II SA/Wr 2164/01

Sygn. akt 3 II SA/Wr 2164/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Barbara Adamiak Sędziowie : WSA - Jerzy Strzebińczyk Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska ( sprawozdawca) Protokolant - Halina Rosłan Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2004r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. o numerze [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji. Sygn. akt II SA/Wr 2164/2001 UZASADNIENIE D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dn. [...] r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u A. Z. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej wymienionej w poz. 3 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18. XI. 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 , poz. 294 ze zmianami). W uzasadnieniu decyzji przytoczono, że A. Z. pracował kolejno w charakterze ślusarza - spawacza: * od [...] r. do [...] r. w zakładzie "A" S.A we W., * od [...] r. do [...] r. we W. B, - od [...] r. do [...] r. w Przedsiębiorstwie Robót Specjalistycznych "C" we W., - od [...] r. do [...] r. w Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego we W.(w tym od [...] r. do [...] r. jako spawacz, od [...] r. do [...] r. jako blacharz - spawacz, od [...] r. do [...] r. na stanowisku brygadzisty, od [...] r. do [...] r. jako spawacz - ślusarz, od [...] r. do [...] r. w charakterze ślusarza remontowego). Na tle zaistniałych w toku postępowania pierwszej instancji różnic w rozpoznaniach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., który stwierdził występowanie u strony przewlekłego obturacyjnego nieżytu oskrzeli z zachowaną wydolnością oddechową oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł., gdzie rozpoznano astmę oskrzelową prawdopodobnie wewnątrzpochodną, organ odwoławczy skierował akta sprawy do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W., celem ponownego przesłania dokumentacji lub powtórnego skierowania pacjenta na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., aby uzyskać ostateczną opinię odnośnie obydwu rozpatrywanych jednostek chorobowych . W rezultacie Instytut Medycyny Pracy w Ł. podtrzymał swe orzeczenie z dn. [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego , zważywszy na wyniki przeprowadzonych badań czynnościowych układu oddechowego oraz badań 1 Sygn. akt II SA/Wr 2164/2001 alergologicznych, a także dokonanej analizy zgłaszanych przez pacjenta dolegliwości, utrzymujących się nadal w jednakowym natężeniu pomimo zakończenia pracy w [...] r. i po uwzględnieniu jej charakteru. Przytaczając w zaskarżonej decyzji pełną treść opinii Instytutu podkreślono , że objawy zgłaszane przez pacjenta sugerują bardziej astmę oskrzelową niż przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli, tym bardziej, że podczas badania fizykalnego nie stwierdzono objawów osłuchowych obturacji oskrzeli. Skórne testy alergologiczne z zestawem najczęstszych alergenów wziewnych środowiska dały wynik ujemny, jednakże to nie wyklucza zarówno astmy atopowej jak i nieatopowej. Przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli i astma oskrzelowa, częściej nieatopowa (tzw. wewnątrzpochodna) mogą mieć podobny obraz kliniczny i być niekiedy ze sobą mylone. Jednakże napadowy charakter obturacyjnego schorzenia oskrzeli, napady duszności nocnej , a ponadto długotrwałe, bądź stale utrzymujące się wodojasne katary z nosa powinny sugerować rozpoznanie astmy. A. Z. nie wykonywał pracy, z którą wiązałoby się narażenie zawodowe na uznane alergeny zawodowe układu oddechowego mogące prowadzić do astmy, mimo iż do zachorowania doszło w okresie jego aktywności zawodowej. Ponadto schorzenie nadal trwa pomimo zakończenia narażenia zawodowego, co dobitnie potwierdza jego pozazawodową etiologię. W opinii Instytutu dalej podkreślono , iż wprawdzie rozpatrywane schorzenie u A. Z. wydaje się być astmą i dla jej rozpoznania nie jest konieczne stwierdzenie niewydolności oddechowej, to jednak podczas wykonanego badania we [...] r. stwierdzono wydolność układu oddechowego pomimo upośledzenia rezerw wentylacyjnych w badaniu spirometrycznym. Zakładając jednak , iż zainteresowany choruje na przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli a nie na astmę, chociaż Instytut stanął na stanowisku , że jest to astma oskrzelowa , to i tak jego zdaniem brak niewydolności oddechowej nie daje podstaw zgodnie z obowiązującymi przepisami do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego. Wobec powyższego , skoro obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych - tj. zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. , jak i Instytut Medycyny Pracy w Ł. - były zgodne co do faktu, iż obturacyjny nieżyt oskrzeli oraz astma wewnątrzpochodna nie spełniają kryteriów choroby zawodowej, a nadto rozpoznanie ustalone w warunkach klinicznych w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. jest rozpoznaniem lekarskim ostatecznym i wiążącym – D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny 2 Sygn. akt II SA/Wr 2164/2001 we W. nie znalazł podstaw prawnych ani merytorycznych do zmiany decyzji I instancji. W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. Z. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, zarzucając błędne ustalenia w zakresie stanu faktycznego poprzez przyjęcie , że "pracował kolejno od [...] r. do [...] jako ślusarz-spawacz w Zakładzie A S.A. we W.", gdy w rzeczywistości pracował jako wypalacz od [...] do [...], ślusarz od [...] do [...], spawacz od [...] do [...] .Nadto wskazał na szkodliwe warunki w jakich wykonywał te rodzaje prac przez [...] lata . W orzeczeniu lekarskim z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy rozpatrywano jedynie warunki pracy na jakie skarżący był narażony podczas zatrudnienia w Wojewódzkiej Kolumnie Transportu Sanitarnego, pomijając szkodliwość czynników z poprzednich miejsc pracy. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podnosząc , iż w dochodzeniu epidemiologicznym ustalono, że skarżący podczas całego ponad [...] letniego okresu pracy zawodowej na stanowisku ślusarza i spawacza (a okresowo blacharza- spawacza) przepracował niespełna [...] miesiące na stanowisku wypalacza , tj. od [...] r. do [...] r., co uwzględniono jako okres pracy w charakterze ślusarza - spawacza. Badania lekarskie uwzględniały warunki pracy skarżącego jakie występowały na jego stanowiskach pracy ślusarza, spawacza oraz wypalacza ,a także blacharza i to niezależnie od miejsca zatrudnienia. W ocenie narażenia zawodowego istotnym jest, czy w środowisku pracy występują alergeny. Skarżący pracując jako spawacz i ślusarz oraz blacharz w kilku zakładach pracy był narażony na dymy spawalnicze. Przeprowadzone dochodzenie wykazało, iż skarżący nie wykonywał pracy, z którą wiązało by się narażenie zawodowe na uznane alergeny zawodowe układu oddechowego mogące prowadzić do astmy oskrzelowej - tym bardziej, iż skórne testy alergologiczne zastosowane w badaniu lekarskim skarżącego dały wynik ujemny. Fakt, iż występujące u zainteresowanego schorzenie trwa nadal, pomimo zakończenia narażenia zawodowego dobitnie potwierdza jego pozazawodową etiologię. W tej sytuacji organy Inspekcji Sanitarnej rozstrzygnęły o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej ( określonej w poz.3 wykazu ). 3 Sygn. akt II SA/Wr 2164/2001 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył , co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego , które w istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy, a także z uchybieniem prawa materialnego tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Z motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika , że decyzję oparto na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej , o którym mowa w § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Tego rodzaju orzeczenia lekarskie mają bez wątpienia walor opinii biegłych, wymienionych w art. 84 § 1 kpa , stanowiąc dowód w rozumieniu art.75 § 1 kpa. Dowód ten , jak każdy inny , podlega ocenie organu orzekającego , stosownie do art. 80 § 1 kpa , a zatem przedmiotowa opinia , orzeczenie lekarskie , musi być sporządzone w sposób zrozumiały dla stron, organów oraz sądu. Winna być jednoznaczna w swej treści i nie budzić wątpliwości by mogła być uznana za miarodajną. Jednak w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy trzeba bezsprzecznie stwierdzić , że wydane orzeczenia takich wymogów nie spełniają. Przede wszystkim, na co zresztą zwróciły uwagę organy obu instancji, orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. z [...] r. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] r. nie są ze sobą zbieżne w przedmiocie rozpoznania . W diagnozie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny ustalono przewlekły obturacyjny nieżyt oskrzeli z zachowaną wydolnością oddechową oraz przewlekły prosty nieżyt gardła i nosa , tymczasem Instytut Medycyny Pracy - astmę oskrzelową prawdopodobnie wewnątrzpochodną oraz przewlekły alergiczny nieżyt nosa. Obie jednostki były zgodne jedynie co do przebytej przez skarżącego odmy samoistnej prawostronnej. W powtórnej opinii Instytutu z dnia [...] r. uznano , że objawy zaobserwowane u strony skarżącej sugerują bardziej astmę oskrzelową niż przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli choć obie choroby mogą być ze sobą mylone , natomiast ujemny wynik testów alergologicznych nie wyklucza astmy atopowej i nieatopowej. Podnosząc dalej, że skarżący nie był w warunkach wykonywanej pracy narażony na 4 Sygn. akt II SA/Wr 2164/2001 alergeny zawodowe mogące doprowadzić do astmy , Instytut przyznał, że do zachorowania doszło w okresie aktywności zawodowej skarżącego. W konkluzji zaś przytoczył , że wprawdzie rozpatrywane schorzenie wydaje się być astmą i dla jej rozpoznania nie jest konieczne stwierdzenie niewydolności oddechowej, lecz zakładając , że skarżący , cyt." choruje na przewlekłe spastyczne zapalenie oskrzeli a nie na astmę, chociaż stoimy na stanowisku , że jest to astma oskrzelowa , to i tak brak niewydolności oddechowej nie daje podstaw zgodnie z obowiązującymi przepisami do rozpoznania choroby zawodowej układu oddechowego ". Jakkolwiek więc w toku postępowania odwoławczego wystąpiono do Instytutu Medycyny Pracy o ponowną opinię w związku z rozbieżnościami w orzeczeniach , lecz zawiera ona sformułowania na tyle niejasne w kwestii diagnozy, iż nie sposób przyjąć , że przyczyniły się one do usunięcia istniejących wątpliwości. W powyższym świetle organ nie może za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia o chorobie zawodowej przyjąć opinii lekarskiej nie zawierającej nie tylko rzetelnego uzasadnienia , lecz wręcz wewnętrznie niespójnej , a nade wszystko z niepewnym rozpoznaniem medycznym. Stanowi to bowiem naruszenie jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego sformułowanej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej , zgodnie z którą organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także uchybia artykułom 77 , 80 oraz 107 § 3 kpa , nakładających na organy powinność wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, czemu powinny dać wyraz w uzasadnieniu faktycznym decyzji, wskazując w nim fakty , które uznały za udowodnione, dowody na których się oparto, oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie stanu faktycznego odnosi się również do braku szczegółowych ustaleń w decyzji w zakresie narażenia skarżącego na szkodliwe dla zdrowia czynniki w środowisku pracy skoro stwierdzono , że był on narażony na dymy spawalnicze , a z akt sprawy wynika ,że pracował także w hali napraw pojazdów samochodowych , gdzie przekroczone zostały najwyższe dopuszczalne stężenia substancji toksycznych. Zgodnie z utrwalonym jednak orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 Sygn. akt II SA/Wr 2164/2001 na tle wykładni § 1 rozporządzenia - występowanie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczy samo występowanie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość , co oznacza że zaistnienie takiej sytuacji może spowodować odpowiedzialność pracodawcy w przypadku wystąpienia choroby zawodowej ( wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994r. sygn. akt I SA 1640/93). Organy zupełnie pominęły rozważania w tej materii i nie uzasadniły przekonująco z jakich względów nie dopatrzono się związku przyczynowego , o którym mowa w § 1 ust. 1 oraz nie poddały ocenie działania czynników szkodliwych w kontekście ust. 2 § 1 rozporządzenia, działając z naruszeniem tych przepisów . Nadto należy zauważyć ,że wymienione w pozycji 3 Wykazu przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli w świetle rozporządzenia nie zostały przez ustawodawcę uwarunkowane jednoczesną niewydolnością narządu oddechowego. Wymóg taki dotyczy ujętego w pozycji 4 Wykazu przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych , aerozoli drażniących. Z tych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2002r. Nr 153 , poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 , poz. 1271 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji. W toku ponownego postępowania organy powinny wyeliminować powyższe uchybienia , a nadto wskazane byłoby zwrócenie się do innych jednostek niż te , które wydawały już orzeczenia w niniejszej sprawie.