II SA/Wr 206/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-11-20
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Olga Białek, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, powołując się na toczące się postępowanie dotyczące innego obiektu lub na bezprzedmiotowość żądania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczące obowiązku wyjaśnienia przedmiotu żądania strony oraz wymogów uzasadnienia postanowień. Organy nie wykazały w sposób przekonujący, że żądanie strony dotyczyło sprawy, w której postępowanie już się toczy, ani nie sprecyzowały, jakiego konkretnie postępowania odmówiły wszczęcia. Ponadto, organy nie odniosły się do zarzutów skarżącego dotyczących odmienności obiektów w różnych postępowaniach i nie wyjaśniły kwestii legitymacji skarżącego do żądania rozbiórki.Stan faktyczny
Skarżący J. K. złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nakazania rozbiórki pawilonu małej gastronomii posadowionego na skwerze miejskim, sąsiadującym z jego działką. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na toczące się postępowanie dotyczące innego obiektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. i zasądził od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 114 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Anna Siedlecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA - Olga Białek, Sędzia WSA - Ireneusz Dukiel, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki obiektu (pawilonu małej gastronomii) I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącego kwotę 114 zł (słownie: sto czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. – podając w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – po rozpatrzeniu zażalenia J. K. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu w drodze decyzji administracyjnej rozbiórki obiektu posadowionego na działce o nr ew. 166/6 AM-[...] obręb J., jako bezprzedmiotowego.
W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia 22 września 2011 r. J. K. zwrócił się do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w O., na podstawie art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 28 § 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane, o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nakazania, w drodze decyzji administracyjnej, rozbiórki obiektu (pawilonu małej gastronomii w którym prowadzona jest sprzedaż kurczaków z rożna, pity itp.), posadowionego na terenie skweru miejskiego, AM-[...], obręb J. o powierzchni 1ha, pomiędzy ulicami O. i B., Ż. i pasażem pieszym łączącym ulicę O. z ulicą J. B.. Wnioskodawca podał, że jest właścicielem działki nr 165/16, AM-[...], która bezpośrednio sąsiaduje ze wspomnianym skwerem miejskim. Podkreślił również, że przedmiotowy obiekt nie jest przyczepą.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu w drodze decyzji administracyjnej rozbiórki obiektu posadowionego na działce o nr ew. 166/6 AM-[...], obręb J., jako bezprzedmiotowego. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie PINB wyjaśnił, że w sprawie przedmiotowego obiektu prowadzone jest postępowanie, które w chwili obecnej zawisło przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W związku z tym do czasu jego zakończenia nowe postępowanie nie może być wszczęte. Wobec powyższego należało w trybie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówić wszczęcia postępowania. Na to postanowienie zażalenie wniósł J. K. wskazując na brak tożsamości obiektu, którego wniosek dotyczy z obiektem, którego sprawa toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu sprawy, stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przedmiotem sprawy jest wniosek J. K. o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nakazania w drodze decyzji administracyjnej rozbiórki obiektu (pawilonu małej gastronomii w którym prowadzona jest sprzedaż kurczaków z rożna, pity itp.), posadowionego na terenie skweru miejskiego, AM-[...], obręb J., o powierzchni 1ha, pomiędzy ulicą O. i B., Ż. i pasażem pieszym łączącym ulicę O. z ulicą J. B..
Następnie organ II instancji wskazał, że kompetencje organów nadzoru budowlanego sprowadzają się w zasadzie do działań z zakresu inspekcji i kontroli tak w zakresie prawidłowości przebiegu procesu budowlanego, jak i utrzymania obiektów budowlanych. Zostały one szczegółowo przedstawione w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Przepis art. 83 Prawa budowlanego określa właściwość organów nadzoru budowlanego, statuując podstawową zasadę, iż do właściwości organów nadzoru budowlanego należą wyłącznie zadania i kompetencje określone w omawianym przepisie i wyliczenie tu zawarte stanowi listę zamkniętą. l tak do właściwości organów nadzoru budowlanego należą następujące kompetencje i zadania (wyłącznie - lista zamknięta): przyjmowanie zawiadomień o terminie rozpoczęcia budowy, przyjmowanie zawiadomień o zmianie kierownika budowy i inspektora nadzoru inwestorskiego oraz projektanta sprawującego nadzór autorski, prowadzenia postępowań legalizacyjnych w sprawie nielegalnie wybudowanych obiektów budowlanych, prowadzenie postępowań naprawczych mających na celu doprowadzenia robót budowlanych, w innych przypadkach niż wskazane w powyższym odnośniku, do stanu zgodnego z prawem w szczególności przepisami techniczno-budowlanymi, wydawanie pozwoleń na użytkowanie i przyjmowanie zawiadomień o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania wybudowanych obiektów, nakładanie kar za niezgodne z pozwoleniem wykonanie robót budowlanych, nakaz przeprowadzenia kontroli obiektu budowlanego lub jego części, kontrola utrzymania obiektu budowlanego, prowadzenie postępowań związanych z nieprawidłowym stanem technicznym lub użytkowym obiektu budowlanego celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, prowadzenie postępowań w sprawie nakazu rozbiórki obiektu nieużytkowanego lub niewykończonego i nienadającego się do odbudowy, remontu lub wykończenia, nakaz opróżnienia budynku grożącego bezpośrednio zawaleniem, nakaz usunięcia istniejącego w obiekcie budowlanym zagrożenia, przyjęcie zawiadomienia o stanie zagrożenia w obiekcie budowlanym, wyjaśnianie przyczyn katastrof budowlanych, przyjmowanie zawiadomień o katastrofach budowlanych, prowadzenie postępowań w sprawach katastrof budowlanych, prowadzenie postępowań wyjaśniających i składanie wniosków o ukaranie z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie.
Następnie organ nadzoru budowlanego podkreślił, że prawidłowo wyznaczony przedmiot postępowania, zgodnie z kompetencjami określonymi w art. 83 ustawy Prawo budowlane, pozwala na ustalenie normy Prawa budowlanego, na podstawie której toczy się postępowanie. Wprawdzie organ nadzoru budowlanego może prowadzić postępowanie w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 67 Prawa budowlanego, niemniej stroną takiego postępowania jest tylko właściciel, ewentualnie zarządca obiektu budowlanego, czyli podmioty, które odpowiadają za jego stan techniczny w świetle art. 61 Prawa budowlanego. Właściciel sąsiedniej działki nie jest stroną takiego postępowania. Sprawa nakazania rozbiórki obiektu nie mieści się natomiast w żadnej z pozostałych wymienionych wyżej kategorii spraw administracyjnych, które załatwia organ nadzoru budowlanego. Nadzór budowlany może wprawdzie w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego (art. 48-49 oraz art. 49b), a także naprawczego (art. 50-51) nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lecz nie jest to cel nadrzędny tych postępowań. Ustawodawca przyznał prymat legalizacji wykonanych niezgodnie z przepisami robót budowlanych. Dopiero w wypadku, gdy legalizacja taka nie jest możliwa bądź właściwy podmiot nie dopełni obowiązków legalizacyjnych organ będzie uprawniony do wydania nakazu rozbiórki.
Wobec powyższych faktów organ II instancji stwierdził, że należało odmówić J. K. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki obiektu posadowionego na działce o nr ew. 166/6, AM-[...], obręb J..
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisane na wstępie postanowienie wniósł J. K., zarzucając mu naruszenie prawa materialnego i procesowego, a mianowicie: art. 28 K.p.a. w związku z art. 28 § 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, co również miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] r. nr [...].
Na uzasadnienie skarżący podał, że jest właścicielem działki nr 165/16, AM-[...], obręb L., która bezpośrednio sąsiaduje z terenem skweru miejskiego AM-[...], obręb L. o powierzchni 1 ha - położonego w J., pomiędzy ulicami O., J. B., Ż. i pasażem łączącym ulicę O. z ulicą J. B.. Na terenie tego skweru miejskiego posadowiono obiekt (pawilon małej gastronomii, w którym prowadzona jest sprzedaż kurczaków z rożna, pity itp.), który nie jest przyczepą specjalną.
Dalej skarżący stwierdził, że postanowienia organów obu instancji powołują przyczynę odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, która nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Sprawa, o której mówi PINB w O. w uzasadnieniu swojego postanowienia, dotyczy przyczepy specjalnej zarejestrowanej jako pojazd, która posiadała numer VIN, który zgodnie z art. 2 pkt 58 ustawy Prawo o ruchu drogowym nadawany jest wyłącznie pojazdom. Ta przyczepa specjalna została usunięta przez właściciela, a na jej miejsce posadowiono sporny obiekt. Wobec tego – zdaniem skarżącego – postanowienia organów obu instancji zostały oparte na motywach niezgodnych ze stanem faktycznym i powinny zostać uchylone. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Odpowiadając na skargę D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym złożonym w dniu 13 listopada 2012 r. skarżący wskazał, że organ I instancji po wydaniu postanowienia z dnia [...] r. pismem z dnia 16 listopada 2011 r. wystąpił do Burmistrza Miasta i Gminy J. o udzielenie informacji dotyczących wniosku skarżącego z dnia 22 września 2011 r., co zdaniem skarżącego narusza art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 20 listopada 2012 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie 164 zł, na którą składają się: wpis sądowy w kwocie 100 zł, koszty dojazdu do Sądu w kwocie 14 zł i równowartość dochodu utraconego w dniu 20 listopada 2012 r. w kwocie 50 zł. Pełnomocnik skarżonego organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie ze wszystkich powodów w niej wymienionych.
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności w rozpoznawanej sprawie jest zaskarżone postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadnieniem dla takiego rozstrzygnięcia będzie okoliczność, że postanowienie pierwszoinstancyjne nie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a zatem nie ma potrzeby ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji. Wydanie postanowienia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe również, gdy organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego w sprawie (organ II instancji dochodzi do analogicznych ustaleń).
Dalej zauważyć należy, że postanowienie organu I instancji oparte było na art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie to służy zażalenie (§ 2). Następnie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Stosownie do art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Natomiast w myśl art. 126 k.p.a. do postanowień należy stosować odpowiednio niektóre przepisy dotyczące decyzji administracyjnych, w tym w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Dokonana przez Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę wykładnia przytoczonych przepisów prawa doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7 oraz art. 107 § 3 i art. 61a § 1 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, a postanowienie organu II instancji nadto narusza przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przechodząc do szczegółowego wyjaśnienia motywów wydanego przez Sąd wyroku należy powiedzieć, że postępowanie przed organem administracji publicznej, aby mogło być określone mianem postępowania administracyjnego musi posiadać przedmiot i strony tego postępowania, a oba te elementy wynikać muszą z przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa indywidualna rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, należąca do właściwości organu administracji publicznej. Jak wskazuje się w literaturze prawniczej, pojęcie "sprawy administracyjnej" odnosi się do konkretnego stanu faktycznego, konkretnego zjawiska czy konkretnej sytuacji życiowej, która jest uregulowana przepisami prawa administracyjnego i która przewiduje rozstrzygnięcie tej sytuacji w formie decyzji administracyjnej. Zaistnienie takiej sytuacji daje więc podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego (z woli strony lub z urzędu) w celu jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji. Innymi słowy, w drodze decyzji administracyjnej może być rozstrzygnięta tylko taka sprawa, która spełnia łącznie wszystkie wymienione wyżej przesłanki: musi ona leżeć w obrębie prawa administracyjnego, prawną formą jej rozstrzygnięcia musi być decyzja i musi mieć ona charakter indywidualny (konkretny), a więc odnosić się do konkretnego, imiennie określonego podmiotu (zob. G. Łaszczyca, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, komentarz do art. 1, Lex 2012).
Następnie należy zauważyć, że dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 61a § 1 k.p.a. wymagane jest, aby spełniona była przynajmniej jedna z przesłanek: 1) podmiotowa, tj. wszczęcia postępowania żąda kto inny niż strona, 2) przedmiotowa, tj. sprawa nie nadaje się do załatwienia w postępowaniu administracyjnym lub w sprawie właściwa jest droga sądowa. Jako trzecią z przesłanek wymienia się w doktrynie okoliczność, że żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis 2012).
Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego "w sprawie nakazu w drodze decyzji administracyjnej rozbiórki obiektu (...) jako bezprzedmiotowe", co uzasadnił tym, że "w powyższej sprawie jest prowadzone postępowanie administracyjne, które w chwili obecnej zawisło przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie". Należy zatem po pierwsze powiedzieć, że organ wszczynając postępowanie lub odmawiając jego wszczęcia jest zobligowany do określenia jego przedmiotu. Wymóg ten wynika z zasady legalizmu, a więc działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.). W sytuacji, w której z żądania strony nie wynika jasno, co jest przedmiotem tego żądania (a zatem postępowania w jakim przedmiocie żąda wnioskodawca), należy wezwać wnoszącego podanie do wyjaśnienia, co jest treścią żądania. Ten z kolei obowiązek ciąży na organie administracji publicznej z mocy art. 7 k.p.a. Żądanie zgłoszone przez skarżącego w podaniu z dnia 22 września 2011 r. organ I instancji potraktował jak żądanie wszczęcia postępowania w sprawie, w której już toczy się postępowanie administracyjne. Brak jednak na taką okoliczność dowodów w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi. Brak również w postanowieniu wskazania przepisów prawa, które regulują toczące się już – zdaniem organu – postępowanie i brak wykazania, że żądanie strony dotyczyło tego samego przedmiotu postępowania. Podkreślić również należy, że błędnie określono przyczynę odmowy wszczęcia postępowania jako "bezprzedmiotowość", skoro zdaniem organu w tej samej sprawie toczy się inne postępowanie, a więc jego "przedmiot" istnieje. Nadto Sąd zauważa, że postępowanie administracyjne nie może toczyć się przed sądem administracyjnym, jak to zostało sformułowane w postanowieniu organu I instancji. W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie organu I instancji narusza art. 7 oraz art. 107 § 3 i art. 61a § 1 w związku z art. 126 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Następnie odnosząc się do zaskarżonego postanowienia organu II instancji należy stwierdzić, że uzasadnienie tego rozstrzygnięcia zawiera w istocie przytoczenie przepisów ustawy Prawo budowlane i abstrakcyjne rozważania organu na temat właściwości organów w poszczególnych sprawach. Organ odwoławczy nie odniósł się do podnoszonej w zażaleniu kwestii, że postępowanie sądowoadministracyjne przed WSA w Warszawie dotyczy innego obiektu niż objęty aktualnym wnioskiem skarżącego. Ponadto organ w uzasadnieniu postanowienia nie wskazał, na jakich okolicznościach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygnięcie; nie wykazano, że ustalenia organu II instancji w sprawie są tożsame z tymi uzyskanymi na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Tymczasem jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym: "uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Uzasadnienie winno spełniać rolę edukacyjno-perswazyjną w stosunku do adresatów decyzji, powinno również umożliwiać kontrolę poprawności rozstrzygnięcia. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Ponadto prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym." (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 8/12, opubl.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę samo zacytowanie przepisów prawa w uzasadnieniu postanowienia bez dokonania analizy, które z nich znajdują zastosowanie w sprawie nie może być uznane za zgodne z wymogami stawianymi przez art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie organu II instancji narusza także art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Nienależyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych uniemożliwia bowiem wydanie poprawnego rozstrzygnięcia w sprawie.
Dalej należy powiedzieć, że uzasadnienia postanowień obu instancji wykazują zbyt daleko idącą lakoniczność, czym naruszają wymóg stawiany przez art. 107 § 3 w związku z art. 7 k.p.a., zgodnie z którymi to przepisami organ zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy. Tymczasem organy obu instancji pominęły zupełnie zagadnienie tego, czy wnioskodawca (obecnie: skarżący) jest legitymowany do żądania działań organu nadzoru budowlanego wobec jakichkolwiek obiektów usytuowanych na działce nr 166/6, AM-[...], obręb J.. Z samej deklaracji wnioskodawcy, że jest współwłaścicielem działki nr 165/16, która sąsiaduje z ww. nieruchomością nie można stwierdzić, czy wnioskodawca jest legitymowany do bycia stroną w ewentualnym postępowaniu. Z uzyskanego przez Sąd w toku postępowania wyrysu z mapy ewidencyjnej AM-[...] wynika, że działka 165/16 znajduje się w pobliżu działki nr 166/6, ale to, czy skarżący miałby z tego tytułu interes prawny w postępowaniu administracyjnym dotyczącym działki nr 166/6, pozostaje kwestią do wyjaśnienia przez organy nadzoru budowlanego w zależności od tego, o jakim postępowaniu administracyjnym w sprawie byłaby mowa.
Następną kwestią, której wyjaśnienia organy nadzoru budowlanego zaniechały jest zagadnienie, czy na działce nr 166/6 istotnie znajduje się obiekt budowlany, o którym pisał wnioskodawca (jeśli jest to fakt powszechnie znany, należało dać temu wyraz w uzasadnieniu postanowień) i jaka jest treść żądania J. K. wobec tegoż obiektu. Żądany przez niego nakaz rozbiórki pawilonu małej gastronomii może bowiem zapaść na skutek różnych rodzajów postępowań przed organem nadzoru budowlanego. Wobec czego rzeczą organu, do którego wpłynął wniosek o nakaz rozbiórki, było uzyskanie wyjaśnień wnioskodawcy, o jakie postępowanie mu chodzi (np. co do samowoli budowlanej, co do nienależytego stanu technicznego budynku, co do nielegalnego zajęcia pasa drogowego etc.). Dopiero na tak sprecyzowane żądanie organ nadzoru budowlanego mógłby zareagować na przykład odmową wszczęcia postępowania. Natomiast w realiach niniejszej sprawy z treści postanowień organów obu instancji nie wynika w istocie, jakiego postępowania organy nie wszczęły (odmówiły wszczęcia). Okoliczność ta tym bardziej wymaga wyjaśnienia w kontekście tego, że jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu I instancji w tej samej sprawie toczy się już inne postępowanie. Aby uznać tę okoliczność za udowodnioną, należałoby – zdaniem Sądu – pozyskać do akt administracyjnych obecnie zainicjowanego postępowania jakikolwiek dokument urzędowy, z którego wynikałoby, że tożsame postępowanie jest w toku. Jednakże w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych brak jest takiego dokumentu, co uniemożliwia weryfikację rozbieżnych w tym zakresie twierdzeń zarówno organów, jak i skarżącego.
Reasumując to, co do tej pory powiedziano należy stwierdzić, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu stopnia powiatowego zostały wydane z naruszeniem art. 7 oraz art. 107 § 3 i art. 61a § 1 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy zaniechały wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy, o czym świadczy także to, iż organy nadzoru budowlanego w sposób nienależyty uzasadniły podjęte w sprawie rozstrzygnięcia (naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.). W dalszym postępowaniu organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego wyjaśni, jaka dokładnie jest treść żądania strony zawarta w podaniu z dnia 22 września 2011 r. i w zależności od tego podejmie i należycie uzasadni dalsze kroki na gruncie postępowania administracyjnego. W przypadku, gdy przed organem toczą się już postępowania związane z omawianymi już nieruchomościami organ winien przekonująco wykazać, że obecnie zgłoszone żądanie wszczęcia postępowania może być załatwione odmownie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd w pkt I wyroku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Natomiast Sąd zasądził na rzecz skarżącego kwotę 114 zł (słownie: sto czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składają się kwota 100 zł (słownie: sto złotych) z tytułu wpisu sądowego od skargi i kwota 14 zł (słownie: czternaście złotych) z tytułu kosztów przejazdu do Sądu. Natomiast nie zasądzono żądanej przez skarżącego kwoty 50 zł (słownie: pięćdziesiąt złotych) z tytułu utraconego w dniu rozprawy przed WSA we Wrocławiu zarobku, albowiem skarżący nie wykazał, iż taki dochód dzienny osiąga. Nadto z wcześniejszych oświadczeń skarżącego wynika, że nie pracuje on zarobkowo, co doprowadziło Sąd do przekonania, że skarżący wskutek stawiennictwa na rozprawie nie mógł utracić zarobku w kwocie pięćdziesięciu złotych.
Wobec powyższego Sąd w pkt II wyroku orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło