II SA/Wr 2109/01
WyrokWSA we Wrocławiu2004-12-03
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Bogumiła Skrzypczak, Andrzej Wawrzyniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa o bezpłatne użytkowanie lokalu mieszkalnego, zawarta przez osobę, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, stanowi tytuł prawny uprawniający do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa o bezpłatne użytkowanie lokalu mieszkalnego, nawet jeśli ustanawia ograniczone prawo rzeczowe, nie stanowi tytułu prawnego uprawniającego do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, które mają tytuł prawny do lokalu, a umowa użyczenia lub bezpłatnego użytkowania, w przeciwieństwie do najmu, nie zobowiązuje do ponoszenia wydatków mieszkaniowych w sposób kwalifikujący do otrzymania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca U. L. ubiegała się o dodatek mieszkaniowy. Po przyznaniu dodatku, organ I instancji wznowił postępowanie i odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, a jedynie umowę bezpłatnego użytkowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko o posiadaniu tytułu prawnego i funkcji socjalnej dodatku mieszkaniowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska (spraw.) Sędziowie NSA – Bogumiła Skrzypczak NSA – Andrzej Wawrzyniak Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi U. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 1998r., Nr 120, poz. 787 ze zm.) działający z upoważnienia Rady Miejskiej w L. Dyrektor Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w L. uchylił decyzję własną z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego U. L. i odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu podał, że U. L. złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Po przeanalizowaniu danych zawartych we wniosku oraz deklaracji o dochodach przyznano dofinansowanie do czynszu w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od [...]r. do [...]r.
W dniu [...]r. zarządca domu, w którego zasobie położony jest zajmowany przez stronę lokal mieszkalny przy ul. W. [...] poinformował Zakład Gospodarki Mieszkaniowej, iż U. i L. L. zamieszkują w lokalu, do którego tytuł prawny posiada J. W. W tej sytuacji na podstawie art. 145 § l pkt 5 kpa wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o przyznaniu U. L. dodatku mieszkaniowego. Mając na uwadze informację zarządcy organ uznał, że U. i L. L. nie posiadali tytułu prawnego do lokalu przy ul. W. [...], a okoliczność powyższa nie była znana organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przyznania U.L. dodatku mieszkaniowego. W tej sytuacji zdaniem organu I instancji na podstawie art. 145 § l pkt 5 kpa i art. 151 § l pkt 2 kpa należy uchylić w/w decyzję ostateczną i wydać nową rozstrzygającą o istocie sprawy.
Należy zatem rozstrzygnąć, czy U. i L. L. kwalifikowali się do otrzymania dodatku mieszkaniowego, biorąc pod uwagę nowe okoliczności faktyczne, a to pismo SM z dnia 20.01.1998r. L.dz. NM/18/397/98r.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. l z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkalnych dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie przekracza 100% najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym.
Tytuł prawny do lokalu posiadają osoby, które są:
- najemcami mieszkań o regulowanym czynszu w domach zakładowych prywatnych i komunalnych,
- członkami spółdzielni w mieszkaniach zajmowanych na podstawie lokatorskiego i własnościowego prawa do lokalu,
- właścicielami mieszkań i domów.
Zdaniem organu I instancji umowa najmu lokalu mieszkalnego zawarta pomiędzy E. i J. W. oraz U. i L. L. nie może stanowić dla U. i L. L. tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego położonego przy ul W. [...]. Umowa ta daje jedynie uprawnienia do zamieszkiwania, co nie jest równoznaczne z uzyskaniem tytułu prawnego do lokalu.
Mając powyższe na względzie organ ten orzekł jak w wydanej decyzji.
W odwołaniu od tej decyzji U. L. podniosła, że posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu, którym jest umowa bezpłatnego użytkowania zawarta w dniu [...]r., nie zaś umowę najmu jak stwierdzono w zaskarżonej decyzji. Wskazała ponadto na fakt, iż Dyrektor ZGM bezpodstawnie wyłączył spośród tytułów prawnych uprawniających do uzyskania dodatku mieszkaniowego ograniczone prawo rzeczowe w postaci użytkowania, pełniącego w przypadku skarżącej funkcję alimentacyjną. Podkreśliła fakt, iż wypłacenie dodatku mieszkaniowego z założenia powinno pełnić funkcję ochrony socjalnej. Dla poparcia swoich argumentów powołała się na uchwałę NSA z 04.12.1995r. sygn. akt. VI SA 18/95, ONSA 1996/2/53 oraz wyrok TK z 18.01.2000r, K 17/99/OTK 2000/1.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podało, że w wyniku analizy akt sprawy i wniesionego przez U .L. odwołania zostało ustalone, iż strona w dniu [...]r. złożyła w Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej w L. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. We wniosku tym podała, że jest właścicielką spółdzielczego lokalu mieszkalnego pozostającego w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", położonego w L. przy ul. W. [...]. Dane zawarte we wniosku punkty [...]i [...] potwierdził zarządca domu, tj. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w L. W oparciu o przedłożony wniosek i deklarację o dochodach organ I instancji decyzją z dnia [...]r. nr [...] przyznał dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł na okres sześciu miesięcy, tj. od [...]r. do [...]r. Pismem z dnia [...]i [...]r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" poinformowała organ I instancji, że głównym najemcą mieszkania posiadającym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu w L. przy ul. W. [...]jest J. W. Ponieważ postępowanie administracyjne przeprowadzone z wniosku U. L. zostało zakończone ostateczną decyzją, dlatego wzruszenie jej zostało poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania z dnia [...]r.
Jako przesłankę wznowienia postępowania organ I instancji podał art. 145 § l pkt 5 kpa, tj. fakt wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Na podstawie art. 151 § l pkt 2 kpa organ I instancji uchylił decyzję nr [...] z dnia [...]r. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego U. L. i orzekł co do istoty sprawy, odmawiając przyznania U. L. dodatku mieszkaniowego z uwagi na brak tytułu prawnego do mieszkania położonego w L. przy ul. W. [...].
Organ odwoławczy wskazał, że podstawą materialnoprawną w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego jest ustawa z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998r., Nr 120, poz. 787 z późn. zm.). Zgodnie z art. 39 ust. l powołanej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% w gospodarstwie wieloosobowym. Tytuł prawny do lokalu posiadają osoby, które są:
- najemcami mieszkań o regulowanym czynszu w domach zakładowych, prywatnych i komunalnych,
- członkami spółdzielni w mieszkaniach zajmowanych na podstawie lokatorskiego i własnościowego prawa do lokalu lub najemcami lokali w budynkach spółdzielni mieszkaniowych,
- właścicielami mieszkań i domów,
- oczekującymi na dostarczenie przysługującego im lokali zamiennego lub socjalnego.
W wyniku analizy akt sprawy należy zdaniem organu odwoławczego stwierdzić, że umowa zawarta pomiędzy E. i J. W. a U. i L. L. jest umową o oddanie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. W. [...]w bezpłatne użytkowanie. Bezpłatne użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym i zgodnie z art. 252 kodeksu cywilnego polega na obciążeniu rzeczy prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków. Należy wskazać na fakt, iż z uwagi na przedmiot umowy (nieruchomość) dla oświadczenia woli właściciela ustanawiającego to prawo wymagana jest forma aktu notarialnego, natomiast oświadczenie woli drugiej strony może być złożone w każdej wybranej przez stronę formie. Jak wynika z charakteru prawnego ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie, nie zmienia ono podmiotu posiadającego tytuł prawny do przedmiotowego mieszkania, tj. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, a użytkownik uzyskuje jedynie uprawnienie do zamieszkiwania, co nie jest równoznaczne z uzyskaniem tytułu prawnego do przedmiotowego mieszkania.
Należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż ustawowe sformułowanie "dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny, nie oznacza, iż każdy tytuł prawny do mieszkania kreuje uprawnienie do dodatku mieszkaniowego. Z art. 41 ustawy o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych wnika, że dodatek mieszkaniowy może być przyznany tylko tym osobom, których tytuł prawny do lokalu mieszkalnego zobowiązuje ich do ponoszenia wydatków związanych z korzystaniem z mieszkania, przy czym chodzi nie o wszystkie wydatki, lecz tylko uznane przez ustawę za stanowiące podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego. Warunku takiego nie spełnia tytuł prawny wynikający z umowy użytkowania. Organ odwoławczy zwrócił dalej uwagę, iż jak to trafnie podkreśliła skarżąca w odwołaniu, dodatek mieszkaniowy jest szczególnym świadczeniem pieniężnym, wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, którym przysługuje tytuł prawny do lokalu, w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków za zajmowane mieszkanie. Jednak nie wszystkie wydatki mieszkaniowe kwalifikują do przyznania dodatku mieszkaniowego. Ustawodawca szczegółowo określił w § l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.04.1999r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 40, poz. 403), jakie opłaty i koszty zalicza się do wydatków na mieszkanie, które mogą zostać częściowo pokryte przyznanym dodatkiem mieszkaniowym. Z § l ust. l pkt 2 powołanego rozporządzenia wynika, że wydatki w postaci opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, windę, antenę zbiorczą, wydatki związane z kosztami eksploatacji i remontów, z wyłączeniem ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu, stanowią podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego, ale tylko co do członków spółdzielni mieszkaniowych, którym przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego oraz najemców lokali w budynkach spółdzielni mieszkaniowych, nie odnoszą się zaś do osób biorących lokale spółdzielcze w użytkowanie.
W świetle powyższych rozważań, uzasadnione staje się twierdzenie, że ustanowienie przez członka spółdzielni mieszkaniowej, któremu przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego prawa do użytkowania, nie jest tytułem prawnym uprawniającym biorącego taki lokal w użytkowanie do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy.
Ustosunkowując się do powołanych przez stronę w odwołaniu uchwały NSA z dnia 4 grudnia 1995r. i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 stycznia 2000r. organ odwoławczy wskazał, że w pierwszym z orzeczeń NSA ustosunkował się do pytania prawnego zgłoszonego przez SKO na podstawie art. 22 ust. l ustawy z dnia 12.10.1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593) o treści nie związanej ze stanem faktycznym wstępującym w przedmiotowej sprawie, natomiast powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 stycznia 2000r. stwierdził niezgodność art. 39a ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokal mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (t.j. z 1998r., Dz. U. Nr 120, poz. 787 z późn. zm.) w części dotyczącej osób prowadzących działalność gospodarczą z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a więc i w tym przypadku nie dotyczy przedmiotowej sprawy.
W świetle wskazanych wyżej okoliczności zarzut strony, że bezprawnie została pozbawiona dodatku mieszkaniowego nie może być w ocenie organu II instancji uwzględniony.
Mając na względzie powyższe ustalenia organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji.
W skardze na powyższą decyzję U. L. wniosła o uchylenie wydanych w spawie decyzji, podtrzymując zarzuty i twierdzenia zawarte w odwołaniu.
Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) mającej zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej uznał, że wydane w sprawie są prawidłowe. W tej sytuacji skarga nie mogła być uwzględniona.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje wydane w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną działającego z upoważnienia Rady Miejskiej w L. Dyrektora Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w L.z dnia [...]r. nr [...] w sprawie przyznania U. L. dodatku mieszkaniowego.
Wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (W. Dawidowicz: "Ogólne postępowanie administracyjne", Zarys wykładu, s. 242, Warszawa 1983).
Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W przepisach kpa przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania, co oznacza niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie nie wymienionej w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa. Art. 16 § 1 kpa ustanawia zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej, następstwem czego jest zarówno niedopuszczalność wznowienia postępowania w oparciu o wadliwość nie wyliczoną w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa, jak i rozszerzająca wykładnia podstaw wyliczonych w art. 145§ 1 i art. 145a § 1 kpa. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 kpa). W myśl art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.(§ 2).
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny organy wskazały art. 145 § 1 pkt 5 kpa jako podstawę wznowienia postępowania. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Trafnie organy rozpoznające sprawę uznały, że uzyskana od Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w L. w [...]r. informacja, że głównym najemcą lokalu położonego w L. przy ul. W. [...]jest J. W., któremu służy własnościowe spółdzielcze prawo do tego lokalu, jest nową okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu skarżącej dodatku mieszkaniowego, nie znaną organowi, który wydał ową decyzję ostateczną oraz, że okoliczność ta stanowi podstawę do wznowienia przez organ I instancji postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]r. nr [...] wydaną przez działającego z upoważnienia Rady Miejskiej w L. Dyrektora Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej o przyznaniu U. L. dodatku mieszkaniowego.
Wskazać należy, że instytucja prawna dodatków mieszkaniowych w dacie podjęcia kwestionowanych decyzji była uregulowana przepisami art. 39 do 45 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.).
Zgodnie z art. 39 ust. l owej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mieszkającym w lokalach, do których mają tytuł prawny, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 150% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% w gospodarstwie wieloosobowym. Trafnie wskazują organy rozpoznające sprawę, że tytuł prawny do lokalu posiadają osoby, które są:
- najemcami mieszkań o regulowanym czynszu w domach zakładowych, prywatnych i komunalnych,
- członkami spółdzielni w mieszkaniach zajmowanych na podstawie lokatorskiego i własnościowego prawa do lokalu lub najemcami lokali w budynkach spółdzielni mieszkaniowych,
- właścicielami mieszkań i domów,
- oczekującymi na dostarczenie przysługującego im lokali zamiennego lub socjalnego.
Skarżąca nie należy do żadnej z wyżej wymienionych kategorii osób. W odwołaniu wskazała umowę z dnia [...]r. jako podstawę prawną zajmowania lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. W. [...], do którego tytuł prawny w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu posiada J.W., czemu skarżąca nie przeczy. W aktach sprawy administracyjnej na k.. 23, 24 znajduje się "umowa o najem lokalu mieszkalnego" zawarta w dniu [...] r. pomiędzy E. i J. W. a U. i L. L. Umowa ta według ustaleń organu odwoławczego stanowi podstawę prawną zajmowania przez skarżącą przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Skarżąca nie złożyła żadnej innej umowy. Z treści tej umowy wynika, że E. i J. W. oddają U. i L. L. lokal mieszkalny położony w L. przy ul. W. [...], a czynsz za najem tego lokalu zostaje ustalony i na kwotę odpowiadającą miesięcznej opłacie naliczonej przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w L. Zgodnie z postanowieniem pkt 3 owej umowy oprócz czynszu najemca powinien opłacać w terminie należności za energię elektryczną, gaz, telefon itp. Trafnie organ I instancji przyjął, że powyższa umowa jest umową najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego zawartą między E. i J. W., któremu służy do tego lokalu tytuł prawny w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu a U. i L. L. Nie można natomiast podzielić poglądu organu odwoławczego, że umowa ta jest umową o oddanie lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. W. [...]w bezpłatne użytkowanie. Użytkowanie bowiem jest ograniczonym prawem rzeczowym ustanawianym na nieruchomości lub rzeczach ruchomych. Istotnymi elementami użytkowania według art. 252 kodeksu cywilnego jest prawo używania nieruchomości (rzeczy ruchomej) i prawo pobierania pożytków. Lokal mieszkalny z natury rzeczy nie przynosi pożytków, o których mowa w art. 252 k.c. Ponadto zauważyć należy, że zgodnie z art. 245 § 2 k.c. w związku z art. 158 k.c. do złożenia przez właściciela nieruchomości o obciążeniu nieruchomości ograniczonym prawem rzeczowym w postaci użytkowania zastrzeżona jest forma aktu notarialnego. Aktu takiego w aktach sprawy brak. Skarżąca nie powołuje się także na taki akt. Nie można także przyjąć, że umowa łącząca strony mająca za przedmiot lokal mieszkalny położony w L. przy ul. W. [...] jest umową użyczenia, o jakiej mowa w art. 710 k.c. albowiem istotnym elementem umowy użyczenia jest jej nieodpłatność, a strony przedmiotowej umowy ustaliły w niej element odpłatności wyrażający się w ponoszeniu przez skarżącą i L. L. opłaty miesięcznej naliczonej przez Spółdzielnię Mieszkaniową, w której zasobach pozostaje lokal mieszkalny będący przedmiotem umowy. Nieodpłatność umowy użyczenia należy rozumieć jako brak jakiegokolwiek wzajemnego świadczenia ze strony biorącego w użyczenie na rzecz użyczającego. Wskazać należy, że o treści umowy nie decyduje nazwa, którą przyjęły strony umowy, ale jej elementy przedmiotowo i podmiotowo istotne, przy czym elementy istotne przedmiotowo decydują o zaliczeniu umowy do jednego z typów czynności prawnej (umowy nazwanej). Ustanowiona w umowie zawartej przez skarżącą i L. L. z E. i J. W. odpłatność za korzystanie z przedmiotowego lokalu przesądza o tym, że umowa ta jest w istocie umową najmu o jakiej mowa w art. 659 § 1 k.c. Członek spółdzielni mieszkaniowej oddając w używanie lokal, do którego służy mu spółdzielcze prawo z jednoczesnym zobowiązaniem się biorącego lokal w używanie do zapłaty opłat eksploatacyjnych, uzyskuje korzyść w postaci zwolnienia go z zobowiązania. W konsekwencji umowa, na którą powołuje się skarżąca jest umową najmu, a nie umową użyczenia. Nie stanowi także źródła ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania przedmiotowego lokalu. Skoro zaś najem jest odpłatny, to odpłatność zastrzeżona w umowie, którą oddaje się lokal do używania, pozwala zaliczyć ją do umowy najmu. Nadto zobowiązanie się skarżącej do ponoszenia kosztów eksploatacyjnych ustalonych przez spółdzielnię jest formą odpłatności za oddanie do używania mu lokalu, czyli stanowi czynsz. Istotne jest przy tym, iż tak ustalony czynsz, nie jest czynszem regulowanym. Ten bowiem opłacają najemcy określeni w art. 25 ust. 1 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych, do których skarżąca nie należy. Skoro zaś nie jest to czynsz regulowany, to uznać należy, że jest to czynsz wolny (art. 20 ust. 2 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych).
W konsekwencji przyjąć należy, że skarżącej nie przysługuje dodatek mieszkaniowy, gdyż jest ona najemcą lokalu opłacającym czynsz wolny (art. 39 ust. 3 ustawy o najmie i dodatkach mieszkaniowych).
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Ewentualne zaś uchybienie przepisom prawa materialnego i procesowego polegające na częściowo błędnym uzasadnieniu decyzji nie miały wpływu na wynik sprawy.
Nawet gdyby przyjąć, jak tego chce skarżąca, że umowa, na podstawie której korzysta ona z przedmiotowego lokalu mieszkalnego ustanawia na jej rzecz "ograniczone prawo rzeczowe w postaci użytkowania pełniącego funkcję alimentacyjną", to w świetle wyżej powołanych przepisów prawa określających tytuły prawne do lokali dających podstawę do ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tytuł ten nie daje podstawy do przyznania dodatku mieszkaniowego. Nie należy ona zatem do kręgu osób uprawnionych do dodatku mieszkaniowego nawet przy swojej trudnej sytuacji materialnej. W świetle wyżej powołanych przepisów prawa o uprawnieniu do dodatku mieszkaniowego nie decyduje bowiem wyłącznie wysokość dochodów osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku mieszkaniowego lecz także inne wyliczone przez ustawodawcę w rozdziale 5 ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych przesłanki ustawowe, od których łącznego spełnienia zależy przyznanie tego prawa.
W tej sytuacji skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło