II SA/Wr 2102/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 9 maja 2002 r. M. K. o przyznanie zasiłku stałego z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad 24-letnim synem A., odmówił przyznania M. K. zasiłku stałego z tytułu konieczności sprawowania nad synem stałej bezpośredniej opieki podkreślając w uzasadnieniu decyzji fakt, iż syn wymaga częściowej opieki osób drugich i posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, co eliminuje skarżącą z kręgu osób uprawnionych do przyznania pomocy w omawianej formie. Od tej decyzji odwołała się skarżąca podnosząc, że jest ona dla niej krzywdząca. Kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji wnioskodawczyni podkreśliła, że syn wymaga stałej opieki, a choroba płuc na którą leczy się syn jest chorobą nieuleczalną. Podniosła, iż nie pracuje, a posiadane środki są niewystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, a w szczególności na pokrycie kosztów zakupu leków i leczenia. Mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem, a dochodem rodziny jest wynagrodzenie w kwocie 162,58 zł z tytułu zatrudnienia męża w [...] w O. oraz renta syna w kwocie 608,92 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 135,96 zł. i wniosła o przyznanie zasiłku stałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., na podstawie art. 138 K.p.a. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż cele pomocy społecznej oraz kryteria przyznawania świadczeń określone zostały ustawą z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). Przepis art. 27 ust. l ustawy ustanawia kryterium, które uzależnia prawo do otrzymywania świadczeń pieniężnych w formie zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji od spełnienia określonych cyt. przepisem wymogów. W myśl w/w przepisu, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776 z późn. zm.). Na podstawie art. 4 cyt. ustawy i ustaleń wywiadu środowiskowego (rodzinnego) i innych zebranych w sprawie dokumentów organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca spełnia wymóg kryterium dochodowego, bowiem M. K. nie pracuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i 24-letnim synem A. Dochód rodziny ustalony dla celów pomocy społecznej, na który składa się wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia męża w kwocie 162,58 zł, renta syna w kwocie 608,92 zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 135,96 zł stanowi łącznie 771,50 zł i nie przekracza 150 % kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ustawy. Następnie wskazał, iż zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności przy Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w O. z dnia 28 sierpnia 2000 roku A. K. z uwagi na posiadany rodzaj schorzenia został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter okresowy do 28 sierpnia 2003 roku i datuje się od dnia 12 maja 2000 roku, przy czym niepełnosprawność istnieje od urodzenia. We wskazaniach dotyczących korzystania z rehabilitacji zalecono korzystanie z niej wg wskazań lekarza, a korzystanie przez stronę z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji z częściową pomocą opieki osób drugich. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo rozstrzygnął o odmowie przyznania M. K. prawa do zasiłku stałego, opierając się na obowiązujących przepisach w tym przedmiocie, oraz na orzeczeniu Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, będącego zespołem osób posiadających kwalifikacje w zakresie dokonywania oceny stanu zdrowia oraz wymogów w zakresie konieczności sprawowania przez matkę stałej opieki nad dzieckiem w związku z istniejącymi schorzeniami. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i powołanie zespołu biegłych lekarzy o specjalności chorób płuc, którzy w sposób ostateczny wypowiedzieliby się , co do potrzeby korzystania z opieki osób drugich i stanu zdrowia jej syna. Podnosi, iż choroba syna jest chorobą nieuleczalną i postępującą, a nie jak wskazuje komisja okresową. W jej ocenie stwierdzenia komisji są subiektywne, niemiarodajne i stronnicze. Syn wymaga jej stałej opieki, jak również zabiegów fizjoterapii, oraz innych zabiegów i ćwiczeń, a także ciągłego kosztownego leczenia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny: zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność stosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – zwaną dalej Prawo o postępowaniu) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 Nr 64, poz.414- zwaną dalej ustawą) zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Na podstawie ust. 2 art. 27 ustawy, osobie, o której mowa w ust.1, przysługuje zasiłek stały również w wypadku, gdy opiekuje się pełnoletnim dzieckiem, o którym mowa w ust. 1. Jak wynika z akt sprawy skarżąca wystąpiła o zasiłek stały, uzasadniając wniosek potrzebą sprawowania stałej opieki nad 24-letnim synem, przedkładając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności przy Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w O. z dnia 28 sierpnia 2000 r. w którym orzeczono o zaliczeniu A. K. z uwagi na posiadany rodzaj schorzenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a stwierdzony stopień niepełnosprawności uznano za okresowy datujący się od dnia 12 maja 2000 roku do 28 sierpnia 2003 roku, przy czym niepełnosprawność istnieje u syna skarżącej od urodzenia. We wskazaniach dotyczących korzystania z rehabilitacji zalecono korzystanie z niej wg wskazań lekarza, a korzystanie przez A. K. z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji z częściową pomocą opieki osób drugich. W dniu 9 maja 2002 r. skarżąca, przedstawiając w/w orzeczenie wystąpiła do Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. o przyznanie zasiłku stałego, wskazując na przesłanki uzasadniające jej wniosek. Na podstawie art. 27 ustawy zasiłek stały, jak wskazano wyżej, przyznaje się osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji. Przepis ten określa przesłanki materialnoprawne, po spełnieniu których organ obligowany jest do przyznania świadczenia. Osoba uprawniona to osoba zdolna do pracy, lecz nie pozostająca w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz.776 z późn. zm.), ustalono trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: znaczny, umiarkowany i lekki, orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów (ust 2), zatem ma również zastosowanie na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w oparciu o art. 4 ust.2 ustawy o rehabilitacji (...) zaliczono osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak już wyżej podniesiono A. K. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i w świetle wskazań pkt. 7 orzeczenia "wymaga częściowej opieki osób drugich", a koniecznym warunkiem wynikającym z art. 27 ust. 1 ustawy, uprawniającym do przyznania zasiłku stałego jest stała opieka osoby drugiej, przeto organ II instancji prawidłowo ustalił, iż brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Oceny tej nie może zmienić podnoszony przez skarżącą argument sprawowania opieki nad synem, bo niewątpliwie wymaga on opieki drugiej osoby, jednak nie ma ona charakteru stałego, czego wymaga przywołany przepis. Dołączona do akt sądowych przez skarżącą opinia biegłego z dnia 7 stycznia 2004 r. wydana na potrzeby Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. również nie może mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji, albowiem została ona sporządzona po wydaniu tej ostatecznej decyzji, a jak już na wstępie uzasadnienia wywiedziono, Sąd bada legalność decyzji na dzień jej wydania. Reasumując: działanie organu orzekającego w przedmiotowej sprawie jest zgodne przepisami prawa, stąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skargę należało oddalić.