II SA/Wr 215/25

WyrokWSA we Wrocławiu2025-05-28

Skład orzekający: Władysław Kulon, Halina Filipowicz-Kremis, Malwina Jaworska-Wołyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, która zbyła prawo własności nieruchomości, może nadal być stroną postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego w sprawie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania odwoławczego z powodu braku przymiotu strony skarżącej było przedwczesne, ponieważ organ odwoławczy nie dokonał wyczerpującej analizy, czy skarżąca posiada interes prawny w sprawie niezależnie od nowego właściciela nieruchomości. Właściciel nieruchomości, na której wystąpiła szkoda, ma legitymację procesową, ale równocześnie należy rozważyć, czy inne osoby mają interes prawny wynikający z negatywnego oddziaływania zmian stosunków wodnych na ich nieruchomości, co może uzasadniać ich status strony.
Stan faktyczny
Skarżąca A. S. wniosła w 2021 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego dotyczącego zmian stosunków wodnych na nieruchomości sąsiedniej, które miały powodować szkody na jej działce. W toku postępowania zbyła prawo własności do tej nieruchomości na rzecz N. W. i A. W. Organ I instancji odmówił wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego, a SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżąca nie jest stroną postępowania z powodu zbycia nieruchomości. Skarżąca zaskarżyła tę decyzję, podnosząc, że posiada interes prawny niezależnie od nowego właściciela.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2024 r. oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącej kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) Protokolant: referent Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2024 r. nr SKO 4231.17.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od decyzji odmawiającej wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 797 (słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 29 marca 2021 r. A. S. (dalej: Skarżąca), prowadząca działalność gospodarczą pn. S., wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zmian kierunku i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych z nieruchomości zlokalizowanej na działce nr [...], obręb N. (należącej do B. K. i D. K. dalej jako uczestnicy postępowania) ze szkodą dla nieruchomości położonej na działce nr [...], obręb N., stanowiącej jej własność. Wójt Gminy C. (dalej: Wójt, organ I instancji), decyzją z dnia 31 marca 2022 r. (nr GPI.6331.8.2021.AM), umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ odwoławczy), decyzją z dnia 11 lipca 2022 r. (nr SKO 4212/10/22), uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekając o istocie sprawy odmówiło wydania właścicielom działki nr [...], obręb N., nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...], obręb N. Wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r. (sygn. akt II SA/Wr 677/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I Instancji. WSA we Wrocławiu uznał, że aby wyjaśnić, czy dochodzi do zalewania działki stanowiącej własność A. S. - nr [...] przez właścicieli działki nr [...] konieczne jest sporządzenie opinii przez biegłego. Taka opinia w ponownie prowadzonym przez Wójta Gminy C. postępowaniu została sporządzona. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 15 listopada 2024 r. (nr GPI.6331.8.2021.MG) Wójt Gminy C., na podstawie art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej k.p.a.) i art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm., dalej p.w.) odmówił wydania właścicielom działki nr [...], obręb N.: B. K. i D. K., nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...], obręb N. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił m.in., że dokonał analizy własnościowej działek objętych postępowaniem. Na podstawie wydruku z ewidencji gruntów i budynków ustalono, że Skarżąca zbyła prawa własności do działki nr [...] i do budynku w zabudowie szeregowej, znajdującego się na tej działce. Dla potwierdzenia sprawdzono również aktualną treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla tej działki. A. S. nie poinformowała Wójta Gminy C., że w dniu 23 sierpnia 2024 r. podpisała akt notarialny dotyczący zbycia praw do ww. nieruchomości. Pismem z dnia 19 września 2024 r. organ I instancji zawiadomił więc o zmianie kręgu stron postępowania administracyjnego. W miejsce A. S., na podstawie art. 30 § 4 k.p.a., wstąpili nowi właściciele działki nr [...]: N. W. i A. W. A. S. wystąpiła o ponowne przeanalizowanie sprawy i dopuszczenie jej jako strony do prowadzonego postępowania. Argumentowała, że zbycie praw do nieruchomości na rzecz N. W. i A. W. nie wyklucza jej z kręgu stron postępowania. Organ I instancji uznał, że A. S. musiała być świadoma swoich praw i obowiązków związanych z byciem stroną postępowania administracyjnego, a mimo to nie poinformowała Wójta Gminy C. o fakcie zbycia prawa własności do działki nr [...], "i zagrożona procesem przeciwko niej z powództwa cywilnego w sprawie wad fizycznych budynku nadal stara się dowieść, że wady o których mowa są wynikiem zalewania działki [...], przez wody opadowe i roztopowe spływające z działki nr [...] będącej własnością Państwa K." Decyzję Wójta Gminy C. z dnia 15 listopada 2024 r. doręczono właścicielom działki nr [...] - w dniu 29 listopada 2024 r., oraz aktualnym właścicielom działki nr [...] - w dniu 27 listopada 2024 r. W terminie odwołania wyznaczonym dla adresatów decyzji z dnia 15 listopada 2024 r. (data nadania: 12 grudnia 2024 r.) A. S. wniosła odwołanie od tej decyzji. Zarzuciła m.in. naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez "bezpodstawne wykluczenie z prowadzonego postępowania", mimo że dotyczy ono interesu prawnego odwołującej się, "który jest niezależny od prawa własności wskazanej powyżej działki". Zdaniem odwołującej się, "przeniesienie prawa własności wyżej wymienionej działki i wstąpienie do sprawy jako stron Pani N. W. i Pana A. W. nie powoduje automatycznie wykluczenia Skarżącej jako strony z tego postępowania. Wójt Gminy C. nie wziął bowiem pod uwagę okoliczności, że obecny właściciel budynku zlokalizowanego na działce nr [...], skierował wobec Skarżącej roszczenia z tytułu wad fizycznych (sprawa zawisła przed Sądem Okręgowym we W. Wydział XII Cywilny sygn. akt [...]), które są efektem dokonanych przez właściciela działki nr [...] zmian stosunków wodnych na nieruchomościach sąsiednich". A. S. wyjaśniła, że działka nr [...] jest działką bezpośrednio sąsiadującą z działką nr [...] i "ponad wszelką wątpliwość podlega ona, jak i budynek na niej posadowiony, bezpośredniemu oddziaływaniu wód spływających z działki [...]". Odwołująca się stwierdziła, że zasadność uznania jej za stronę wynika również "z okoliczności, że budynek zlokalizowany na działkach [...], [...] i [...] posiada wspólny fundament (budynek szeregowy), a oddziaływanie wynikające z dokonanej przez właścicieli działki [...] zmiany stosunków wodnych oddziałuje na cały fundament, co wynika wprost z ekspertyzy przekazanej przez Skarżącą". W opinii A. S., dopiero wnikliwe wyjaśnienie zakresu oddziaływania zmian w stosunkach wodnych wywołanych podwyższeniem terenu przez właścicieli działki nr [...] "na działki sąsiednie wskazywane przez Skarżącą, tj. również działki nr [...], [...] oraz teren działki [...] pozwoliłoby organowi na uznanie, że Skarżąca nie jest stroną postępowania". Decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r. (nr SKO 4231.17.2024) SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 p.w., umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazało, że nie budzi wątpliwości fakt, że w ramach umowy developerskiej, w trakcie trwania postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych A. S. przeniosła własność działki nr [...] i wybudowanego na niej budynku jednorodzinnego w zabudowie szeregowej na N. W. i A. W. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Niniejsze następstwo procesowe jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Odwołując się do orzecznictwa, Kolegium wskazało, że z art. 234 ust. 4 p.w. wynika, że postępowanie w sprawie przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek. Ponieważ art. 234 ust. 3 nie podaje wprost, jaki podmiot jest legitymowany do wystąpienia z wnioskiem inicjującym postępowanie, zastosowanie powinny znaleźć ogólne rozwiązania kodeksowe, w tym w szczególności art. 28 k.p.a. Przypisanie danemu podmiotowi przymiotu strony postępowania administracyjnego wymaga skorelowania przedmiotu postępowania z indywidulnym i opartym na prawie uprawnieniem lub obowiązkiem tego podmiotu. Postępowanie prowadzone w trybie art. 234 ust. 3 p.w. ma niewątpliwe charakter protekcyjny i restytucyjny. Zmierza do zatrzymania i odwrócenia procesu powodującego szkody na gruncie podmiotu, który to postępowanie inicjuje, powstałego jako następstwo zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim. Pozytywna ocena prawna co do tego, że podmiot występujący z wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie art. 234 ust. 3 ustawy ma interes prawny w sprawie jest zatem uzależniona od wykazania, że podmiot ten posiada taki zakres praw do nieruchomości, na której wystąpiły szkody w związku ze zmianą stanu wody, że może wystąpić z żądaniem opartym na tej podstawie prawnej. NSA uznał za "bezsporne, że podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w trybie art. 234 ust. 3 jest właściciel tej nieruchomości, na której wystąpiła szkoda - w chwili wszczęcia postępowania." Jeśli więc dany podmiot nie korzysta z pełnego zakresu uprawnień właściciela nieruchomości, nie posiada legitymacji procesowej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 3 p.w. Osoba zbywcy prawa zbywalnego (tu: prawa własności) przestaje być więc stroną w postępowaniu administracyjnym, a zatem przestają jej przysługiwać uprawnienia do podejmowania w nim jakichkolwiek działań o charakterze procesowym. Nowy właściciel wchodzi jako strona i adresat decyzji do wszelkich postępowań administracyjnych, jakie w stosunku do tej nieruchomości, czy raczej związanych z posiadanym prawem własności do nieruchomości się toczą. Skoro zatem A. S. zbyła prawo własności do działki nr [...], na której miała zaistnieć wskazywana w 2021 r. szkoda, nie posiada już legitymacji procesowej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 3 p.w. Kolegium nadmieniło również, że wskazywana w odwołaniu działka nr [...] położona jest po wschodniej stronie działki nr [...] i prowadzone w trybie art. 234 ust. 3 p.w. - z wniosku A. S. z 2021 r. - postępowanie administracyjne w ogóle jej nie dotyczyło. Również obecnie nie może ono objąć działki, do której A. S. nie posiada żadnego tytułu prawnego, lecz powołuje się jedynie na roszczenie obecnego właściciela działki nr [...] z tytułu wad fizycznych. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła A. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 234 p.w. poprzez uznanie, że skarżąca nie jest stroną prowadzonego przez Wójta Gminy C. postępowania o nakazanie wydania właścicielom działki [...], Obręb N. nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, poprzez pominięcie, iż organ I instancji nie poczynił wystarczających ustaleń pozwalających na zawężenie obszaru oddziaływania wód spływających z działki [...] jedynie do działki [...], podczas gdy oddziaływanie to dotyczy także działek [...] i [...] oraz działki [...], przez co pominął wskazywany przez skarżąca interes prawny uzasadniający jej udział w tym postępowaniu; - art. 28 k.p.a. z zw. z art. 234 p.w., poprzez pominięcie, że wydanie decyzji administracyjnej przez Wójta Gminy C. w zakresie naruszenia stosunków wodnych przez właściciela działki nr [...], ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną Skarżącej wyznaczoną normami prawa cywilnego, a wynikającą z roszczeń z tytułu rzekomych wad fizycznych skierowanych przez właściciela budynku zlokalizowanego na działce nr [...], co oznacza, że Skarżąca posiada interes prawny do występowania w charakterze strony w tym postępowaniu. W uzasadnieniu A. S. podniosła, że SKO za jedyną podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjęło okoliczność przeniesienia przez nią w toku postępowania własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Skarżąca nie kwestionuje, że niniejsza okoliczność powoduje wejście nowego właściciela jako strony postępowania, ale nie oznacza to jednocześnie, że Skarżąca nie jest także stroną tego postępowania, z uwagi na to, że postępowanie to nadal dotyczy jej interesu prawnego. Tymczasem SKO pominęło całkowicie, że jej interes prawny wynika także z faktu oddziaływania wynikającego z dokonanej przez właścicieli działki [...] zmiany stosunków wodnych na cały fundament budynku, posadowiony na działkach [...], [...] i [...]. W kontekście powyższego wyjaśniono, że w toku postępowania kilkakrotnie wskazywano na konieczność rozszerzenia zakresu prowadzonego postępowania o działki nr [...], [...] , albowiem budynek zlokalizowany na działkach [...], [...] i [...] posiada wspólny fundament (jest to budynek w zabudowie szeregowej), a oddziaływanie wynikające z dokonanej przez właścicieli działki [...] zmiany stosunków wodnych rzutuje na stan całego fundamentu, a nie tylko fundamentu budynku zlokalizowanego na działce [...]. Ponadto, Skarżąca wskazywała, że w związku z naruszeniem kierunku spływu wód opadowych i roztopowych przez właścicieli działki [...] wystąpiła szkoda na działce nr [...] w postaci osiadania posadzki na parterze jej budynku, z której to szkody właściciele tej działki wywodzą wobec skarżącej roszczenia majątkowe. Dodatkowo Skarżąca przedłożyła ekspertyzę, z której wynika, że obszarem najbardziej narażonym na spływ wód powierzchniowych z terenu dz. nr [...] są wschodnie krawędzie działki nr [...] oraz zachodnie krawędzie dz. nr [...]. Odwołując się do poglądów judykatury skarżąca wskazała, że w przepisie art. 234 p.w. jest mowa wyraźnie o gruntach sąsiednich, a nie sąsiadujących bezpośrednio z działkami podmiotu, który dopuszcza się zmiany stanu wody na gruncie. Nie może być więc wątpliwości, że ma ono szerszy zakres, niż grunty sąsiadujące bezpośrednio z gruntem podmiotu, który zmienia stan wody na swoim gruncie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024, poz. 1267) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Co istotne – zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej p.p.s.a.) - Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem dokonuje on zbadania całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Mając na względzie wskazane kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w niniejszej sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych uznał, iż zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a.). Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja SKO z 30 grudnia 2024 r. umarzająca postępowanie odwoławcze, zainicjowane odwołaniem skarżącej od decyzji Wójta Gminy C. z dnia 15 listopada 2024 r., którą odmówiono wydania właścicielom działki nr [...], obręb N., tj.: B. K. i D. K., nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...], obręb N. Niniejsze rozstrzygnięcie zakończyło postępowanie ze skutkiem wobec podmiotu wnoszącego odwołanie bez rozpoznania merytorycznego, gdyż zasadzało się na przekonaniu SKO, że Skarżąca w ogóle nie była uprawniona do złożenia odwołania. Nastąpiło to z powodów, które wiązały się z oceną statusu Skarżącej w postępowaniu administracyjnym, wobec powzięcia informacji, iż w dniu 23 sierpnia 2024 r. zbyła prawo własności do działki nr [...], na której miała zaistnieć wskazywana w 2021 r. szkoda, co oznacza, że nie posiada ona już legitymacji procesowej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 4 p.w. Na gruncie obowiązujących regulacji, nie ma wątpliwości co do tego, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. legitymację do wniesienia odwołania ma jedynie strona. Jeżeli zaś w wyniku rozpoznania odwołania organ odwoławczy stwierdzi, że osoba ta nie legitymuje się w przymiotem strony, to wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Innymi słowy, brak posiadania przymiotu strony uniemożliwia uzyskanie w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia merytorycznego, chociażby nawet złożone przez taki podmiot odwołanie zawierało trafną argumentację merytoryczną. Skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego wymaga zatem wniesienia odwołania przez uprawniony podmiot. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga przy tym o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, lecz powoduje jedynie skutek procesowy w postaci uznania, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. W przypadku zaskarżenia takiej decyzji skargą, rolą sądu administracyjnego jest jedynie ocena, czy stanowisko organu II instancji o braku przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym jest prawidłowe. Kontrola przez sąd administracyjny zgodności z prawem decyzji organu o umorzeniu postępowania odwoławczego nie obejmuje więc badania prawidłowości decyzji organu I instancji. W kontekście powyższego przytoczyć należy również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w uchwale składu 7 sędziów z 5 lipca 1999 r., w ocenie którego stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (sygn. akt OPS 16/98, opubl. ONSA 1999, nr 4, poz. 119). W przywołanej uchwale podkreślono, że ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym przy wszczęciu postępowania i w jego toku jest pojęcie interesu prawnego. Ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania na podstawie stanu faktycznego, wynikającego z dowodów zebranych przez organ I instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem, zgodnie z art. 136 k.p.a. W realiach badanej sprawy postępowanie jest prowadzone w trybie art. 234 ust. 3 p.w., zgodnie z którym, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Ponieważ regulacja ta - jak słusznie zauważyło SKO – nie określa, jaki podmiot jest legitymowany do wystąpienia z wnioskiem inicjującym postępowanie, zastosowanie znajdują ogólne rozwiązania dot. stron postępowania zawarte w k.p.a. Zgodnie zaś z art. 28 stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interesu prawnego jest powszechnie wiązane z obiektywną, czyli rzeczywiście istniejącą potrzebą ubiegania się o udzielenie ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Istnieje on zatem wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym (por. np.: wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 1957/11 i 21 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2046/22, CBOSA). Powyższe oznacza, że rzeczą organu odwoławczego, oceniającego przymiot strony w postępowaniu, jest przede wszystkim należyte a przez to wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych, które w sposób niebudzący wątpliwości pozwolą na weryfikację, czy wnoszący odwołanie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Tymczasem w realiach badanej sprawy wydane przez SKO rozstrzygnięcie jest co najmniej przedwczesne i zasadza się wyłącznie na wskazanym w uzasadnieniu, twierdzeniu, iż skoro wnosząca odwołanie dokonała przeniesienia prawa własności do działki nr [...] na rzecz N. W. i A. W. , to nie posiada już legitymacji procesowej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 234 ust. 3 p.w. Nie kwestionując oczywiście zasadności twierdzeń Kolegium, iż w związku z zawarciem umowy z sierpnia 2024 r. doszło do następstwa prawnego w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a., co skutkowało przyznaniem nabywcom praw strony, nie można zarazem nie zauważyć, że wypowiadając się w przedmiocie interesu prawnego Skarżącej, rzeczą organu odwoławczego było również poczynienie ustaleń, czy A. S. przymiot strony nie przysługuje obok tegoż przymiotu przyznanego N. W. i A. W. Niniejszego zaś w zaskarżonej decyzji zaniechano, chociaż Skarżąca tak na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego konsekwentnie wskazuje, iż posiada w sprawie interes prawny niezależnie od N. i A. W. W ocenie Sądu prawidłowe rozstrzygnięcie czy Skarżącej rzeczywiście przysługuje w niniejszej sprawie interes prawny, wymagało należytego rozważenia istniejących w sprawie okoliczności faktycznych w kontekście brzmienia art. 28 k.p.a w zw. z art. 234 ust. 3 p.w. Niniejsza zaś regulacja krąg stron postępowania wiąże z użytym tam określeniem "grunty sąsiednie", przy czym pojęcia tego nie należy odnosić wyłączenie do nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością, która negatywnie oddziałuje. Stroną postępowania prowadzonego bowiem w niniejszym trybie jest właściciel (a także posiadacz samoistny lub użytkownik wieczysty - art. 17 ust. 1 pkt 1 ) nieruchomości oddziałującej negatywnie na grunt sąsiedni oraz właściciele oraz osoby, którym przysługują ewentualne inne prawa rzeczowe do nieruchomości, na którą zmiana stosunków wodnych wywiera negatywne oddziaływanie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, SKO w zasadzie nie podjęło żadnych rozważań co do tego, czy w niniejszym postępowaniu należąca do B. K. i D. K. nieruchomość negatywnie oddziałuje na nieruchomości, do których skarżąca ma tytuł prawny, tj. dz. nr [...] oraz [...]. W wydanej decyzji do niniejszej okoliczności, pomimo podnoszonych w tym zakresie przez Skarżącą twierdzeń w toku prowadzonego jeszcze przed organem I instancji postępowania, SKO w żadnej mierze się nie odniosło. Nie dokonało jakiejkolwiek analizy w tym względzie, pozostawiając poza swoją oceną chociażby, podnoszony przez skarżącą fakt, posadowienia budynku, w zabudowie szeregowej, na działkach nr [...], [...] i [...] na wspólnym fundamencie. Kolegium nie pochyliło się także nad oceną interesu prawnego Skarżącej w kontekście rozbieżnych stanowisk prezentowanych w przedłożonych opiniach. W jednej, zleconej przez organ I instancji, biegły nie dostrzegł potrzeby rozszerzania postępowania o wspomniane nieruchomości, z kolei w opinii przedłożonej przez Skarżącą taką konieczność autor ekspertyzy już zauważył. W tej sytuacji Sąd uznał, że SKO nie dokonało prawidłowej weryfikacji tego, czy w istniejących okolicznościach faktycznych, należące do Skarżącej nieruchomości, stanowią lub nie "grunty sąsiednie" w rozumieniu art. 234 ust. 3 p.w. uzasadniające przyznanie jej przymiotu strony. Stąd wydając decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze, Kolegium wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie dokonało wystarczającego rozpatrzenia kwestii, czy posiada ona interes prawny do występowania w charakterze strony. Z przywołanych więc względów, wydana przez Kolegium decyzja, umarzająca postępowanie odwoławcze, jest co najmniej przedwczesna i podjęta z naruszeniem tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 p.w. i art. 127 § 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach Sąd był zobligowany do uchylenia zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a., co też orzekł w pkt. I sentencji, a o kosztach postępowania orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę właściwy organ uwzględni okoliczności i uwagi wskazane w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Tym samym Kolegium dokona oceny czy Skarżącej przysługuje w niniejszej sprawie interes prawny niezależnie od interesu prawnego N. i A. W., kierując się brzmieniem art. 28 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 p.w.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło