II SA/Wr 2069/01

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2069/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: WSA Lidia Serwiniowska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją decyzje organu I instancji z dnia [...] r. i z dnia [...]r.; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] ([...]) Starosta K., powołując się na art. 37j, art. 6 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56) i art. 104 kpa, odmówił skarżącemu J. S. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...]r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu [...] r. skarżący dokonał rejestracji uzyskując status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...]r. Organ stwierdził, iż z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący legitymuje się stażem pracy wynoszącym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni oraz wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych [...] lat [...] miesiące [...] dni. Starosta wskazał, że [...] r. wpłynęło pismo z prośbą o zaliczenie zatrudnienia w okresie od [...]r. do [...]r. w PGR C. do wykonywania pracy w warunkach szczególnych oraz że z przedłożonego świadectwa pracy wynika, iż w okresie zatrudnienia skarżący pracował na stanowisku traktorzysty. W dokumencie tym brak jest jednak zapisu o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Organ I instancji stwierdzając, iż "Z Rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. – Dz.U. Nr 8, poz. 43 jednoznacznie wynika, że okresy pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji", wywiódł, że na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów brak jest podstaw prawnych do zaliczenia okresu zatrudnienia w PGR C. do wykonywania pracy w szczególnych warunkach, a tym samym do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W odwołaniu od tej decyzji J. S. podał, że nie jest w stanie przedłożyć stosownego dokumentu z uwagi na likwidację byłego zakładu pracy. Jednocześnie zawarł prośbę o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy spornego zatrudnienia przez sąd powszechny. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] r. J. S. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. G. wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. W związku z powyższym urząd pracy wystąpił do skarżącego o przedłożenie wyroku Sądu Pracy w K. G. rozstrzygającego sporną kwestię. Skarżący poinformował urząd, iż sąd oddalił jego powództwo dotyczące sprostowania świadectwa pracy, gdyż zakład pracy PGR C. w [...] r. uległ likwidacji. J. S. wniósł przy tym o przesłuchanie świadków na okoliczność, czy warunki jego pracy można zaliczyć do szczególnych. W dniu [...] r. Staroście K. przedłożono zarządzenie Przewodniczącego Sądu Rejonowego w K. G. Wydział [...] Pracy zwracające J. S. pozew przeciwko PGR C. o sprostowanie świadectwa pracy. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że zarządzeniem doręczonym powodowi [...] r. wezwano go do wskazania strony pozwanej i jej siedziby, bowiem w pozwie podano, iż stroną pozwaną jest PGR C., zawiadamiając jednocześnie, że podmiot ten nie istnieje. Wobec braku oznaczenia strony pozwanej pozew zwrócono. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta K.i podjął zawieszone postępowanie. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta K., powołując się na art. 37j i art. 6 pkt 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 104 kpa, ponownie odmówił skarżącemu przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wprawdzie świadkowie złożyli zeznania, iż w spornym okresie zatrudnienia pracowali u tego samego pracodawcy, potwierdzając ten fakt świadectwami pracy, to jednak nie byli oni zatrudnieni na stanowisku traktorzysty, jak skarżący, lecz pracowali na stanowiskach mechanika. Wskazując na powyższe Starosta stwierdził, że nie może w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości stwierdzić, że zatrudnienie w okresie od [...] r. do [...] r. było wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Od tej decyzji skarżący również złożył odwołanie, ponownie wskazując na brak możliwości przedłożenia świadectwa pracy o wykonywaniu zatrudnienia w szczególnych warunkach z uwagi na likwidację byłego pracodawcy. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu powyższych odwołań od decyzji z dnia [...] r. i z dnia [...] r., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 kpa oraz art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] r. oraz uchylił decyzję tego organu z dnia [...] r. i umorzył postępowanie w tym zakresie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że skarżący występując z żądaniem przyznania zasiłku przedemerytalnego legitymował się [...]-letnim stażem pracy, w tym udokumentowanym ponad [...]-letnim okresem wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy Wojewoda podniósł, że udokumentowanie okresów zatrudnienia następuje w oparciu o świadectwa pracy wydane przez zakład pracy lub inne dokumenty niezbędne do ustalenia uprawnień osoby zainteresowanej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że praca skarżącego w okresie od [...] r. do [...] r. w PGR C. na stanowisku traktorzysty nie może składać się na 15-letni okres pracy wymagany w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W opinii Wojewody skoro pracodawca nie wydał skarżącemu stosownego świadectwa pracy w chwili rozwiązywania z nim umowy o pracę, to przesłuchani świadkowie nie mogą jednoznacznie świadczyć, że skarżący "faktycznie pracował na stanowisku ujętym w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach, ponieważ zeznania świadków pracy takiej nie dokumentują nadto powołane osoby zatrudnione były na innych niż bezrobotny stanowiskach pracy". Zdaniem organu II instancji "W sytuacji, gdyby świadkowie ci tak jak skarżący pracowali na stanowisku traktorzysty i po ustaniu zatrudnienia otrzymali świadectwa pracy potwierdzające ich zatrudnienie jako pracę wykonywaną w szczególnych warunkach bądź szczególnym charakterze, natomiast bezrobotny z przyczyn od niego niezależnych dokumentu takiego nie otrzymał, wówczas istniałyby podstawy do pozytywnego rozpatrzenia sprawy". Wskazując na powyższe Wojewoda wywiódł, że w obecnym stanie prawnym możliwość taka nie zachodzi i dlatego decyzję Starosty K. z dnia [...] r. utrzymał w mocy. Odnosząc się do decyzji Starosty K. z dnia [...]r., normującej sytuację prawną skarżącego w tym samym zakresie co decyzja z dnia [...]r., od której J. S. wniósł odwołanie, mając na uwadze fakt rozpatrzenia przedmiotowej sprawy w decyzji organu II instancji poprzez utrzymanie jej w mocy, Wojewoda uchylił decyzję z dnia [...] r. i umorzył postępowanie w tym zakresie. Na powyższą decyzję J. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej przez nią w mocy, uznanie spornego okresu pracy na stanowisku traktorzysty jako pracy w warunkach szczególnych i przyznanie zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i podkreślił, że w związku z likwidacją zakładu pracy PGR w C. nie ma możliwości zwrócenia się bezpośrednio do pracodawcy o sprostowanie świadectwa pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą odmówienia skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego, przewidzianego przez obowiązujący w czasie wydawania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przepis art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) było zakwestionowanie przez organy administracyjne obu instancji możliwości zaliczenia skarżącemu okresu zatrudnienia od [...] r. do [...] r. w PGR C. na stanowisku traktorzysty do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Odmowa powyższa jest sprzeczna z obowiązującymi w czasie wydawania przedmiotowych decyzji przepisami prawa. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 25, poz. 132 z późn. zmian.) prawo do zasiłku dla bezrobotnych, dodatku szkoleniowego, stypendium, zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego, ustala starosta, na podstawie karty rejestracyjnej oraz innych wymaganych do przyznania świadczenia dokumentów, przedstawionych przez osobę zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy. Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. W myśl § 1 ust. 1 tego rozporządzenia jego przepisy stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. W wykazie A, stanowiącym załącznik do wyżej wymienionego rozporządzenia, w dziale VIII – W transporcie i łączności – w pkt 3 do prac w szczególnych warunkach zaliczono prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Reguły tej nie może ograniczać w szczególności § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (por. np. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt II SA 1510/00 - LEX nr 53790). Nie można zatem ograniczać możliwości udowodnienia, że dana praca wykonywana była w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jedynie do świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionych według ustalonego w przepisach wzoru oraz do świadectw pracy posiadających wyraźny zapis o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Podkreślić należy, iż o tym, czy praca wykonywana była w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, decydują warunki jej wykonywania oraz jej charakter, a nie to, czy w świadectwie pracy wyraźnie napisano, że była to praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Treść świadectwa pracy jedynie fakt taki potwierdza i dokumentuje, ale go nie tworzy. Wskazane zaś wyżej przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i załączników do tego rozporządzenia regulują to, jaka praca jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W rozpatrywanej sprawie skarżący przedłożył świadectwo pracy, z którego wynika, że w okresie od [...]r. do [...] r. pracował w PGR C. na stanowisku traktorzysty. Praca traktorzysty, a więc kierowcy ciągnika, jest pracą w szczególnych warunkach, co wynika z umieszczenia jej w pkt 3 działu VIII Wykazu A, stanowiącego załącznik do przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Jeżeli pracownik nie posiada świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach i z uwagi na likwidację zakładu pracy nie ma możliwości uzyskania takiego świadectwa, jednak posiada świadectwo pracy, z którego wynika, że był we wskazanym tam okresie zatrudniony na stanowisku wymienionym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze albo w załącznikach do tego rozporządzenia w pełnym wymiarze czasu pracy, to dokument taki jest wystarczającym potwierdzeniem, iż we wskazanym w nim czasie pracownik ten wykonywał pracę w szczególnych warunkach, czy też w szczególnym charakterze. W tej sytuacji przyjęcie przez organy administracyjne, że okres zatrudnienia skarżącego od [...]r. do [...] r. w PGR C. na stanowisku traktorzysty nie może być zaliczony do okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, stanowi naruszenie unormowania zawartego w pkt 3 działu VIII Wykazu A, stanowiącego załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Powyższe naruszenie prawa materialnego miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) przywołanej wcześniej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a ponadto decyzję Starosty K. z dnia [...]r. jako dotyczącą sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną nieostateczną decyzją tego organu. Zauważyć wypada, że stosownie do art. 200 tej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję jest zobowiązany do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W tej sprawie Sąd pominął jednak to orzeczenie, gdyż skarżący był zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy, a inne wydatki w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W myśl art. 152 cytowanej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie jednak nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie tworzyły po stronie skarżącego żadnych praw, ani nie nakładały na niego żadnych obowiązków. Nie miały zatem cech wykonalności. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.