II SA/Wr 2165/03

4 II SA/Wr 2165/03 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 6 lipca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S. NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: S. NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Asesor Maria Tkacz - Rutkowska Protokolant: Magdalena Domańska - Byskosz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2005 roku sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji samochodu; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego W. z dnia [...] r. (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 20 złotych (słownie: dwadzieścia złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a, czy zaskarżona decyzja może być wykonana. Uzasadnienie. W dniu [...] roku B. Z. złożył wniosek do Urzędu Miejskiego W. Wydziału Spraw Obywatelskich o zarejestrowanie pojazdu marki Peugeot 306 o nr rej. [...]. Do podania B. Z. dołączył protokół sprzedaży ruchomości z dnia [...] roku, na podstawie którego nabył przedmiotowy pojazd.. Pismem z dnia [...] roku organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 14 dni braków podania, przez przedłożenie dowodu rejestracyjnego. Następnie w dniu [...] roku wnioskodawca został przesłuchany oraz pouczony, że w sytuacji, gdy komornik sprzedał pojazd w następstwie egzekucji prowadzonej na rzecz innego wierzyciela niż wymienionego w art. 72 ust. 2 pkt. 2 wyżej powołanej ustawy, wnioskodawca jest zobowiązany do przedłożenia dowodu rejestracyjnego pojazdu. Wnioskodawca oświadczył, że pojazd nabył od komornika bez dowodu rejestracyjnego, gdyż w dniu sprzedaży samochodu, to jest dnia [...] roku Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. F. nie przekazał mu tego dokumentu. Ponadto wnioskodawca podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] roku, zgodnie z którym właściwy organ rejestrujący powinien podjąć interwencję mającą na celu wyegzekwowanie dowodu rejestracyjnego od poprzedniego właściciela w sytuacji, gdy ten zgodnie z prawem przestał być właścicielem pojazdu. Decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]), wydaną z upoważnienia Prezydenta W. , odmówiono rejestracji pojazdu marki Peugeot 306 o numerze rejestracyjnym [...] na imię i nazwisko B. Z.. Podstawą odmowy rejestracji pojazdu był fakt, że wnioskodawca nie przedłożył poprzedniego dowodu rejestracyjnego wydanego poprzedniemu właścicielowi. B. Z. wniósł od tej decyzji odwołanie, w którym powtórzył zarzuty, iż samochód nabył w drodze licytacji komorniczej, ale komornik nie przekazał dowodu rejestracyjnego samochodu twierdząc, że dłużnik ukrył ten dokument i nie wydał go. Wnioskodawca podkreślił, że organ rejestrujący powinien zażądać zwrotu wydanego przez siebie dokumentu, a w razie odmowy złożyć zawiadomienie do prokuratury z art. 276 kk. Ponadto dodał, że wszystkie dokumenty dotyczące przedmiotowego pojazdu znajdują się w archiwum Urzędu Miejskiego W., zatem działania podjęte przez organ pierwszej instancji stanowią nadinterpretację ustawy. Zarzucił też, że każdy inny Wydział Komunikacji w kraju na podstawie orzeczeń Sądu dokonuje takich rejestracji. Komornik jest bowiem organem egzekucyjnym, a nie właścicielem ruchomości Na komorniku nie może ciążyć obowiązek przekazania dokumentu rejestracyjnego. Organ nie podjął żadnych działań mających na celu odzyskanie wydanego przez niego dokumentu, chociaż posiada odpowiednie instrumenty prawne. Zgodnie z brzmieniem art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym – rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu, którym w jego przypadku jest protokół sprzedaży podczas licytacji. Podał, że na podstawie art. 72 powoływanej ustawy organ rejestrujący może wydawać zaświadczenia potwierdzające dane zawarte w zagubionym dowodzie rejestracyjnym, tym samym może również potwierdzić dane niezbędne do rejestracji pojazdu na podstawie przedstawionego dowodu własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kpa - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieni decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że dokumentem stwierdzającym dopuszczenie pojazdu samochodowego do ruchu drogowego jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Rejestracji pojazdu – w myśl przepisu art. 73 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zmn., aktualnie Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 515) – dokonuje na wniosek właściciela starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę) na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był już rejestrowany. W tym powyżej przepisie ustawodawca taksatywnie wymienił wszystkie dokumenty, jakie wnioskodawca jest zobowiązany przedłozyć. Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. organ I instancji trafnie odmówił B.Z. rejestracji pojazdu marki Peugeot 306 o numerze rejestracyjnym [...], ze względu na fakt, że skarżący nie przedłożył dowodu rejestracyjnego wystawionego na rzecz poprzednich właścicieli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponadto dodało w uzasadnieniu decyzji, że w ustawie nie przewidziano wyjątków od powołanych przepisów, jak np. zwolnienia skarżącego ubiegającego się o rejestrację pojazdu z obowiązku przedłożenia dowodu rejestracyjnego pojazdu wcześniej zarejestrowanego nabytego na licytacji komorniczej. Warunek dotyczy jedynie przypadków opisanych w art. 72 ust. 2 pkt. 2,3,4 lecz nie mają one zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zostały podniesione takie same zarzuty, jakie skarżący wcześniej zawarł w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, że ustawodawca nie określił jednoznacznie sposobu rejestracji pojazdu nabytego w drodze licytacji komorniczej, gdyż nie jest to przepadek mienia. Skarżący powołał się na przepis art. 72 ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym, w przypadku braku dowodu rejestracyjnego, należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, zwracając jednocześnie uwagę, że przepis ten nie precyzuje pojęcia "zagubienia" dowodu rejestracyjnego, nie jest zatem wiadomo w jakich przypadkach zagubienia lub utraty dowodu rejestracyjnego należy zwrócić się o zaświadczenie potwierdzające dane. Zdaniem skarżącego skoro przedmiotowy pojazd był już wcześniej zarejestrowany w tym samym Wydziale Komunikacji organ ten winien we własnym zakresie potwierdzić te dane. Skarżący stwierdził, że organ I instancji, odmawiając rejestracji tego pojazdu, naruszył jego interes prawny, gdyż przepis art. 72 ust. 2 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym dopuszcza przedłożenie, zamiast dowodu rejestracyjnego, zaświadczenia potwierdzającego dane zawarte w dokumencie rejestracyjnym. Dlatego zdaniem skarżącego organ miał obowiązek potwierdzić dane wynikające z posiadanej w archiwum dokumentacji i zarejestrować przedmiotowy samochód. Skarżący zwrócił też uwagę na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dotyczących terminów wydawania decyzji. W dalszym piśmie procesowym z dnia [...] roku skarżący zarzucił, że w dniu [...] roku złożył w Wydziale Spraw Obywatelskich we W. wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego dane w zagubionym dowodzie rejestracyjnym samochodu marki Peugeot o numerze rejestracyjnym [...], tj. zgłosił żądanie przewidziane w w art. 72 ust. 2 pkt. 4 Prawo o ruchu drogowym. Dnia 7 października 2003 roku Wydział ten w piśmie Nr [...] odmówił wydania takiego zaświadczenia powołując się na rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 roku. Cytowana ustawa Prawo o ruchu drogowym określa wyraźnie, że należy przedstawić zaświadczenie, nie określając przy tym, kto może zwrócić się o wydanie takiego zaświadczenia. Skarżący jako aktualny właściciel zwrócił się o potwierdzenie danych do urzędu, który dysponuje dokumentami posiadanego przez niego pojazdu i jest władny takie dane potwierdzić, a co za tym idzie zarejestrować pojazd. Jak podał skarżący, z chwilą zajęcia mienia i następnie zbycia go podczas publicznej licytacji na podstawie prawomocnego orzeczenia Sądu i organu egzekucyjnego, nowy właściciel nie może ponosić odpowiedzialności za wady prawne zajętej ruchomości. Wszelkiego rodzaju obciążenia lub zastawy bankowe, bądź niedopełnione formalności dotyczą osoby, której poprzedni stan prawny dotyczył i nie mogą przechodzić na nowego właściciela. Według skarżącego cytowane w piśmie odmownym przepisy są nieporozumieniem, gdyż z pewnością dotyczą zwyczajnej umowy kupna-sprzedaży samochodu i tylko wtedy sprzedający zobowiązany jest do zgłoszenia zbycia pojazdu. W przypadku sądowego zajęcia mienia i prawnej zmianie własności niepoważnym jest oczekiwanie, że dłużnik w Wydziale Spraw Obywatelskich dokona zgłoszenia zbycia pojazdu. Cytowany przepis, według skarżącego w żadnej mierze nie oddaje rzeczywistej sytuacji prawnej pojazdu, gdyż nie został on zbyty na rzecz nowego właściciela przez poprzedniego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i powołał się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że w sprawie tej nie zachodzą przesłanki pozwalające na zastosowanie art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Dowód rejestracyjny pojazdu marki Peugeot 306, o nr rej. [...] nie został zatem zgubiony, jak sugeruje skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ale jest w posiadaniu poprzedniego właściciela pojazdu. Jeżeli poprzedni właściciel pojazdu nie chce wydać posiadanego dokumentu, to podjecie stosownych działań prawnych przeciwko niemu spoczywa na B. Z., a nie na organie rejestrującym. SKO podkreśliło, że zgodnie z art. 73 ust.1 powołanej wcześniej ustawy - rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela i obowiązek przedłożenia wszystkich niezbędnych dokumentów, które wymagane są przy rejestracji samochodu, w tym także dowodu rejestracyjnego samochodu, jeżeli pojazd był już zarejestrowany, ciąży na wnioskodawcy. Ponadto – wobec wiążącego charakteru unormowania art. 72 ust, 1 Prawa o ruchu drogowym – nie może być tu mowy o swobodnej interpretacji przepisów prawa, jak tego domaga się skarżący. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku – właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie organ administracyjny naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy, a także przepisy prawa materialnego przez ich błędną wykładnię. Naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym polega na nienależytym wyjaśnieniu sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa. Przede wszystkim należy podkreślić, że stosownie do art. 879 Kodeksu postępowania cywilnego nabywca rzeczy uzyskanej na podstawie licytacji staje się jej właścicielem bez żadnych obciążeń. Oznacza to, że nabycie własności rzeczy na takiej podstawie stanowi nabycie pierwotne. W związku z tym pomiędzy poprzednim właścicielem rzeczy, a nabywcą własności rzeczy w drodze licytacji nie istnieje żadna ciągłość, ani też żaden związek prawny w odniesieniu do tej rzeczy. Tym samym nowy właściciel nie posiada żadnych roszczeń do poprzedniego właściciela rzeczy, w tym również roszczeń wynikających z ewentualnej wady prawnej rzeczy. Błędnie zatem uznały organy, że skarżący może zgłaszać wobec poprzedniego właściciela rzeczy roszczenia o wydanie dowodu rejestracyjnego samochodu, wydanego na nazwisko poprzedniego właściciela samochodu. Takie natomiast założenie doprowadziło organ do uznania, że w sprawie nie może mieć zastosowania art. 72 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz.U.z 2003 roku Nr 58 poz. 515). Stosownie do tego przepisu w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast dokumentów wskazanych w ust. 1 należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji. Jak wyżej wskazano, skarżącemu nie przysługują żadne roszczenia w stosunku do poprzedniego właściciela samochodu związane z wydaniem dowodu rejestracyjnego. Jednocześnie skarżący twierdził, że komornik prowadzący sprzedaż licytacyjną również nie jest w posiadaniu tego dokumentu. W tej sytuacji organy administracyjnie przedwcześnie przyjęły, że sytuacja skarżącego nie mieści się w regulacji zawartej w art. 72 ust. 4 cyt. ustawy. Rzeczą organów w takiej sytuacji było przeprowadzenie odpowiedniego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy dowód rejestracyjny samochodu został zagubiony. W razie wątpliwości co do tego faktu organy winny przesłuchać poprzedniego właściciela w charakterze świadka, a także odebrać od komornika wyjaśnienia dotyczące przyczyn nie wydania skarżącemu dowodu rejestracyjnego. Dopiero wyczerpanie postępowania dowodowego w tym zakresie mogłoby dać odpowiedź na pytanie, czy w sprawie mógłby mieć zastosowanie cytowany przepis art. 72 ust. 4. Wprawdzie zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt. 5 cyt. ustawy osoba wnosząca o dokonanie rejestracji pojazdu jest zobowiązana przedstawić poprzedni dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był już zarejestrowany, jednakże wymóg ten nie ma zastosowania, jeżeli zachodzi przypadek określony w ust. 4 tego przepisu. Prawidłowe rozstrzygnięcie tej sprawy zależało zatem w pierwszej kolejności od wyjaśnienia, czy w sprawie zachodzi sytuacja wskazana w ust. 4 art. 72. Stosownie do zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 Kpa na organie prowadzącym sprawę spoczywa obowiązek ustalenia wyczerpującego stanu faktycznego. Błędnie więc w tej sprawie organy przyjęły, że obowiązek dowodzenia w tej sprawie spoczywa tylko na skarżącym. Niezależnie bowiem od obowiązku wynikającego z art. 72 ust. 1 pkt. 5 cyt. ustawy ciążącego na osobie ubiegającej się o rejestrację, w tej sprawie skarżący wskazując na niemożliwość przedstawienia dowodu rejestracyjnego powoływał się na wyjątek zawarty w ust. 4 tego przepisu i na tej podstawie twierdził, że jest zwolniony od obowiązku przedstawienia dowodu rejestracyjnego. W takiej sytuacji rzeczą organu było należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, którego celem powinno być ustalenie, czy dowód rejestracyjny wydany na nazwisko poprzedniego właściciela został zagubiony, a tym samym, czy skarżący jest zwolniony od obowiązku przedstawienia dowodu rejestracyjnego wydanego na nazwisko poprzedniego właściciela. W konsekwencji organy były zobowiązane wyjaśnić, czy zarejestrowanie samochodu skarżącego może nastąpić na podstawie zaświadczenia, o jakim mowa w tym przepisie. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że użyte w tym przepisie sformułowanie "zagubienie" – wbrew twierdzeniom organu – nie odnosi się do działania konkretnej osoby. Błędnie zatem sugerowały organy, że przepis ten zagubienie dowodu rejestracyjnego odnosi do zachowania się poprzedniego właściciela pojazdu. W związku z tym każda sytuacja faktyczna, która mogłaby być uznana za stan polegający na "zagubieniu" dowodu rejestracyjnego, jak też każda sytuacja zbliżona skutkami do potocznego rozumienia pojęcia "zagubienia" dowodu rejestracyjnego, jest objęta dyspozycja art. 72 ust. 4 cyt. ustawy. Odmienna wykładnia tego przepisu stanowi naruszenie prawa materialnego i daje również podstawę do uznania za nielegalne decyzje będące przedmiotem kontroli Sądu. Na marginesie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że wbrew zarzutom skarżącego nie jest upoważniony w tej sprawie oceniać prawidłowość działania organów administracyjnych dotyczących rzekomej odmowy wydania zaświadczenia, którego treść wynika z art. 72 ust. 4 cyt. ustawy. Stosownie bowiem do art. 217 i następnych Kpa wydawanie zaświadczeń odbywa się w odrębnym trybie postępowania, co dotyczy także odmowy wydania zaświadczenia. Zgodnie jednak z art. 219 Kpa odmowa wydania zaświadczenia winna nastąpić w formie postanowienia, na które służy zażalenie. W związku z tym sąd administracyjny dopiero wówczas byłby władny oceniać zgodność z prawem odmowy wydania zaświadczenia, gdyby odmowa została sformułowana w sposób przewidziany prawem, strony wyczerpałyby tok instancji, a także na takie orzeczenie zostałaby wniesiona skarga do sądu administracyjnego. Stąd też zarzuty skarżącego związane z tym zagadnieniem w tej sprawie nie były przedmiotem analizy przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z wcześniejszymi motywami stwierdza, że organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy, a także przepisy prawa materialnego, przez jego błędną wykładnię. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany – zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zaskarżone decyzje, jako odmawiające uwzględnienia wniosku skarżącego nie posiadały cechy wykonalności, a tym samym w ogóle nie podlegały wykonaniu. W konsekwencji zbędne było orzekanie co do wykonalności tych decyzji. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.