II SA/Wr 2057/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 5 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Miejskich Wodociągów i Kanalizacji w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty za korzystanie ze środowiska oddala skargę Pismem z dnia 29 kwietnia 2002r. Miejskie Wodociągi i Kanalizacja spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. złożyły do Marszałka Województwa [...] wniosek o odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty za odprowadzanie bez pozwolenia wodnoprawnego ścieków z oczyszczalni przy ulicy [...] w I kwartale 2002r. oraz o zmniejszenie tej opłaty o sumę wydatkowaną na realizację przedsięwzięcia usuwającego przyczynę ponoszenia podwyższonej opłaty, która zapewniła usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska. Do wniosku dołączono dane dotyczące zrealizowanej inwestycji. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Marszałek Województwa [...] na podstawie art. 316, 317 ust.1, 319 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.- Prawo ochrony środowiska (Dz. U Nr 62, poz. 627) oraz art. 105 § 1 Kpa umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż postępowanie o odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty oraz jej zmniejszenie stało się bezprzedmiotowe, gdyż wnioskodawca zrealizował przedsięwzięcie, które usunęło przyczynę naliczenia podwyższonej opłaty, a w myśl przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska odroczenie następuje na czas niezbędny do realizacji przedsięwzięcia, zaś inwestycja polegająca na budowie pompowni ścieków została zakończona z dniem 31 stycznia 2002r. Marszałek Województwa podniósł także, iż zgodnie z art. 319 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska decyzja o zmniejszeniu opłat mogłaby być wydana jedynie wówczas, gdyby uprzednio zapadła decyzja o odroczeniu terminu płatności opłat. Odwołanie od powyższej decyzji złożyły Miejskie Wodociągi i Kanalizacja spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia zgodnie z przedłożonym wnioskiem, a to odroczenie terminu płatności należności w części wynikającej z podwyższonej opłaty za odprowadzanie ścieków z oczyszczalni miejskiej w K. bez pozwolenia wodnoprawnego w I kwartale 2002r. oraz zmniejszenie podwyższonej opłaty tj. 170592,45zł o kwotę wydatkowaną na zrealizowanie inwestycji, która zapewniła usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska. W uzasadnieniu odwołania po raz kolejny przyznał odwołujący, iż z dniem 31 stycznia 2002r. zakończona została za kwotę 3.029.000zł inwestycja umożliwiająca zaprzestanie eksploatacji dotychczasowej oczyszczalni, co zapewniło usunięcie przyczyn wymierzania kar pieniężnych za naruszanie warunków ochrony środowiska, a także przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska. W ocenie Miejskich Wodociągów i Kanalizacji spółka z o.o w K. organ umarzając postępowanie wadliwie uznał, iż odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty mogłoby nastąpić jedynie na czas realizacji przedsięwzięcia. Zdaniem wnioskodawcy decyzja ta zapadła wbrew intencjom ustawodawcy, który wprowadził dla zakładów możliwość zaliczania podwyższonych opłat w poczet prowadzonych inwestycji na rzecz ochrony środowiska, a nadto jest krzywdząca dla nich. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., na podstawie art. 138 §1 Kpa oraz art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994r.o samorządowych kolegiach odwoławczych utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, argumentując, iż organ I instancji zasadnie uznał, mając na uwadze art. 317 ust. 4 Prawa ochrony środowiska, iż odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty może nastąpić wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia, a zatem wniosek strony złożony po zrealizowaniu przedsięwzięcia, co nie stanowiło przedmiotu sporu, był bezprzedmiotowy. Argumentował także organ, iż podobnie bezprzedmiotowy był wniosek o zmniejszenie podwyższonej opłaty o kwotę wydatkowanych środków własnych na realizację przedsięwzięcia, bowiem ustawodawca przewidział jedynie możliwość zmniejszenia odroczonych opłat, a te w przedmiotowej sprawie nie były przedmiotem odroczenia. Z treścią powyższej decyzji nie zgodziły się Miejskie Wodociągi i Kanalizacja spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. W wywiedzionej skardze wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi dowodziły, iż decyzja została podjęta w wyniku wadliwej interpretacji przepisów art. 317 i nast. ustawy – Prawo ochrony środowiska, a to wyłącznie w oparciu o wykładnię językową, przy pominięciu wykładni logicznej i celowościowej. Dla skarżącego oczywistym jest, iż ratio legis uregulowania zawartego w art. 317 ustawy Prawo ochrony środowiska polega na stworzeniu zachęty dla podmiotów, zobowiązanych do ponoszenia podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska, do podejmowania działań eliminujących przyczyny podwyższania tych opłat. Żadne, zaś racje nie przemawiają za tym, by zawężać krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z dobrodziejstwa przewidzianego w przepisie art. 317 ustawy Prawo ochrony środowiska wyłącznie do podmiotów realizujących dopiero przedsięwzięcie, a eliminować z tego kręgu podmioty, które przedsięwzięcie już zrealizowały. Nadto skarżący wskazywał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 318 ust. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż organ winien stosownie do powołanego przepisu wydać decyzję odmawiającą odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty, a nie umarzać postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – Miejskie Wodociągi i Kanalizacja w K. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151KPA). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731 / 97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...]., Nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 KPA utrzymano w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], Nr [...]. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o wniosku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Miejskie Wodociągi i Kanalizacja w K. stanowił przepis art. 317 i 319 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627). Zgodnie z art. 317 ust. 1 Prawo Ochrony Środowiska termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz kary pieniężnej odracza się na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli realizuje on terminowo przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat albo kar w okresie nie dłuższym niż 5 lat od dnia złożenia wniosku. Z powyższego przepisu wynika zatem wprost, iż nie w każdym momencie realizacji przedsięwzięcia możliwe jest odroczenie terminu płatności podwyższonej opłaty, w przedmiotowej sprawie za odprowadzanie ścieków bez pozwolenia wodnoprawnego. Dla przyjęcia istnienia takiej możliwości po stronie podmiotu koniecznym jest spełnienie przez niego ustawowych przesłanek zawartych w tym przepisie, a mianowicie realizowanie (wykonywanie, a nie wykonanie, zakończenie) terminowo (zgodnie z ustalonym harmonogramem) przedsięwzięcia". Zawarte bowiem w przepisie sformułowanie "realizuje on terminowo przedsięwzięcie" oznacza, iż podmiot ubiegający się o odroczenie terminu płatności opłaty może o nie występować tylko wówczas, gdy inwestycja podejmowana w celu usunięcia przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat z tytułu korzystania ze środowiska jest w toku, a więc jest wykonywana, a jej proces inwestycyjny nie został zakończony, a nadto jest ona realizowana zgodnie z planem, bez żadnych opóźnień. Do takiego jednoznacznego wniosku skłania także treść ustępu 4 art. 317 powołanej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r., który przewiduje, iż termin płatności może być odroczony wyłącznie na okres niezbędny do zrealizowania przedsięwzięcia. Z powyższych przepisów płynie, wbrew zarzutom skarżącego, konkluzja, iż termin płatności opłaty może być odroczony jedynie na okres realizacji przedsięwzięcia, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyny ponoszenia podwyższonych opłat lub kar (por teza 3 do art. 317 – Prawo Ochrony Środowiska - przepisy i komentarz, Edward Radziszewski, LexisNexis, Warszawa 2003), a zatem zrealizowanie przedsięwzięcia nie legitymuje do skorzystania z prawa odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty. Zgodzić należy się wprawdzie ze skarżącym, iż celem dyspozycji art. 317 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska było w istocie stworzenie zachęty dla podmiotów, zobowiązanych do ponoszenia podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska, do podejmowania działań eliminujących przyczyny podnoszenia tych opłat. Jednakże skarżący pomija w zupełności cezurę czasową jaką zakreślił ustawodawca, a na którą trafnie wskazywały organy obu instancji, a mianowicie związaną z realizacją przedsięwzięcia, które zapewni usunięcie przyczyny ponoszenia podwyższonych opłat. Ustawodawca nie ustanowił, bowiem normy prawnej, która pozwalałaby na odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty w sytuacji zakończenia, zrealizowania inwestycji. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt zakończenia przez skarżącego w dniu 31 stycznia 2002r. przedsięwzięcia mającego na celu usuniecie przyczyny naliczenia podwyższonych opłat. Fakt ten przyznany został przez skarżącego, a zatem w istocie nie istniały podstawy do odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty. Zaakceptować należy stanowisko skarżącego, iż w myśl ust. 6 art. 318 Prawa ochrony środowiska Marszałek Województwa [...] winien w zakresie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty lub kary wydać decyzję odmawiającą odroczenia. Jednakże ta wadliwość redakcyjna treści decyzji nie miała wpływu na wynik postępowania, ani zastosowanie przepisów prawa. Zaskarżona decyzja odpowiada w istocie prawu. Godzi się także podnieść, iż sądy administracyjne kontrolują zaskarżone decyzje wyłącznie w aspekcie ich zgodności z prawem. Sąd może uchylić lub stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji tylko wówczas, gdy narusza ono prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Organy obu instancji poprawnie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa materialnego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Oceny tej nie może zmienić zarzut skarżącego, iż interpretacja przepisów art. 317 i 319 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska winna być dokonana z uwzględnieniem wykładni logicznej i celowościowej. W zakresie powyższego stwierdzić należy, iż pierwszeństwo w interpretacji przepisu, ma wykładnia gramatyczna, a dopiero wówczas, gdy w oparciu o nią nie jest możliwe zinterpretowanie przepisu stosuje się wykładnię funkcjonalną, celowościową, czy też historyczną. Pominięcie wykładni gramatycznej (językowej) przepisu i dokonanie oceny wniosku o odroczenie terminów płatności podwyższonej opłaty przy zastosowaniu wykładni logicznej i celowościowej prowadziłoby do merytorycznie błędnych wniosków. Art. 319 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, iż w przypadku, gdy terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia płatności usunęło przyczyny ponoszenia opłat i kar, właściwy organ, w drodze decyzji orzeka o zmniejszeniu (...), odroczonych opłat albo kar o sumę środków wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia. Wykładnia gramatyczna tego przepisu prowadzi do wniosku, iż warunkiem sine quo non podjęcia decyzji przez organ o zmniejszeniu opłaty jest uprzednie orzeczenie o ich odroczeniu. Inaczej mówiąc ustawodawca nie przewidział możliwości zmniejszenia opłat, których termin płatności nie został wcześniej odroczony. Na tle wskazanych wyżej norm, uznać należało, iż skarga nie zawiera dostatecznych podstaw prawnych, a tym samym podlegała oddaleniu. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu (Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.