II SA/Wr 2135/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - spr Sędziowie: WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 roku sprawy ze skargi P. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 1 ust. 1 do 3, art. 2 ust. 1, 3 i 4, art. 43 ust. 1, 3, 4 oraz art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w związku z Obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji kwot i świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 (M.P nr 19, poz 338 z 2002 r.) po rozpatrzeniu wniosku P. O. odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłatę za podłączenie do kanalizacji ze środków pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wraz z załączonymi dowodami w sprawie wynika, że wnioskodawczyni nie jest zameldowana pod adresem wskazanym we wniosku, ani też nie posiada tytułu prawnego do tej posesji, a tym samym brak jest podstaw do przyznania pomocy na ten cel. Tego samego dnia to jest [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wydał także decyzję Nr [...], w której działając na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 1 ust. 1, 2, 3, art. 2 ust. 1, 3 i 4, art. 43 ust. 1, 3, 4 oraz art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w związku z Obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji kwot i świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 (M.P nr 19, poz 338 z 2002 r.) po rozpatrzeniu wniosku P. O. odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup rur kanalizacyjnych ze środków pomocy społecznej. W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, (tak samo jak w uzasadnieniu poprzedniej decyzji), iż brak jest podstaw do przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup rur kanalizacyjnych, z uwagi na fakt, iż wnioskodawczyni nie jest zameldowana pod adresem wskazanym we wniosku, ani też nie posiada tytułu prawnego do posesji wskazanej we wniosku. Odwołanie od decyzji dotyczącej odmowy przyznania wnioskodawczyni pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłatę za podłączenie do kanalizacji ze środków pomocy społecznej z dnia [...], Nr [...], nadała w urzędzie pocztowym w dniu 04.08.2003 r. P. O. W odwołaniu podnosiła, iż nie zgadza się z decyzją, gdyż kwota 300 zł o przyznanie, której wnosiła jest ostatnią ratą w zapłacie kosztów związanych z przyłączeniem kanalizacji do budynku, w którym faktycznie zamieszkuje. Wskazała także, iż kwota ta miała być wpłacona do 31 maja 2003 r. oraz, iż wcześniej uiszczone zostały już na poczet tego przyłącza 3 raty. Argumentowała także, iż konkubin nie może zameldować jej w lokalu, w którym zamieszkuje z uwagi na nieuregulowanie od kilku pokoleń spraw spadkowych. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], Nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup rur kanalizacyjnych. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 129 § 1 i 2 Kpa oraz art. 57 § 5 Kpa odwołanie od decyzji wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzje w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania do decyzji doręczonej w dniu 25 czerwca 2003 r. był dzień 9 lipca 2003 r., a zatem nadanie pisma w urzędzie pocztowym w dniu 4 sierpnia 2003 r. nastąpiło po upływie przypisanego terminu, a tym samym uznać należało, iż odwołanie została wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, gdyż opóźnienie nie zostało usprawiedliwione, jak również strona nie zgłosiła wniosku o przywrócenie terminu. Z treścią powyższego postanowienia nie zgodziła się P. O. We wniesionej skardze domagała się przyznania jej zasiłku na zakup rur kanalizacyjnych. Wskazywała, iż sporządziła odwołanie od niekorzystnej dla niej decyzji odmownej, ale złożyła je po terminie i organ nie rozpoznał jej odwołania wskazując, iż uchybiła terminowi. Pouczył ją także, iż skoro nie godzi się z orzeczeniem to może odwołać się wyżej, co też czyni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz wskazując, iż podniesione w skardze okoliczności nie usprawiedliwiają opóźnienia w zgłoszeniu odwołania od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na wezwanie sądu poinformowało, iż sprawa zasiłku celowego na opłatę podłączenia do kanalizacji – decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], Nr [...] – nie była przedmiotem postępowania odwoławczego przed Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn w niej nie podniesionych. Skarga P. O. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], które działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], Nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup rur kanalizacyjnych. Przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Zgodnie z art. 127 § 1 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie należy do podstawowego środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym zarówno ze względu na krąg decyzji administracyjnych podlegających zaskarżeniu, jak i szerokie podstawy zaskarżenia umożliwiające kwestionowanie zarówno legalności, jak i zasadności orzeczenia. Postępowanie odwoławcze oparte jest w pełni na zasadzie skargowości, co oznacza, iż może być ono uruchomiane tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej – wniesienia odwołania. Postępowanie odwoławcze nie może być nigdy wszczęte z urzędu. Wniesienie odwołania od konkretnie oznaczonej decyzji wywołuje skutek prawny uruchomienia postępowania odwoławczego, przenosząc na organ odwoławczy kompetencje ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją nieostateczną. Podkreśla to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 1984 r., II SA 2048/83 (por ONSA 1984, nr 1, poz. 51) stwierdzając, że organ odwoławczy nie może działać z urzędu. Dopiero czynność strony, którą jest wniesienie odwołania powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego. Mając na uwadze powyższą konstatację należy stwierdzić, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło postanowieniem niedopuszczalność wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...], Nr [...], dotyczącej odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup rur kanalizacyjnych ze środków pomocy społecznej. Odwołanie zaś złożone przez P. O. nie dotyczy tej decyzji. Z lektury akt administracyjnych wynika bowiem, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. w dniu [...], wydał dwie decyzje z wniosku skarżącej P. O., a mianowicie decyzję Nr [...] dotyczącą odmowy przyznania zasiłku celowego na opłatę podłączenia do kanalizacji oraz decyzję Nr [...] dotyczącą odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup rur kanalizacyjnych. Z treści złożonego przez skarżącą odwołania, wynika jednoznacznie, iż nie godzi się ona z decyzją dotyczącą odmowy przyznania zasiłku celowego na opłatę podłączenia do kanalizacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało więc oceny dochowania przez skarżącą terminu do złożenia odwołania w odniesieniu nie do tej decyzji, co do której skarżącą zainicjowała postępowanie odwoławcze. Dokonanie zatem oceny dopuszczalności wniesionego odwołania, co do decyzji, która nie była przedmiotem odwołania stanowi rażące naruszenie prawa, a tym samym skutkować musi stwierdzeniem nieważności takiego postanowienia. Godzi się także podkreślić, iż postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, określonego w art. 129 § 2 Kpa ma istotne znaczenie dla dalszego biegu postępowania w sprawie. Uniemożliwia ono bowiem uruchomienie toku instancji w stosunku do określonej decyzji i powoduje, że uzyskuje ona przymiot ostateczności. Wadliwe zatem przyjęcie przez organ, iż wniesione odwołanie dotyczy innej decyzji niż stanowiąca przedmiot zaskarżenia i jego rozpoznanie w zakresie wymogów formalnych - dochowania terminu, pozbawiło stronę w istocie środka zaskarżenia za pomocą, którego mogła żądać weryfikacji rzeczywiście zaskarżonej (zgodnie z jej wolą) decyzji w celu jej kasacji lub reformacji. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.