II SA/Wr 206/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia .... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu w drodze decyzji administracyjnej rozbiórki obiektu, jako bezprzedmiotwego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący złożył w dniu 17 kwietnia 2012 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, iż aktualnie pozostaje bez pracy, utrzymuje się z "odszkodowania" w wysokości 700 zł. Dodał, iż posiada zadłużenie w wysokości 57.300 zł z tytułu niespłaconych pożyczek. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił nieukończony pawilon handlowy o pow. 88, 80 m2. Poinformował, że jego wydatki kształtują się następująco: udział w kosztach utrzymania mieszkania - 180 zł; koszt wyżywienia - ok. 400 zł; koszt lekarstw- ok. 100 zł; opłata za telefon- 30 zł; opłaty pocztowe, koszt dojazdów, ubezpieczenie na życie, koszt przepisywania pism i inne różne usługi ok. 170 zł. Dodał, że pozostaje w związku małżeńskim, jego żona otrzymuje niską emeryturę, opłaca swoje wydatki i posiada osobisty majątek w postaci nieruchomości w Wierzbicach. Na wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej, wnioskodawca w piśmie z dnia 7 maja 2012 r. oświadczył, że ww. wniosku podał już swoją sytuację finansową. Dodał, że ze względu na ochronę danych osobowych jego żona nie wyraża zgody na ujawnienie swojej sytuacji materialnej. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t. j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 )). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca (mimo wezwania) nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu(choćby dorywczego) uzyskiwanego przez siebie i swoją żonę); nie złożył do akt dokumentu potwierdzającego wysokość wskazanego przez siebie we wniosku zadłużenia; nie przedłożył aktualnych wyciągów z posiadanych przez siebie (lub osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe) rachunków bankowych (w szczególności tego na które wpływa jego dochód z tytułu tzw. odszkodowania); nie złożył również deklaracji podatkowych za rok 2011 oraz dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu w postaci tzw. "odszkodowania"; nie wskazał czy korzysta ze wsparcia osób trzecich lub pomocy społecznej; nie wyjaśnił dlaczego nie zlikwidował dotychczas działalności gospodarczej skoro przyczyną zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej jest brak środków pieniężnych (m.in. na składkę do ZUS); nie wskazał także z jakich źródeł czerpał dotychczas środki na pokrycie kosztów sądowych innych sprawach toczących się przed tut. Sądem (w tym na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06); nadto nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych, aktualnych, miesięcznych wydatków; pomimo pouczenia, że istnienie rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia sytuacji materialnej jego żony- nie przedstawił stanu majątkowego i finansowego swojej żony; nie wyjaśnił dlaczego aktualnie otrzymuje tylko 700 zł z tzw. "odszkodowania" gdy do niedawna otrzymywał 1.400 zł; nie wskazał dlaczego nie czyni starań by znieść z byłą żona współwłasność dość licznie posiadanych i wartościowych składników majątkowych; nie wyjaśnił co stało się z dotychczas wykazywanymi przez niego składnikami majątkowymi: mieszkaniem o pow. 50, 60 cm2 oraz działkami: o pow. 253 m2 i 137 m2; nie określił również dlaczego nie rejestruje się jako osoba bezrobotna lub nie czyni starań o uzyskanie świadczenia rentowego. Podkreślić należy, iż to od oceny Sądu zależy czy uzna on, że przedłożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy nadaje się do merytorycznego rozpatrzenia (tj. że jest należycie uzasadniony i udokumentowany), a zatem jako impertynenckie należy uznać pismo wnioskodawcy z dnia 7 maja 2012 r. (będące jego odpowiedzią na wezwanie z dnia 18 kwietnia 2012 r. o sprecyzowanie i udokumentowanie jego sytuacji finansowej i majątkowej), w którym oświadczył, że "we wniosku z dnia 17 kwietnia 2012 r. podał już swoją sytuację finansową". Dodać również należy, iż skarżący pozostaje w błędzie uważając, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. z 2011 r., Dz. U. Nr 230, poz.1371) zwalniają go z obowiązku przedstawienia sytuacji majątkowej i finansowej osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe (np. żony). Ustawowym uprawnieniem Sądu (art. 252 p.p.s.a.) jest domaganie się od wnioskodawcy przedstawienia dokładnych dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy (i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe), a zatem w tej sytuacji art. 23 ust 1 pkt. 2 ustawy o ochronie danych osobowych pozwala na gromadzenie i przetwarzanie przez Sąd tego rodzaju danych bowiem "jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa". Dodać przy tym można, iż obowiązkiem każdego pracownika Sądu jest zachowanie w tajemnicy informacji jakie uzyskał w związku z wykonywanie swoich czynności służbowych, a zatem nie istnienie niebezpieczeństwo ujawnienia danych. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wskazać również trzeba, że skarżący w innych prowadzonych przed tut. Sądem postępowaniach, uiszcza należne opłaty sądowe, a w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06 zatrudnił nawet zawodowego pełnomocnika. Nie można nie zauważyć także, iż skarżący od kilku już lat niezmiennie przedstawia swoją sytuację materialną, co nakazuje wątpić w prawdziwość tych informacji. Wciąż również nie czyni starań by znieść z byłą żoną współwłasność dość licznie posiadanych i wartościowych składników majątkowych. Zauważyć także należy, że nadal nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna, a w swoich wnioskach skarżący wciąż określa posiadane zadłużenie na kwotę ok. 57. 300 zł, a zatem przyjąć należy, iż skarżący nie czyni nic by to zadłużenie zredukować, a zatem spłata tego długu nie stanowi ograniczenia możliwości finansowych skarżącego (tj. nie zmniejsza kwoty uzyskiwanego aktualnie dochodu). Odnosząc do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.