSA Lidia Serwiniowska, Asesor WSA Agnieszka Figura, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego we W. na rzecz A. P. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] r. A. P. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego dla W. - K. o sporządzenie i wydanie kopii wyroków w dwóch oznaczonych sygnaturą sprawach w formie zanonimizowanej. Decyzją z dnia [...] r. Przewodniczący I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego dla W. - K. odmówił wydania odpisów wskazanych wyroków. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że jeżeli inny akt prawny odmiennie reguluje kwestię dostępu do informacji to jest on przepisem lex specialis, przepisem szczególnym do ustawy z dnia 11 czerwca 2001r. o dostępie do informacji publicznej. W art. 38 ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych znajduje się delegacja ustawowa dla Ministra Sprawiedliwości odnośnie ustalenia regulaminu określającego tryb wewnętrznego urzędowania sądów. W samym regulaminie wewnętrznego urzędowania sądów znajduje się rozdział dotyczący udostępniania akt sądowych i dokumentów z akt. Określa on szczegółowo zasady i sposób udostępniania dokumentów z akt, a więc również orzeczeń. Regulacje te nie przewidują możliwości wydawania na każde żądanie osób nie będących stronami i bez podania przyczyn dokumentów z akt, a tym samym również odpisów wyroków. Co najwyżej osoba taka może wystąpić z wnioskiem do przewodniczącego wydziału zgodnie z § 104 ust. 3 regulaminu, który stanowi, że przewodniczący wydziału decyduje o udostępnieniu akt sądowych innym osobom nie mającym uprawnień procesowych i o zakresie wykorzystania przez nie tych akt. Oznacza to jednak, że decyzja w zakresie dostępu do akt osób nie będących stronami zależy od zgody przewodniczącego wydziału. Ponieważ wniosek o wydanie odpisów wyroków nie zawiera uzasadnienia, nie znaleziono podstaw do ich wydania. Pismem z dnia [...] r. A. P. wniósł odwołanie od tej decyzji żądając jej uchylenia i udostępnienia żądanej informacji publicznej. Anachroniczne bowiem regulacje regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów "nie mogą uchylać praw podmiotowych wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej". Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezes Sądu Okręgowego we W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że odmawiając żądanej informacji powołano się na przepis § 104 ust. 3 Regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych /rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987r., Dz.U. Nr 38, poz. 218 ze zm./. Mimo przywołania przepisów regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych, odmowa udostępnienia informacji publicznej jest uzasadniona, a właściwym jej uzasadnieniem jest przepis art. 9 kpc, który stanowi, że jedynie strony i ich pełnomocnicy procesowi mają prawo przeglądać akta oraz otrzymywać odpisy i wyciągi z akt. Stwierdzono, że przepis kpc jest tym przepisem, który w sposób odmienny reguluje zasady dostępu do akt sądowych oraz otrzymywania odpisów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. P. powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu. Odpowiadając na skargę Prezes Sądu Okręgowego we W. wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wynika m.in., że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Ust. 2 tego art. wskazuje, że prawo do uzyskiwania informacji obejmuje m.in. dostęp do dokumentów. Konstytucja przy tym w ust. 3 art. 61 stanowi, że ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa, natomiast w ust. 4 - że tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy /.../. Ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej /Dz.U. Nr 112, poz. 1198/ w art. 1 ust. 1 wprawdzie niezbyt precyzyjnie, jednakże wyjaśnia, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Dalej określa, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej /art. 2 ust. 1/. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego /art. 2 ust. 2/. Przepis art. 5 tej ustawy natomiast stanowi, że prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych /ust. 1/. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy ... /ust. 2/. Nie można, z zastrzeżeniem ust. 1 i 2, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji /ust. 3/. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego dla W.-K. o udzielenie informacji publicznej. Kwestii tej nie podnosi też organ orzekający I jak i II instancji tym bardziej, że Prezes Sądu Rejonowego dla W.-K. powołuje się na przepis art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy dotyczący również informacji publicznej tyle, że udostępnianej na zasadach i w trybie określonych w innych aktach prawnych. Z cytowanych wcześniej przepisów wynika, że odmowa udostępnienia informacji publicznej może nastąpić jedynie ze względu na ochronę informacji niejawnych, innych tajemnic ustawowo chronionych, prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy i tylko te względy mogą uzasadnić odmowę udzielenia informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu cywilnym. Do tego należy mieć na uwadze regułę wywodzącą się z art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sprawie i w formie określonych we wniosku. Przepis art. 9 kpc, którym organ odwoławczy uzasadniał odmienne zapatrywanie odnosi się jedynie do stron i uczestników postępowania, którym ustawa ta przyznała prawo przeglądania akt sprawy i otrzymywania z nich odpisów lub wyciągów. Tymczasem Konstytucja mówi o obywatelu, a ustawa o dostępie do informacji publicznej - o "Każdym". Taka interpretacja, jak w zaskarżonej decyzji odmownej narusza zatem konstytucyjne prawo osób nie będących stronami i uczestnikami postępowania do informacji publicznej, skonkretyzowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Reguła kolizyjna: lex specialis derogat legi generali polega na tym, że przepisy szczególne derogują przepisy /akty/ o charakterze ogólniejszym lub ogólny, ale derogują je tylko w tym zakresie, w którym wprowadzają unormowanie odrębne. Reasumując: jeżeli postępowanie cywilne dotyczy władz publicznych, innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji i nie istnieje żadne z ograniczeń wymienionych w art. cytowanej ustawy podmiot zobowiązany nie może odmówić udzielenia informacji w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem. Pominięte tu zostają możliwości techniczne realizacji wniosku i należności z tym związane. Zaskarżona odmowa, jak i odmowa ją poprzedzająca, narusza powołane wyżej przepisy Konstytucji i ustawy o dostępie do informacji publicznej, co miało wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ... /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ Sąd orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku. Sąd natomiast nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji /art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ gdyż wstrzymać wykonanie decyzji można jedynie wówczas gdy ma ona przymiot wykonalności. Przymiotu takiego nie mają w zasadzie decyzje negatywne, a taką jest decyzja zaskarżona.