II SA/Wr 211/09

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 13 stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku biurowo-usługowego z mieszkalnym poddaszem oraz garażem podziemnym postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 100 zł (sto złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i uczącą się córką, utrzymują się z jego świadczenia rentowego w wysokości 1.098 zł i ze świadczenia emerytalnego jego żony w wysokości 1.355 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: dom o pow. 80 m2 oraz samochód osobowy marki Polonez rocz. 1994. Z załączonych od wniosku rachunków wynika, że rodzina skarżącego ponosi następujące miesięczne wydatki: opłata za gaz- 536, 21 zł; a za energię elektryczną- 157, 69 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Podniesione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Konieczność partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez niego sytuacji materialnej. Istotne znaczenie ma fakt, iż na obecnym etapie postępowania skarżący nie jest zobowiązany do poniesienia żadnych innych kosztów poza wpisem sądowym od skargi i w tej sytuacji odmowa uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie nie pozbawia go prawa do sądu. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny skarżącego mają charakter stały i wynoszą prawie 2.000 zł, a deklarowana wysokość ich niezbędnych, aktualnych wydatków na utrzymanie domu to ok. 700 zł. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.